Mekke’nin Fethi Nasıl Gerçekleşti? Kansız Fetih ve Genel Af

Kısa cevap: Mekke, hicretin 8. yılında Ramazan ayında, Kureyş’in müttefiki Benî Bekir’in Müslümanların müttefiki Huzâa’ya saldırarak Hudeybiye Antlaşması’nı bozması üzerine fethedildi. Hz. Peygamber on bin kişilik bir orduyla Mekke’ye yürüdü; şehir birkaç küçük çatışma dışında neredeyse kan dökülmeden teslim oldu. Kâbe putlardan temizlendi ve Resûlullah, yıllarca kendisine eziyet eden Mekkelileri genel bir afla bağışladı.

Antlaşmanın Bozulması

Hudeybiye maddelerine göre kabileler dilediği tarafla ittifak kurabiliyordu. Huzâa Müslümanlarla, Benî Bekir ise Kureyş’le ittifak yapmıştı. Hicrî 8. yılda Benî Bekir, Kureyş’ten bazılarının silah ve adam desteğiyle Huzâa’ya gece baskını düzenledi; Harem bölgesine sığınanlar bile öldürüldü. Huzâa’dan Amr b. Sâlim Medine’ye gelip yardım istedi. Kureyş, hatasını fark edip Ebû Süfyân’ı antlaşmayı yenilemek için gönderdiyse de sonuç alamadı.

Gizli Hazırlık ve Yürüyüş

Resûlullah hazırlığı gizli tuttu ve “Allah’ım, Kureyş’in gözlerini ve haber kaynaklarını kapat ki onlara ansızın varalım” diye dua etti. Hâtıb b. Ebû Beltea’nın Mekke’ye uyarı mektubu göndermesi vahiyle haber verildi; mektup yolda yakalandı. Hz. Ömer onu cezalandırmak isteyince Resûlullah, Hâtıb’ın Bedir ehlinden olduğunu hatırlatarak affetti (Buhârî, Megâzî; Müslim, Fezâilü’s-Sahâbe). Mümtehine Suresi’nin ilk ayetleri bu olayla ilgili indi.

Ordu Ramazan’da yola çıktı. Yolda Hz. Peygamber orucunu açtı ve yolculukta oruç konusunda kolaylık gösterdi (Buhârî, Savm).

Ebû Süfyân’ın Müslüman Olması

Ordu Merrüzzahrân’da konakladı ve geceleri binlerce ateş yakıldı. Keşfe çıkan Ebû Süfyân, Hz. Abbas’ın himayesinde Resûlullah’ın huzuruna getirildi ve Müslüman oldu. Resûlullah şu güvenceyi ilan etti:

• Ebû Süfyân’ın evine giren emniyettedir.
• Evine girip kapısını kapatan emniyettedir.
• Mescid-i Harâm’a giren emniyettedir (Müslim, Cihâd ve’s-Siyer).

Mekke’ye Giriş

Ordu dört koldan şehre girdi. Yalnızca Hâlid b. Velîd’in kolu Handeme’de küçük bir direnişle karşılaştı. Resûlullah, bineği üzerinde başını tevazu ile eğmiş, Fetih Suresi’ni okuyarak şehre girdi (Buhârî, Megâzî). Kâbe’yi tavaf ettikten sonra etrafındaki putları elindeki değnekle devirirken şu ayeti okudu:

“Hak geldi, bâtıl yıkıldı. Şüphesiz bâtıl yıkılmaya mahkûmdur.” (İsrâ Suresi, 17/81)

Kâbe’nin anahtarı, Hz. Ali ve Abbas’ın istemesine rağmen yine Osman b. Talha’ya iade edildi; bu olay Nisâ Suresi 58. ayetin (emanetleri ehline verme) nüzulüyle ilişkilendirilir.

Genel Af

Resûlullah, Kâbe’nin kapısında Kureyşlilere hitap etti. Siyer kaynaklarında nakledildiğine göre onlara “Size nasıl davranacağımı sanıyorsunuz?” diye sordu; “İyilik bekleriz, sen kerem sahibi bir kardeş ve kardeş oğlusun” dediler. Bunun üzerine Hz. Yûsuf’un kardeşlerine söylediği sözü tekrarladı: “Bugün size kınama yok” (Yûsuf Suresi, 12/92) ve “Gidin, serbestsiniz” buyurdu. Ağır suç işlemiş birkaç kişi af kapsamı dışında tutulduysa da bunlardan birçoğu da daha sonra affedildi.

Sık Sorulan Sorular

Mekke’nin fethi hangi tarihte oldu?

Hicrî 8. yılın Ramazan ayında, milâdî 630 yılının Ocak ayı civarındadır. Kaynakların çoğu 20 Ramazan’ı zikreder.

Fetih günü Bilâl ezanı nerede okudu?

Resûlullah’ın emriyle Hz. Bilâl, Kâbe’nin damına çıkarak ezan okumuştur. Bir zamanlar Mekke’de işkence gören bir kölenin bu görevi üstlenmesi derin bir anlam taşır.

Nasr Suresi fetihle ilgili midir?

Evet. “Allah’ın yardımı ve fetih geldiğinde” diye başlayan Nasr Suresi, müfessirlere göre Mekke’nin fethine ve insanların akın akın İslam’a girmesine işaret eder; İbn Abbas bunu Resûlullah’ın vefatının yaklaştığına dair bir işaret olarak yorumlamıştır (Buhârî, Tefsîr).

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: İsrâ Suresi (17/81); Nasr Suresi (110/1-3); Mümtehine Suresi (60/1); Buhârî, Megâzî (Gazvetü’l-Feth); Buhârî, Savm; Buhârî, Tefsîr; Müslim, Cihâd ve’s-Siyer; Müslim, Fezâilü’s-Sahâbe; İbn Hişâm, es-Sîre; Vâkıdî, el-Megâzî; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mekke” maddesi (Fetih bölümü)