Benî Mustalik Gazvesi ve İfk Hadisesi: Hz. Âişe’ye Atılan İftira

Kısa cevap: Benî Mustalik (Müreysî) Gazvesi, hicretin 5. veya 6. yılında Huzâa kabilesinin bu koluna karşı yapılan bir seferdir. Dönüş yolunda Hz. Âişe’nin kaybolan gerdanlığını ararken kafileden geri kalması, münafıkların ona iftira atmasına yol açtı. Bu iftiraya “ifk” denir. Yaklaşık bir ay süren sıkıntılı bekleyişin ardından Nûr Suresi’nin 11-26. ayetleri inerek Hz. Âişe’nin temiz olduğunu ilan etti ve iftira ile dedikodu hakkında kalıcı ahlak ve hukuk ölçüleri koydu.

Benî Mustalik Gazvesi

Kabile reisi Hâris b. Ebû Dırâr’ın Medine’ye saldırı hazırlığı yaptığı haberi üzerine Resûlullah bir ordu ile yola çıktı. Müreysî suyu yakınında yapılan kısa çatışmayla Müslümanlar galip geldi. Esirler arasında reisin kızı Cüveyriye de vardı. Hz. Peygamber onunla evlenince sahabiler “Resûlullah’ın akrabalarını esir tutamayız” diyerek pek çok esiri serbest bıraktı. Hz. Âişe, Cüveyriye kadar kavmine bereketli bir kadın görmediğini söylemiştir.

Münafıkların Fitnesi

Aynı sefer sırasında bir su başında muhacir ile Ensarlı biri arasında çıkan kavgayı fırsat bilen Abdullah b. Übey, “Medine’ye dönersek güçlü olan zayıf olanı oradan çıkaracak” demişti. Bu söz Münâfikûn Suresi’nde anlatılır (Münâfikûn Suresi, 63/8). Resûlullah, fitnenin büyümemesi için orduyu hemen yola çıkararak insanları meşgul etti.

İfk Hadisesi Nasıl Yaşandı?

Olayı en ayrıntılı biçimde Hz. Âişe’nin kendi ağzından Buhârî ve Müslim nakletmiştir. Özetle:

1. Konaklama sırasında Hz. Âişe ihtiyacı için kafileden uzaklaştı, dönüşte gerdanlığının kaybolduğunu fark edip aramaya gitti.
2. Hevdecini (deve üzerindeki kapalı oturak) taşıyanlar, onun içinde olduğunu sanarak yola çıktı; o dönem çok hafif olduğu için fark edilmedi.
3. Geri döndüğünde kafileyi bulamayan Hz. Âişe olduğu yerde bekledi. Ordunun arkasından gelip düşeni kontrol etmekle görevli Safvân b. Muattal onu gördü ve devesine bindirerek orduya yetiştirdi.
4. Abdullah b. Übey başta olmak üzere münafıklar bu durumu çirkin bir iftiraya dönüştürdü; birkaç samimi Müslüman da dedikoduya kapıldı.

Bekleyiş Günleri

Medine’ye dönünce hastalanan Hz. Âişe, bir süre dedikodudan habersiz kaldı. Öğrendiğinde gece gündüz ağladığını anlatır. Vahiy bir ay kadar gecikti. Resûlullah istişare etti; Hz. Âişe’nin hizmetçisi Berîre onun hakkında hiçbir kötülük bilmediğini söyledi. Hz. Âişe ise “Ben ancak Yakub’un dediği gibi derim: Artık güzel bir sabır gerek” diyerek tevekkülünü dile getirdi.

Nûr Suresi’nin Getirdiği Ölçüler

“O iftirayı uyduranlar içinizden bir gruptur. Bunu kendiniz için bir kötülük sanmayın; aksine o sizin için bir hayırdır.” (Nûr Suresi, 24/11)

• Hüsnüzan: Müminlerin böyle bir haberi duyunca kendileri hakkında iyi düşünüp “Bu apaçık bir iftiradır” demeleri gerekirdi (24/12).
• Delil şartı: İddia sahipleri dört şahit getirmedikçe yalancıdır (24/13).
• Dil ile yayma: “Siz onu dillerinizle aktarıyor, bilmediğiniz şeyi ağızlarınızla söylüyordunuz ve onu önemsiz sanıyordunuz” (24/15).
• Kazf cezası: Namuslu kadınlara zina iftirası atanlara ceza öngörülmüştür (24/4).
• Affetmek: Hz. Ebû Bekir, iftiraya karışan akrabası Mistah’a yardımı kesmek isteyince “Allah’ın sizi bağışlamasını istemez misiniz?” ayeti indi ve yardımı sürdürdü (24/22).

Sık Sorulan Sorular

“İfk” kelimesi ne anlama gelir?

Gerçeği tersine çeviren büyük yalan, iftira demektir. Siyerde özellikle Hz. Âişe’ye atılan iftirayı ifade eder.

Teyemmüm ayeti de bu seferde mi indi?

Buhârî’de Hz. Âişe’nin gerdanlığını kaybettiği bir seferde teyemmüm ayetinin indiği nakledilir. Bunun Benî Mustalik seferi olup olmadığı âlimler arasında tartışmalıdır.

Bu olaydan günümüz için ne öğreniriz?

Doğrulanmamış haberi yaymamak, özellikle kişilerin namusuna dair söylentilerde delil aramak ve hüsnüzan etmek, sosyal medya çağında da temel bir ahlak ilkesidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Nûr Suresi (24/4, 11-26); Münâfikûn Suresi (63/7-8); Buhârî, Megâzî (Hadîsü’l-İfk); Buhârî, Şehâdât; Müslim, Tevbe (Hadîsü’l-İfk); İbn Hişâm, es-Sîre; TDV İslâm Ansiklopedisi, “İfk Hadisesi” maddesi