Kurban Kesim Adabı: Besmele, Dua ve Hayvana Merhamet

Kısa cevap: Kurban keserken hayvan kıbleye doğru sol yanı üzerine yatırılır, bıçak önceden keskinleştirilir ve “Bismillâhi Allâhu ekber” denilerek boğazdaki yemek borusu, nefes borusu ve iki şah damarı kesilir. Besmelenin bilerek terk edilmesi hâlinde Hanefi mezhebine göre hayvanın eti yenmez; unutarak terk edilmesi ise kesimi geçersiz kılmaz. Kesimden önce “İnnî veccehtü…” ayetleri ve “Allâhümme minke ve leke” duası okunabilir.

Kurban Kesimi Bir İbadettir

Kurban, sadece et elde etmek için yapılan bir işlem değil, Allah’ın adını anarak O’na yakınlaşmanın adıdır. Kur’an-ı Kerim bu anlamı şöyle vurgular: “De ki: Şüphesiz benim namazım, kurbanım (ibadetlerim), hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi olan Allah içindir” (En’âm Suresi, 6/162). Bu yüzden kesim anı, niyetin tazelendiği, Allah’ın büyüklüğünün ikrar edildiği bir ibadet anıdır.

Kesimden Önce Hazırlık

• Bıçağı keskinleştirmek: Şeddâd b. Evs’in rivayetinde Hz. Peygamber “Allah her şeyde iyiliği (ihsanı) farz kılmıştır. Kestiğiniz zaman da güzel kesin. Biriniz bıçağını bilesin ve hayvanını rahatlatsın” buyurmuştur (Müslim, Sayd).
• Bıçağı hayvana göstermemek: Bıçak, hayvanın gözü önünde bilenmemeli; kesim anına kadar saklanmalıdır.
• Diğer hayvanların önünde kesmemek: Bir hayvan diğerinin gözü önünde kesilmemelidir.
• Su vermek: Kesimden önce hayvana su verilmesi tavsiye edilir.
• Eziyet etmemek: Hayvanı sürüklemek, bağırarak korkutmak veya gereksiz yere hırpalamak mekruhtur.

Kesim Nasıl Yapılır?

1. Hayvan, başı kıbleye bakacak şekilde sol yanı üzerine yatırılır.
2. Kesimi yapan kişi de kıbleye yönelir.
3. Kesimden önce isteyen kişi dua okur ve niyetini belirtir.
4. “Bismillâhi Allâhu ekber” denilerek bıçak hızlı ve kararlı bir şekilde boğaza çekilir.
5. Yemek borusu, nefes borusu ve iki şah damarı kesilir. Hanefi mezhebine göre bu dört damardan en az üçünün kesilmesi yeterlidir.
6. Hayvanın canı tamamen çıkmadan başı gövdesinden ayrılmaz, derisi yüzülmez, omurilik kesilmez.

Hz. Enes, Hz. Peygamber’in boynuzlu, alacalı iki koçu kendi eliyle kestiğini, ayağını hayvanın boynunun yan tarafına koyarak besmele ve tekbir getirdiğini anlatır (Buhârî, Edâhî; Müslim, Edâhî).

Kesim Sırasında Okunabilecek Dualar

Kesim sırasında sadece besmele ve tekbir getirmek yeterlidir. Bunun yanında Câbir’den nakledilen rivayete göre Hz. Peygamber, kurbanını keserken En’âm Suresi’nin 79. ve 162-163. ayetlerini okumuş ve “Allâhümme minke ve leke” (Allah’ım bu senden ve senin içindir) demiştir (Ebû Dâvûd, Dahâyâ). Bu rivayetin senedinde bazı tartışmalar olsa da âlimler bu duaların okunmasını güzel görmüştür.

إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمٰوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Anlamı: Ben, hanif olarak yüzümü gökleri ve yeri yaratana çevirdim ve ben ortak koşanlardan değilim (En’âm Suresi, 6/79).

Kesimden sonra “Allah’ım, bunu benden kabul eyle” anlamında bir dua etmek de güzeldir. Hz. İbrahim ve Hz. İsmail’in Kâbe’yi inşa ederken yaptıkları “Rabbenâ tekabbel minnâ, inneke ente’s-semîu’l-alîm” (Bakara Suresi, 2/127) duası bu anlamda okunabilir.

Besmele Unutulursa Ne Olur?

Kur’an-ı Kerim, üzerine Allah’ın adı anılmayan hayvanlardan yenmemesini emreder (En’âm Suresi, 6/121). Hanefi mezhebine göre besmele bilerek terk edilirse hayvanın eti yenmez. Unutarak terk edilirse kesim geçerlidir ve eti yenir. Şafii mezhebinde ise besmele sünnettir; terk edilmesi etin helalliğine engel değildir, ancak kasten terk etmek mekruhtur.

Kesimi Kim Yapmalı?

Kurban sahibinin kurbanını kendi eliyle kesmesi sünnettir. Kesmeyi bilmiyorsa, ehil bir kasaba kestirmesi ve kesim sırasında yanında bulunması güzeldir. Kadınlar da kurban kesebilir; bunda fıkhi bir engel yoktur. Önemli olan kesimi yapan kişinin işinin ehli olması, hayvana eziyet etmeden kesimi hızlıca tamamlamasıdır. Acemi ellerde yapılan ve hayvana acı çektiren kesimler, “güzel kesin” emrine aykırıdır.

Sersemletme ve Modern Kesimhaneler

Günümüzde bazı kesimhanelerde hayvanın acısını azaltmak amacıyla sersemletme yöntemleri kullanılmaktadır. Diyanet’in değerlendirmesine göre, hayvanı öldürmeyen, kesim anında hayvan canlı olan ve kanın akmasına engel olmayan sersemletme yöntemleri caizdir. Ancak hayvanın kesimden önce ölmesine yol açabilecek yöntemler kabul edilemez.

Kesimden Sonra Yapılacaklar

Hayvanın ruhu tamamen çıktıktan ve kanı akıp bittikten sonra deri yüzme ve parçalama işlemine geçilir. Kesim yerinin temizlenmesi, kanın ve atıkların uygun şekilde bertaraf edilmesi, çevreye rahatsızlık verilmemesi de kurban adabının bir parçasıdır. Kanı sokağa akıtmak, atıkları çöp kutularının yanına bırakmak veya kesim artıklarını dere ve göllere atmak hem çevreye zarar verir hem de ibadetin itibarını zedeler.

Kesimden sonra kurban sahibi, Allah’a şükretmeli ve kurbanının kabulü için dua etmelidir. Kurbanın ilk etinden, özellikle ciğerinden ailece yemek, geleneksel olarak da yaygın olan güzel bir uygulamadır. Hz. Peygamber’in Kurban Bayramı’nda namazdan dönünceye kadar bir şey yemediği ve kurbanının etinden yiyerek iftar ettiğine dair rivayetler bulunmaktadır (Tirmizî, Îdeyn).

Sık Sorulan Sorular

Kesim sırasında kurban sahibinin adı söylenmeli mi?

Şart değildir; niyet yeterlidir. Ancak vekâletle ve ortak kesimlerde isimlerin söylenmesi, niyetin belirginleşmesi açısından faydalıdır.

Kadınlar kurban kesebilir mi?

Evet. Kurban kesmek için erkek olmak şart değildir; ehil olan her Müslüman kesebilir.

Kurban keserken abdestli olmak gerekir mi?

Abdest şart değildir; ancak ibadet bilinciyle abdestli olmak güzeldir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: En’âm Suresi (6/79, 121, 162-163); Bakara Suresi (2/127); Müslim, Sayd; Buhârî, Edâhî; Müslim, Edâhî; Ebû Dâvûd, Dahâyâ; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal