Başörtüsü Bağlama Şekilleri ve Tesettürün Ölçüleri

Tesettür, kadının yüz ve eller dışında bedenini, saçını ve boynunu örtmesidir; Kur’an’da Nûr 24/31 ve Ahzâb 33/59 ayetleri bu konuya dayanak teşkil eder. Başörtüsünün bağlanış şekli serbesttir; esas olan ölçülerin yani örtülmesi gereken yerlerin, giysinin bol ve şeffaf olmamasının korunmasıdır.

Kur’an ve Hadis Dayanakları

Kur’an’da kadınlara hitaben şöyle buyrulur: “Mümin kadınlara da söyle: Gözlerini harama bakmaktan sakınsınlar, iffetlerini korusunlar, zinetlerini (görünmesi mutat olan hariç) göstermesinler; başörtülerini (humur) yakalarının üzerine salsınlar” (Nûr 24/31). Bir başka ayette Hz. Peygamber’in hanımlarına, kızlarına ve mümin kadınlara dış giysilerini (cilbâb) üzerlerine alıp çekmeleri öğütlenir (Ahzâb 33/59). Hadislerde Hz. Peygamber’in, Esmâ bint Ebû Bekir’e hitaben, kadının ergenlik çağına geldiğinde “şu ve şu” yerleri dışında görünmemesi gerektiğini söylediği, yüzüne ve ellerine işaret ettiği rivayet edilir (Ebû Dâvûd, Libâs). Bu rivayetin senedi hakkında hadis âlimleri farklı değerlendirmelerde bulunmuş, diğer destekleyici rivayetlerle birlikte ele almıştır. Kur’an’daki “görünmesi mutat olan” ifadesinin yorumu da mezhepler arasında yüz ve ellerin açık kalabileceği veya örtülmesinin daha ihtiyatlı olduğu şeklinde ayrışır.

Örtünmenin Ölçüleri

Diyanet İşleri Başkanlığı İlmihali’ne göre kadının namahrem erkeklere karşı örtünmesi gereken bölgeler (avret yerleri), yüz, eller (ve bazı görüşlere göre ayaklar) dışındaki bedendir. Ana ölçüler şunlardır:

• Örtülen yerler: Saç, boyun, kulaklar, kollar ve bacaklar örtülmelidir.
• Giysinin yapısı: Vücut hatlarını belli edecek kadar dar, içini gösterecek kadar ince ve şeffaf olmamalıdır.
• Süs ve gösteriş: Dikkat çekmek amaçlı aşırı süs, parfüm ve gösteriş uygun değildir.
• Erkeğe benzememe: Hadislerde cinsiyetlerin birbirinin giyimine benzemesi hoş görülmez.
• Ahlak ve edep: Tesettür yalnızca giysi değil, davranış ve konuşmadaki edebi de içerir.

Bu ölçüler, ortamda bulunan kişilere göre de değişir: kadın, mahremi (baba, kardeş, evlat gibi) ve kadınlarla bir arada olduğunda örtünme ölçüsü farklıdır. Ayrıntılar fıkıh kitaplarında “avret” başlığı altında ele alınır.

Başörtüsü Bağlama Şekilleri

Başörtüsünün nasıl bağlanacağı dinen tek bir kalıba bağlı değildir. Önemli olan, saç, kulak, boyun ve göğüs bölgesinin örtülmesidir. Günlük kullanımda şu yöntemler yaygındır: kare eşarbın üçgen katlanarak çenenin altından iğneyle veya düğümle tutturulması; şal veya uzun eşarbın başa sarılıp ucunun omuza atılması; hazır geçmeli eşarp veya bone ile birlikte kullanılan başörtüleri; ya da türban ve sarma gibi bölgesel bağlama biçimleri. Kumaşın ve rengin serbest olduğu, ancak başı sıkı örten, boyun ve göğüs kısmını açıkta bırakmayan bağlama şeklinin tesettür ölçülerine uygun olduğu kabul edilir. Moda ve kişisel tercihler zamanla değişir; bunların dinî ölçülere uygunluğu yukarıdaki ilkelerle değerlendirilir.

Mezheplerin Görüşleri

Hanefî ve Mâlikî mezhepleri genel olarak kadının yüzünü ve ellerini namahrem karşısında açık bırakabileceğini, ancak fitne korkusu olduğunda örtmesi gerektiğini söyler. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde ise bazı âlimler yüzün de örtülmesini daha uygun bulur. Çağdaş âlimler arasında da çeşitli görüşler vardır. Türkiye’de yaygın uygulama, yüz ve ellerin açık bırakıldığı tesettür şeklindedir. Bu farklı görüşler, ictihada dayalı yorumlar olup birbirini tekfir etme konusu yapılmaz.

Günlük Hayatta Uygulama ve Zorluklar

Tesettür, kadının inanç ve özgür tercihine dayanan bir uygulama olmalıdır; kimsenin zorla örtülmesi veya zorla açılması doğru değildir. İş, okul ve spor gibi alanlarda tesettürlü kadınların karşılaştığı zorluklar toplumsal tartışmalara konu olmuştur. Bu yazı siyasi bir değerlendirme yapmaz; yalnızca dinî ölçüleri aktarır. Çalışma hayatı için kadınların çalışma hayatı yazısına, saç şekli ve boya konusu için saç boyamak ve peruk ve protez saç yazılarına, kaş alma konusu için kadınların kaş aldırması yazısına bakılabilir. Erkeklerin giyim ölçüleri için erkekler için giyimde dinî ölçüler yazısı okunabilir.

Tesettürün Manevi Boyutu

Birçok Müslüman kadın için tesettür, Allah’ın emrine uymanın, iffet ve vakarın bir ifadesidir. Hz. Peygamber’in “Hayâ imandandır” buyurması (Buhârî, Îmân), bu davranışın ahlaki çerçevesini gösterir. Tesettür tek başına bir erdemin ölçüsü değildir; dürüstlük, güzel ahlak, ibadet ve insanlarla iyi ilişkiler de bu bütünün parçalarıdır. Başını örtmeyen bir kadını küçümsemek ya da örten bir kadını yargılamak doğru değildir; herkes kendi imanı ve tercihi ile sorumludur. İslam âlimleri, öğüt verirken yumuşak dil ve güzel örnek olmayı tavsiye eder.

Gençler ve yeni örtünmeye başlayan kadınlar için sabırlı ve destekleyici bir çevre önemlidir. Aile, arkadaş ve cemaat baskısı yerine bilgi ve içtenlik temelli yaklaşım daha kalıcı sonuç verir. Örtünme kararı kalpten gelen bir kanaat olarak şekillenirse, zorluklara karşı dayanıklılığı da artar. Kimi kadınlar bu süreci kademeli yaşar; önce başörtüsü, sonra diğer ölçüleri uygulamaya çalışır. Bu da Allah’ın kuluna kolaylık gösterdiği bir yoldur.

Moda ve tesettür ilişkisi son yıllarda büyük bir sektöre dönüşmüştür. Şık, renkli ve çağdaş tesettür giysileri üreten markalar, Müslüman kadınların hem dinî ölçüleri hem estetik tercihlerini bir arada yaşamasına imkân verir. Ancak bu sektörde de israf, gösteriş ve lüks tüketim tuzağına düşmemek gerekir; tesettürün sadelik ve vakar ruhu korunmalıdır. Bu denge, dinî hassasiyet ile çağdaş yaşamın uyum içinde sürdürülebileceğini gösterir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tesettürün ölçüsü nedir?

Kadının yüzü ve elleri dışında bütün bedenini, saçını ve boynunu örtmesi esastır; kıyafet bedeni belli etmeyen, şeffaf olmayan ve dar olmayan bir yapıda olmalıdır.

Başörtüsü nasıl bağlanmalı?

Saçı, kulakları, boynu ve göğüs bölgesini örtecek şekilde; kumaş ve bağlama stili bu ölçülere uyduğu müddetçe serbesttir.

Yüzü örtmek farz mı?

Çoğunluğa göre yüz ve eller avret değildir; bazı görüşler ihtiyat için yüzün de örtülmesini önerir.

Tesettür sadece başörtüsü müdür?

Hayır; giysinin bütününü, ahlak ve edebi de kapsayan bir anlayıştır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 23 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Nûr Suresi (24/31) ve Ahzâb Suresi (33/59); Ebû Dâvûd, Libâs (Esmâ hadisi); Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (örtünme ve avret bölümü)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →