Ergenin Dinî Soruları ve İtirazları Nasıl Karşılanır?
Ergenin “Neden namaz kılıyoruz?”, “Allah var mı?” gibi sorularını ve itirazlarını sakin, saygılı ve eğitici biçimde karşılamak için ebeveyn rehberi.
Ergenin dinî soruları ve itirazları, imanın zayıfladığının değil, düşüncenin olgunlaştığının işaretidir. Ebeveyn için doğru tutum; paniğe kapılmadan dinlemek, sorunun arkasındaki duyguyu anlamak, bilmediği yerde dürüst olmak ve birlikte araştırmayı önermektir. Bilmediğiniz noktada dürüst davranmak ve araştırmayı birlikte yapmak, genç gözünde ebeveynin güvenilirliğini azaltmaz, artırır.
Sorgulama bir tehdit değildir
Kur’an, İbrahim’in gökyüzünde Rabbini araştırmasını öğretici bir örnek olarak anlatır (En’âm, 6/75-79). Hz. İbrahim ayrıca Allah’a “Ölüleri nasıl dirilteceğini bana göster” diyerek kalbinin mutmain olmasını ister (Bakara, 2/260). Bu ayetler, merakın ve sorgulamanın imana düşman olmadığını gösterir. Ergenin “Neden namaz kılıyoruz?”, “Allah neden görünmüyor?” gibi soruları çoğu zaman bağımsız düşünme arzusunun sonucudur. Tepki vermek yerine “İyi bir soru, hadi beraber bakalım” demek, genç için güven yaratır.
Soruyu dinlemek ve altındaki duyguyu bulmak
Bazen soru entelektüel bir meraktan çok, bir kırgınlıktan, arkadaş ortamından ya da yaşanan bir kayıptan gelir. “Neden Allah bu kadar acıya izin veriyor?” sorusu, derinde bir kaybı barındırıyor olabilir. Önce gencin sözünü bitirmesine izin verin, ardından “Bu soruyu sorarken ne hissediyorsun?” diye sorun. Duygu fark edildiğinde, soru da daha sağlıklı tartışılır. Dinleme becerilerini geliştirmek için ergen çocukla iletişim ve dinleme ilkeleri yazısına bakabilirsiniz.
Cevabı bilmiyorsanız
Her sorunun cevabını bilmek zorunda değilsiniz. “Bilmiyorum, ama merak ettim, hadi birlikte araştıralım” demek hem dürüsttür hem örnek olur. İlmihal, tefsir ve güvenilir kaynaklardan bakabilir, gerekirse bir ilahiyatçıya ya da imama danışabilirsiniz. Bu araştırma sürecini gence yaptırmak, onu pasif alıcıdan aktif araştırmacıya dönüştürür. Çocuk döneminde sorulan basit dinî soruların cevapları için çocukların sorduğu dinî sorulara cevaplar yazısı da kullanışlıdır.
Tartışmayı kazanmaya çalışmamak
Ergenle yapılan tartışmada amaç haklı çıkmak değil, ilişkiyi korumaktır. Ses yükselmeye başladığında ara verin: “Bu konuda ikimiz de heyecanlandık, bir süre düşünelim.” Kur’an’da “Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel öğütle çağır, onlarla en güzel şekilde mücadele et” buyrulur (Nahl, 16/125). Bu ayet ebeveynin üslubuna da yol gösterir. Genç, yargılandığını hissetmezse inançla ilgili soruları ailesiyle konuşmaya devam eder.
Şüphe dönemleri ve kalıcı etki
Birçok genç inançla ilgili geçici şüphe dönemlerinden geçer. Bunların bazıları aylarca sürebilir. Ebeveyn bu sürede sabırlı kalır, ibadetini sürdürür, örnek olur ve gence kapıyı açık bırakır. Şüphenin kalıcı hale gelmemesi için, gencin düşüncelerini küçümsememek ve dinî eğitimi akıl, kalp ve vicdanla birlikte sunmak önemlidir. Gençlerde inanç şüpheleri ve doğru iletişim yazısı bu süreci ayrıntılı ele alır. Sessiz geçen dönemler için ergenin inancındaki gelgitler rehberine de göz atmanızı öneririz.
Soruları kayda geçirmek
Gencin sorduğu soruları bir deftere not etmek, hem sorunun ciddiye alındığını gösterir hem de araştırma sürecini düzenler. Haftalık sohbetlerde bu defterden bir soru seçip birlikte incelemek, genci araştırmaya teşvik eder. Bazı sorular zamanla kendiliğinden cevap bulur; bazıları ise yıllarca düşünmeyi gerektirir. Gence “Her sorunun cevabı hemen bulunmak zorunda değil, düşünmek de ibadettir” demek, sabrı ve entelektüel tevazuyu öğretir. Ebeveyn olarak kendi sorularınızı ve araştırmalarınızı paylaşmanız, gence örnek olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Genç “Allah var mı?” diye sorarsa panik yapmalı mıyım?
Hayır. Bu soru ergenlik çağında doğaldır. Sakin kalın, sorusunu ciddiye alın, birlikte okumayı ve konuşmayı önerin.
Cevabını bilmediğim soru gelirse ne yapmalıyım?
“Bilmiyorum ama birlikte araştıralım” demek dürüsttür. Güvenilir kaynaklara ya da bir âlime danışabilirsiniz.
Genç dinî kuralları sorgularsa saygısızlık mı?
Sorgulamak saygısızlık değildir. Hz. İbrahim de Rabbini aramakta soru sormuştur. Önemli olan sorunun niyetidir; merak ise desteklenmelidir.
Tartışma uzarsa nasıl bitirmeli?
“Bu konuyu daha sonra devam edelim, düşünmek için zaman alalım” demek mümkündür. Tartışmayı kazanmak değil, ilişkiyi korumak esastır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur’an-ı Kerîm: En’âm Suresi (6/75-79), Nahl Suresi (16/125), Bakara Suresi (2/260); Buhârî, Îmân; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Şüphe” ve “Îmân” maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Kur’an-ı Kerîm: En’âm Suresi (6/75-79), Nahl Suresi (16/125), Bakara Suresi (2/260)
- Buhârî, Îmân
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Şüphe” ve “Îmân” maddeleri
- Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.