Akika Hangi Gün Kesilir? Yedinci Gün ve Gecikme Durumu
Akika kurbanı hadise göre doğumun yedinci günü kesilir. Yedinci gün geçerse, ölü doğum, büyüyen çocuk ve yetişkin için akika, mezheplerin görüşleri.
Akika, hadise göre doğumun yedinci günü kesilir. Yedinci günde kesemeyenler daha sonra da kesebilir; mezheplerde ikinci olarak on dördüncü ve yirmi birinci günler de zikredilir. Çocuk büyüdükten sonra kesilmesi konusunda ise âlimler arasında ayrı görüşler vardır. Bu uygulamada kolaylık esastır.
Yedinci gün hadisi
Ebû Dâvûd, Tirmizî ve Nesâî’nin Semure b. Cündeb’den rivayet ettiği hadise göre Peygamberimiz, her çocuğun akikasına karşılık rehin olduğunu, yedinci günde onun adına kurban kesileceğini, isim konacağını ve başının tıraş edileceğini bildirmiştir. Bu hadis, yedinci günün akika için esas zaman olduğunu gösterir. Doğum günü yedinci günün sayımına dahil edilir. Örneğin pazartesi doğan çocuk için bir sonraki pazar günü yedinci gündür.
Yedinci günden sonra
Mâlikîler, yedinci gün geçtikten sonra akikanın düştüğünü söyler. Şâfiî ve Hanbelîlere göre ise sonraki günlerde de kesilebilir. Bazı Hanbelî ve Şâfiî kaynaklarında on dördüncü ve yirmi birinci gün de önerilir (Beyhakî’nin zayıf bir rivayetine dayanılır). Hanefîler akikayı müstehap saydığı için zaman hususunda daha esnektir. Pratikte yedinci günden sonra da kesilmesinde sakınca görülmez.
Çocuk büyüdükten sonra
Büyüyen çocuğun akikası ebeveynler tarafından kesilmemişse, bu konuda ikili görüşler vardır. Bazı Şâfiî ve Hanbelî âlimleri, kişinin kendisi için akika kesebileceğini söyler; Hanefîler ise bunu gerekli görmez. Mâlikî mezhebinde ise akikanın yedinci günle sınırlı olduğu görüşü ağır basar. Bu farklı görüşler, mezhep tercihine göre değerlendirilmelidir. Kişi kurban ve sadakayla ihtiyaten kendi adına hayır yapmak isterse bunun sakıncası yoktur.
Ölü doğan veya vefat eden çocuk
Çocuk yedi günden önce vefat ettiyse, akika kesilmesi bazı mezheplerde gerekli görülmez. Ölü doğan çocuk için akika kesilmez. Düşük için de akika söz konusu değildir. Bu durumda ebeveynler isterlerse sadaka verebilir. Çocuk kaybı yaşayan ailelere sabır ve teselli dilemek de önemlidir; bu konuda çocuk kaybı yaşayan ailelere teselli yazısı okunabilir.
Maddi güç yetmediğinde
Akika, gücü yetenin yapacağı bir sünnettir. Maddi durumu elverişli olmayan ebeveyn borçlanmak zorunda değildir. Gelir sağlandığında, imkân bulunduğunda akika kesilebilir. Allah kimseyi gücünün üzerinde yükümlü kılmaz (Bakara 2/286). Akikayı gösteriş veya sosyal baskı için yapmak da uygun değildir.
Kurban Bayramı ile birleştirmek
Kurban Bayramı’nda kesilen kurbanla akika niyeti birleştirilebilir mi sorusu mezheplere göre değişir. Şâfiî ve Hanbelîler iki ibadetin ayrı olduğunu savunur, bazı âlimler ise niyetin birleştirilebileceğini söyler. Akika için ayrı bir hayvan kesmek ihtiyata en yakın olandır. Kurban ve akikanın farkı için akika kurbanı yazısına bakılabilir.
Pratik hatırlatma
- Doğum günü yedinci gün sayılırken dahil edilir,
- İsim verme ve saç tıraşı aynı güne denk getirilebilir,
- Kesim hijyenik ve kurallara uygun yapılmalıdır,
- Et dağıtımında ihtiyaç sahipleri öncelikli olmalıdır: akika etinin dağıtımı.
Niyet ve içtihat farkı
Mezhepler arasındaki zaman farkları, akikanın hadisle sabit bir sünnet olmasına rağmen ayrıntılarda içtihada açık olduğunu gösterir. Aile bu konuda kendi mezhebine göre davranabilir veya bir din görevlisine danışabilir. Esas olan, çocuğun doğumuna şükredilmesi, ihtiyaç sahiplerinin gözetilmesi ve akikanın gösterişten uzak yapılmasıdır. Yedinci gün geçti diye bu şükür ve paylaşma fırsatı kaçırılmış sayılmaz.
Bu başlığın komşu meseleleri Akika Hayvanı: Erkek ve Kız Çocuk İçin Kaç Koyun Kesilir? ve Yeni Doğan Bebeğin İlk Yedi Günü: Sünnet Adaplar yazılarında işlenmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Akika yedinci günden sonra kesilir mi?
Şâfiî ve Hanbelîlere göre kesilir. Mâlikîlerde yedinci günden sonra düştüğü görüşü vardır. Hanefîlerde esnekliği daha fazladır.
Büyükken akika kesilir mi?
Görüşler ayrıdır. Bazı âlimler kişinin kendisi için kesebileceğini söyler; Hanefîler gerekli görmez.
Çocuk ölürse akika kesilir mi?
Yedi günden önce vefat ettiyse bazı mezheplere göre kesilmez. Ölü doğumda akika söz konusu değildir.
Akika ile kurban birlikte olur mu?
Mezhepler farklı yaklaşır. Ayrı niyet ve ayrı hayvan en ihtiyatlı yoldur.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Dahâyâ; Tirmizî, Edâhî; Nesâî, Akîka; İbn Kudâme, el-Muğnî; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Akîka" maddesi
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Ebû Dâvûd, Dahâyâ
- Tirmizî, Edâhî
- Nesâî, Akîka
- İbn Kudâme, el-Muğnî
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Akîka" maddesi
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.