Yeni Doğan Bebeğin İlk Yedi Günü: Sünnet Adaplar
Bebeğin kulağına ezan, tahnik, isim verme, yedinci gün akika ve saç tıraşı gibi ilk yedi günde yapılan uygulamalar, dayandıkları rivayetler ve fıkhi değeri.
Yeni doğan bebek için rivayetlerde şu adaplar anılır: kulağına ezan okunması, tahnik yani damağının hurmayla ovulması, güzel isim konulması ve yedinci günde akika kesilip saçının tıraş edilmesi. Bunların bir kısmı sahih hadislere, bir kısmı daha zayıf rivayetlere dayanır. Hiçbiri farz değildir.
Tahnik: damağa hurma sürmek
Buhârî ve Müslim’de Ebû Mûsâ el-Eş’arî’den rivayet edildiğine göre bir oğlu doğunca onu Peygamberimize getirmiş, Peygamberimiz ona İbrahim ismini vermiş, bir hurmayı çiğneyip bebeğin damağına sürmüş ve bereket duası etmiştir. Aynı uygulama Hz. Âişe ve Esmâ bint Ebî Bekir’in rivayetlerinde de geçer. Bu rivayetler tahnik adabının sahih olduğunu gösterir. Detaylar için bebeklere hurma tahnik sünneti yazısına bakılabilir.
Kulağa ezan ve kamet
Ebû Dâvûd ve Tirmizî’de Ebû Râfi’den rivayet edildiğine göre Peygamberimiz, Fâtıma’nın doğurduğu Hasan’ın kulağına namaz ezanı gibi ezan okumuştur. Bu rivayetin isnadı hadis âlimlerince tartışılmış; bazıları hasen, bazıları zayıf bulmuştur. Yine de Müslümanlar arasında yüzyıllardır yerleşik bir uygulamadır ve Hanefî kaynaklarında müstehap görülür. Ayrıntılar bebeğin kulağına ezan okunması yazısında yer alır.
İsim verme zamanı
Sahih rivayetlerde bebeğe doğum gününde de, yedinci günde de isim konulduğu görülür. Müslim’de Peygamberimizin “Bu gece bir oğlum doğdu, babam İbrahim’in adını verdim” dediği aktarılır. Ebû Dâvûd’daki Semure b. Cündeb hadisinde ise isim, akika ve saç tıraşı yedinci güne bağlanır. Yani isim vermek için doğumdan sonra yedi gün beklemek zorunlu değildir, ancak bu zaman diliminde konulması tavsiye edilir. İsim seçimi için çocuğa isim koyma adabı yazısına göz atılabilir.
Akika ve saç tıraşı
Semure b. Cündeb’in rivayetine göre her çocuk akikasına karşılık rehindir; yedinci günde onun adına kurban kesilir, ismi konulur ve başı tıraş edilir (Ebû Dâvûd, Dahâyâ; Tirmizî, Edâhî; Nesâî, Akîka). Hanefîler akikayı müstehap, Şâfiî ve Hanbelîler sünnet-i müekkede kabul eder. Kesim ve dağıtım hükümleri için akika kurbanı yazısı okunabilir. Saç ağırlığınca gümüş veya altın tasadduk edilmesi de rivayet edilen bir uygulamadır.
Sünnet ve erkek çocuk
Erkek çocuğun sünnet edilmesi fıtrat adabındandır (Buhârî, Libâs). Yaşı konusunda sabit bir kural yoktur; mezheplerde yedi gün ile ergenlik arasında farklı görüşler bulunur. Bu konu sünnet (hitan) yazısında anlatılır. Bebeğin sağlığına zarar vermeyecek şekilde, uzman bir hekim tarafından yapılması gerekir.
Hangileri sahih, hangileri zayıf?
Hadis usulü açısından tahnik uygulaması sahih rivayetlere, isim ve akika uygulamaları da Semure hadisine dayanır; hadisin sıhhati hakkında hasen ve sahih görüşleri bulunur. Kulağa ezan rivayeti ise daha zayıftır. Bu yüzden hükümler müstehap veya güzel adap düzeyinde tutulmalıdır. Hiçbiri dinen zorunlu değildir ve eksik kalması günah olmaz.
Önerilen sıra
- Allah’a hamd edip anne ve bebek için dua etmek,
- Kulağa ezan ve kamet okumak (mümkünse),
- Tahnik yapmak,
- İsim koymak,
- Yedinci gün akika ve saç tıraşı.
Bu sıra bir zorunluluk değil, geleneksel uygulamanın özetidir. Ailelerin sağlık koşulları ve imkânlarına göre esneklik vardır.
Annenin ve bebeğin bakımı
İlk haftalarda en önemli ibadet, anne ve bebeğin sağlığını gözetmektir. Bebeğin düzenli beslenmesi, göbek bakımı, hijyen ve hekim kontrolleri ihmal edilmemelidir. Peygamberimiz çocuklara şefkatle davranmış, torunlarını kucaklamış ve öpmüştür (Buhârî, Edeb). Bu şefkat, ebeveynlerin ilk günlerden itibaren göstereceği en güzel sünnettir. Aileler ayrıca bebeğe doğumda gösterilen sevgiyi eşit biçimde kız ve erkek çocuğa yöneltmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bebeğe tahnik yapmak zorunlu mu?
Zorunlu değildir, sünnet ve müstehaptır. Hurma bulunamazsa başka tatlı bir gıda kullanılabilir ancak bebek sağlığı gözetilmelidir.
İsim ne zaman konur?
Doğum gününde veya yedinci günde konabilir. Zorunlu bir zaman sınırı yoktur.
Yedinci gün geçerse akika kesilebilir mi?
Evet. Yedinci güne yetişemeyenler daha sonra da akika kesebilir. Mezheplerde bu konuda ayrıntı vardır.
Saç tıraşı zorunlu mu?
Zorunlu değildir. Rivayetlerde yedinci gün saçın traşı ve ağırlığınca sadaka verilmesi anlatılır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Akîka ve Edeb; Müslim, Âdâb; Ebû Dâvûd, Dahâyâ; Tirmizî, Edâhî; İbn Kayyim, Tuhfetü'l-mevdûd
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Akîka ve Edeb
- Müslim, Âdâb
- Ebû Dâvûd, Dahâyâ
- Tirmizî, Edâhî
- İbn Kayyim, Tuhfetü'l-mevdûd
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.