Emzirme Süresi: İki Yıl Ayeti ve Fıkhi Hükümler
Bakara 233 ve Ahkâf 15. ayetleri emzirmeyi iki yıl olarak bildirir. Annenin emzirme hakkı, babanın nafaka sorumluluğu, süt anne, süt hürmeti ve emzirmenin fıkhi boyutu.
Kur’an’a göre anneler çocuklarını tam iki yıl emzirir; Bakara Suresi’nin 233. ayeti bu süreyi emzirmeyi tamamlamak isteyenler için belirler. Babanın nafaka sorumluluğu devam eder. Süt anne tutmak caizdir; ancak süt hürmeti oluşturur ve emzirilen çocuk için süt kardeşliği doğurur. Ayrıntılar mezheplere göre değişir.
Bakara 233: İki tam yıl
Bakara Suresi’nin 233. ayeti, anneleri çocuklarını tam iki yıl emzirmeye çağırır; süreyi tamamlamak isteyenler için bu geçerlidir. Ayette emzirmenin babanın nafaka yükümlülüğünün parçası olduğu, kimsenin gücünün yetmeyeceği bir yükle sorumlu tutulmadığı belirtilir. İki taraf da istişare ve rızayla bebeği daha erken sütten kesebilir. Bu ifade, ebeveynlere esneklik tanır.
Ahkâf 15 ve Lokman 14
Ahkâf Suresi’nin 15. ayeti hamilelik ve sütten kesme süresini toplam otuz ay olarak verir. Lokman Suresi’nin 14. ayeti ise sütten kesmenin iki yıl içinde olduğunu bildirir. Âlimler iki ayeti birleştirerek asgari hamilelik süresini altı ay, emzirme süresini ise iki yıl olarak anlar. Bu yorum, tıbbi gerçeklerle de örtüşür.
Annenin emzirme hakkı
Mezheplerde annenin çocuğunu emzirme hakkı vardır ve baba, anneyi emzirmekten alıkoyamaz. Boşanmış kadın da, çocuğu emzirmek isterse buna uygun bir nafaka alma hakkına sahiptir. Talâk Suresi’nin 6. ayeti, boşanan kadınların çocuklarını emzirmeleri halinde ücretlerinin verilmesini bildirir. Bu hüküm, annenin emeğinin değerli görüldüğünü gösterir.
Süt anne tutmak
Anne emzirmek istemezse ya da emziremezse baba çocuğu başka bir kadına emzirtebilir. Talâk 65/6 ve Bakara 233 bu imkânı tanır. Peygamberimiz de Mekke’den süt anne Halîme’ye verilmişti. Süt anne tutulduğunda, hem süt annenin hem de çocuğun sağlığına dikkat edilmeli, ücret adil biçimde ödenmelidir.
Süt hürmeti ve süt kardeşliği
Emzirmenin dinî sonuçlarından biri süt hürmetidir. Süt emen çocuk, süt annenin çocuğu gibi mahrem sayılır ve belirli yakınlarla evlenmesi yasaklanır. Bu hüküm Nisâ 4/23 ayetine dayanır; ayrıntıları süt kardeşliği nasıl oluşur yazısında bulabilirsiniz. Hanefîlere göre süt hürmetinin oluşması için çocuğun emziriliş yaşı otuz ay, İmâmeyn ve çoğunluğa göre iki yıl sınırıdır.
Sağlık ve beslenme
Anne sütü, bebeğin ilk altı ay için en uygun gıda olarak kabul edilir; tıp otoriteleri de emzirmeyi teşvik eder. Anne hasta veya süt yetersiz ise mama kullanımı bir günah değildir. Emzirme kararında annenin sağlığı ve bebeğin ihtiyacı öncelikli olmalıdır. Oruç tutan emzirme dönemindeki anne, sağlığı için bebeğine zarar gelecekse orucunu erteleyebilir.
Boşanmada emzirme
Boşanma sonrası çocuk hidane yani bakım hakkı kapsamında annede kalabilir; bu durumda emzirme süresi boyunca anneye nafaka ve emzirme ücreti ödenir. Ayrıntılar için boşanmada velayet ve hidane hakkı yazısına bakılabilir. Çocuğun menfaati her iki tarafın birincil önceliğidir.
Sütten kesme zamanı
Bakara 233, sütten kesmenin karşılıklı danışma ve rıza ile yapılmasını önerir. Çocuk iki yaşına yaklaştığında ek gıdalar zaten ağırlık kazanır; sütten kesme ani ve sert olmamalı, bebeğin psikolojik durumu gözetilmelidir. Anne ve baba çocuğa zarar vermeden bu geçişi kolaylaştırmalıdır. Aile hekimi ve çocuk doktoru, geçişin zamanı ve şekli konusunda en doğru rehberdir. Dinî açıdan da kolaylığı seçmek ve zorlamamak esastır.
Konunun devamı için Evlilikte Eşlerin Hakları ve Sorumlulukları yazısına, ilgili uygulamalar için Yeni Doğan Bebeğin İlk Yedi Günü: Sünnet Adaplar yazısına bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Emzirme süresi kaç yıldır?
Bakara 233’e göre tam iki yıldır. Ebeveynler karşılıklı rıza ile daha erken sütten kesebilir.
Süt anne tutmak caiz mi?
Evet. Ancak süt hürmeti nedeniyle süt kardeşliği oluşur ve evlilik engelleri doğar.
Emzirme sırasında oruç tutulur mu?
Sağlığa ve bebeğe zarar verecekse oruç ertelenebilir ve sonra kaza edilir.
Anne emzirmek zorunda mı?
Dinen annenin emzirmesi teşvik edilir ancak zorunlu kılınmaz. Anne hasta ise süt anne veya mama kullanılabilir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Bakara Suresi (2/233); Ahkâf Suresi (46/15); Lokman Suresi (31/14); Talâk Suresi (65/6); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Radâ'" maddesi
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Bakara Suresi (2/233)
- Ahkâf Suresi (46/15)
- Lokman Suresi (31/14)
- Talâk Suresi (65/6)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Radâ'" maddesi
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.