Radyo, Televizyon ve Haber İzlemek Hükmü

Radyo ve televizyon birer araçtır; araç olarak mubahtır, hüküm içeriğe göre değişir. Helal ve faydalı program izlemek caizdir, harama ve gıybete götüren, namazı aksatan içerik ise sakıncalıdır. Haber izlerken doğruluğu teyit etmek ve kendini yormamak, dinin önerdiği ölçüdür.

Araç mı, içerik mi?

Fıkıhta bir aracın hükmü, kullanım amacına göre belirlenir. Bıçağın kesmekte kullanılması gibi, ekran da bilgi vermek için de, zaman öldürmek için de kullanılabilir. Bu yüzden fetva literatüründe “televizyon haramdır” ya da “helaldir” genellemesi yerine, “izlenen şeyin hükmü” esas alınır. Din eğitimi, belgesel, haber, eğitim yayını ve temiz mizah programları mubah hatta faydalı olabilir; avret sınırını aşan sahneler, müzikli ve içkili eğlence programları ve iftira içeren tartışmalar ise ayrı hükümlere tâbidir.

Haber izlemenin dinî çerçevesi

Kur’an’da “Ey iman edenler! Eğer bir fasık size bir haber getirirse onun doğruluğunu araştırın” buyrulur (Hucurât Suresi, 49/6). Bu ayet haber tüketicisine doğrulama sorumluluğu yükler. Haberi yayınlayan kanalın kimliği, kaynağın açıklığı ve görüntünün gerçekliği sorulmadan başkasına aktarılırsa iftira ve gıybet günahına ortak olunabilir. Haber saatlerinde sürekli felaket görüntüsü izlemek, kaygıyı artırabilir; bu durum ekran bağımlılığı ve dijital denge konusuyla birlikte düşünülmelidir.

Gerçek bir örnek: akşam haberleri sonrası sofra

Bir ailenin her akşam yemekte televizyonu açık tuttuğunu düşünün. Haberler biterken tartışma programı başlıyor, programdaki konuklar karşılıklı sert sözler söylüyor, çocuklar da bunu izliyor. Burada tek tek her cümle haram olmayabilir ama sofra adabı bozulmuş, sohbet kaybolmuş, çocuk üslubu öğrenmiştir. Çözüm, belirli saatlerde izlemek, yemek sırasında kapatmak ve çocukla birlikte izlenecek programı önceden seçmektir. İslam ahlakında amaç yasak koymaktan çok, zamanı ve kalbi korumaktır.

Namaz, ezan ve ibadet vakti

Hüküm değişkeni olan bir başka mesele vakittir. Ezan okunurken ekranı açık bırakmak mümkündür ancak müezzine sessizce eşlik etmek, ezanın cevabını vermek müstehaptır. Dizi ya da maç yüzünden namazı kazaya bırakmak ise açık bir yanlıştır. Kur’an’da ibadetin gafletle ihmal edilmesi kınanır (Mâûn Suresi, 107/4-5). Ramazan akşamlarında ve cuma günlerinde ekran süresini kısmak, ibadet iklimini korur.

Radyonun yeri

Radyo, sesli bir yayın aracı olarak Kur’an tilaveti, ilmihal sohbeti ve cenaze duyurusu gibi hayırlı işlerde kullanılabilir. Müzikli yayınların hükmü ise ayrı bir tartışma konusudur; müzik konusundaki mezhep görüşleri kendi yazısında verilmiştir. Araç kullanırken radyo dinlemek dikkat dağıtıyorsa, güvenlik gerekçesiyle de sınırlandırılmalıdır.

Çocuklar ve ekran kuralları

Ebeveynin sorumluluğu, çocuğun hangi içeriği, ne kadar süre izlediğini bilmektir. Yaşa uygun kanal listesi çıkarmak, programlardan sonra birlikte konuşmak ve ekran dışı etkinlik planlamak tavsiye edilir. Bu konudaki ayrıntılar çocukların sosyal medya kullanımında ebeveyn rolü yazısında da işlenmiştir. Çocukların sağlığı, uyku düzeni ve gözleri için hekim önerilerine uymak da dinin “bedeni koru” ilkesiyle uyumludur.

Özetle ölçü

• İzlenen şey helal ve faydalı mı?
• Zaman israf ediliyor mu, vakit namazı aksıyor mu?
• Gelen haber doğrulandı mı, yayılmadan önce düşünüldü mü?
• Aile ilişkileri ve çocuk eğitimi zarar görüyor mu?

Bu soruların cevabı olumsuz çıkıyorsa, ekranı kısmak gerekir. Kişisel durumlar için Diyanet’e danışılabilir.

Reklam ve tüketim kültürü

Televizyonun gündelik hayattaki bir başka etkisi, reklamlar üzerinden tüketim isteğini kamçılamasıdır. Reklam, çoğu zaman ihtiyaç duyulmayan ürünü gerekliymiş gibi sunar. İslam ahlakı israfı yasakladığı için (İsrâ Suresi, 17/26-27), “ihtiyaç” ile “heves” arasında ayrım yapmayı öğrenmek gerekir. Bir ürünü satın almadan önce bir gün beklemek, alışverişi kısmen disipline eder. Çocuklar için de reklamların satış amacı taşıdığını anlatmak, ileride bilinçli tüketici olmalarına katkı sağlar.

Haber kaynağı seçerken ölçüler

Bir haber kanalını izlemeden önce, şu soruları sormak yararlıdır: Kanal haberleri ayırt edilebilir biçimde yorumdan ayırıyor mu? Düzeltme yayımlıyor mu? Taraflı ve düşmanlık besleyen bir dil kullanıyor mu? Olumsuz cevaplar, kaynağın güvenilirliğini azaltır. Birden fazla kaynaktan okumak, özellikle ihtilaflı konularda yanlış bir hükme varmaktan korur. Bilgi paylaşırken doğrulama adabı, kanaldan öğrenilen haberin sosyal medyada çoğaltılması için de geçerlidir.

Haberi dinlerken kalbi korumak

Savaş, afet ve kaza haberlerini sürekli izlemek, insanı çaresizlik duygusuna sürükleyebilir. Bu durumda dinin tavsiyesi, mağdurlar için dua etmek, imkân varsa yardım kuruluşlarına bağış yapmak ve izleme süresini sınırlamaktır. Kaygısı ağırlaşan kişi, bir ruh sağlığı uzmanına başvurmaktan çekinmemelidir. Dua ve tedavi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.

Aile içinde ortak izleme kuralı

Haftalık bir program belirleyip hangi gün hangi yayının izleneceğine birlikte karar vermek, çocuğun ekranla ilişkisini yönetilebilir kılar. Bu kural, dijital detoks ve ekran süresi yazısındaki önerilerle de örtüşür. Yayın seçerken küçük bir kontrol listesi yapmak yeterlidir: konu, süre, saat ve sonrasında yapılacak sohbet.

Sıkça Sorulan Sorular

Televizyon izlemek günah mıdır?

Televizyon bir araçtır; günah olan, izlenen içeriğin haram olması veya ibadetin ve vazifelerin aksatılmasıdır. Helal, faydalı ve ölçülü izleme caizdir.

Haber izlerken gıybet yapmış olur muyum?

Haberde geçen kişilerin kusurlarını arkadan konuşup eğlence konusu yapmak gıybete yaklaşır. Gerçek bir sorunu çözmeye yönelik bilgi paylaşımı ise gıybet sayılmaz.

Radyodan Kur’an dinlemek sevap mıdır?

Kur’an dinlemek Kur’an’da emredilmiştir (A’râf, 7/204); dinlerken dikkat ve sükûnet göstermek esastır. Arka plan sesi olarak açık bırakıp ilgilenmemek aynı değeri taşımaz.

Çocuk için ne kadar ekran süresi uygundur?

Dinî bir süre sınırı yoktur; çocuk doktorlarının yaşa göre önerdiği sürelere uymak yerindedir. Uyku, ders ve ibadet düzenini aksatmayan bir plan yapılmalıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 1 Temmuz 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Medya" ve "Gıybet" ile ilgili maddeler; Diyanet İşleri Başkanlığı, Dinî Hükümler soru-cevap arşivi (fetva.diyanet.gov.tr); Hucurât Suresi 6. ayet (Diyanet Meali)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →