Sünnet Namazları Kılmamak Günah mı? Müekked Sünnet Nedir?
Sadece farzları kılmak yeterli mi, sünnetleri terk eden günaha girer mi? Müekked ve gayr-i müekked sünnet ayrımı, revâtib sünnetler ve faziletleri.
- Sünnet Namazların Çeşitleri
- Sünnetlerin Fazileti
- Sünnetler Farzları Tamamlar
Kısa cevap: Yalnızca farzları kılan kişi namaz borcunu ödemiş olur; sünnetleri kılmadığı için namazı geçersiz sayılmaz. Ancak Hz. Peygamber’in (s.a.v.) devamlı kıldığı müekked sünnetleri mazeretsiz ve alışkanlık hâlinde terk etmek, Hanefi âlimlerine göre kınanmayı gerektiren bir kusurdur ve kişiyi büyük bir sevaptan, Peygamber’in şefaatine vesile olacak bir bağlılıktan mahrum bırakır. Gayr-i müekked sünnetleri terk etmekte ise bir sakınca yoktur; kılan sevabını alır.
Sünnet Namazların Çeşitleri
Farz namazlarla birlikte, onlardan önce veya sonra kılınan sünnetlere “revâtib sünnetler” denir. Bunlar iki gruba ayrılır:
Müekked sünnetler
Hz. Peygamber’in devamlı kıldığı, pek nadir terk ettiği sünnetlerdir:
- Sabah namazının iki rekât sünneti
- Öğlenin farzından önceki dört ve sonraki iki rekât sünnet
- Akşamın farzından sonraki iki rekât sünnet
- Yatsının farzından sonraki iki rekât sünnet
- Cumanın farzından önceki ve sonraki dörder rekât sünnet
Teravih namazı da müekked sünnettir.
Gayr-i müekked sünnetler
Hz. Peygamber’in bazen kılıp bazen terk ettiği sünnetlerdir: İkindinin farzından önceki dört rekât ile yatsının farzından önceki dört rekât bu gruptadır.
Sünnetlerin Fazileti
Ümmü Habîbe (r.anhâ) validemizin naklettiğine göre Resûlullah şöyle buyurmuştur: “Kim bir gün ve gecede farzlar dışında on iki rekât nafile namaz kılarsa, onun için cennette bir ev yapılır” (Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn). Tirmizî’nin rivayetinde bu on iki rekât açıklanır: öğleden önce dört, sonra iki; akşamdan sonra iki; yatsıdan sonra iki; sabahtan önce iki (Tirmizî, Salât).
Sabah namazının sünneti bunların en kuvvetlisidir. Hz. Peygamber “Sabah namazının iki rekât sünneti, dünyadan ve dünyadaki her şeyden hayırlıdır” buyurmuş (Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn), Hz. Âişe de onun hiçbir nafileye bu iki rekât kadar özen göstermediğini belirtmiştir (Buhârî, Teheccüd; Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn).
Sünnetler Farzları Tamamlar
Sünnet namazların önemli bir işlevi de farzlardaki eksikleri telafi etmesidir. Hadiste şöyle buyurulur: “Kıyamet günü kulun ilk hesaba çekileceği ameli namazdır. Farzlarında bir eksiklik çıkarsa Yüce Rabbimiz, ‘Kulumun nafile namazı var mı, bakın; farzlardaki eksiği onunla tamamlayın’ buyurur” (Tirmizî, Salât; Ebû Dâvûd, Salât; Nesâî, Salât). Hiçbirimiz kıldığımız farzların huşû ve özen bakımından kusursuz olduğunu iddia edemeyiz. Sünnetler, bu eksiklere karşı bir tür güvencedir.
Kutsî hadiste de nafilelerin kulu Allah’a yaklaştıran yol olduğu bildirilir: “Kulum bana, farz kıldığım şeylerden daha sevimli bir şeyle yaklaşamaz. Kulum nafilelerle bana yaklaşmaya devam eder; sonunda onu severim” (Buhârî, Rikâk).
Terk Etmenin Hükmü
Bir bedevî Hz. Peygamber’e İslam’ın gereklerini sormuş, beş vakit namazı öğrenince “Bunlardan başka borcum var mı?” demiş, Resûlullah “Hayır, ancak kendiliğinden nafile kılarsan o başka” buyurmuştur. Adam “Bunlara ne bir şey eklerim ne de eksiltirim” deyip ayrılınca Hz. Peygamber “Doğru söylüyorsa kurtuluşa ermiştir” buyurmuştur (Buhârî, Îmân; Müslim, Îmân). Bu hadis, farzları eksiksiz yerine getirenin sorumluluktan kurtulacağını gösterir.
Bununla birlikte Hanefi fakihleri, müekked sünnetleri önemsemeyerek ve sürekli terk etmeyi, Peygamber’in yolundan yüz çevirme anlamı taşıyabileceği için kınanacak bir davranış saymışlardır. Burada belirleyici olan tutumdur:
- Yorgunluk, hastalık, vakit darlığı, yolculuk gibi sebeplerle zaman zaman sünneti bırakmakta günah yoktur.
- Sünneti hafife alarak, “gereksiz” görerek terk etmek ise ciddi bir kusurdur.
- İş yerinde vakti çok sınırlı olan kişi farzı kılıp sünneti bırakabilir; namazı tamamen terk etmektense yalnızca farzı kılmak elbette tercih edilir.
Kaza Borcu Olan Sünnet Kılmalı mı?
Çok sayıda kaza borcu olan kişilerin sık sorduğu bir sorudur. Hanefi mezhebinde tercih edilen görüşe göre müekked sünnetler kaza namazı sebebiyle terk edilmez; kişi hem sünnetleri kılar hem de fırsat buldukça kazalarını öder. İkindi ve yatsının ilk sünnetleri gibi gayr-i müekked sünnetlerin ve diğer nafilelerin yerine kaza kılmak ise daha uygundur. Şafii mezhebinde ise mazeretsiz kazaya bırakılmış namazları olan kişinin önce kazalarını bitirmesi gerektiği belirtilir. Sünnet kılarken ayrıca kazaya da niyet etmek, yani tek namazla iki niyet Hanefi mezhebinde geçerli değildir.
Sünnetleri Hayata Yerleştirmek İçin
- Önce sabahın sünneti ile başlayın; en kuvvetli sünnettir ve iki rekâttır.
- Ardından akşam ve yatsının son sünnetlerini ekleyin; bunlar da ikişer rekâttır.
- Öğlenin sünnetlerini öğle arasına sığdıracak bir düzen kurun.
- Sünnetleri mümkünse evde kılın. Hz. Peygamber “Farz dışındaki namazların en faziletlisi kişinin evinde kıldığıdır” buyurmuştur (Buhârî, Ezân; Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn).
Sık Sorulan Sorular
Kaçırdığım sünnet namazı kaza edebilir miyim?
Hanefi mezhebinde sünnetler vakti çıktıktan sonra kaza edilmez. Tek istisna, farzıyla birlikte kazaya kalan sabah sünnetidir; aynı gün öğleden önce farzla birlikte kaza edilir. Öğlenin ilk sünnetini cemaate yetişmek için kılamayan kişi ise farzdan sonra, vakit içinde kılabilir.
Yatsının ilk sünnetini hiç kılmıyorum, günah mı?
Yatsının ilk dört rekât sünneti gayr-i müekkeddir; terk eden günaha girmez, kılan sevap kazanır. Aynı hüküm ikindinin sünneti için de geçerlidir. Hz. Peygamber “İkindiden önce dört rekât kılan kişiye Allah rahmet etsin” diye dua etmiştir (Ebû Dâvûd, Tatavvu’; Tirmizî, Salât).
Cemaat farza başlamışken sünneti kılabilir miyim?
Kamet getirildikten sonra sünnete başlanmaz, doğrudan cemaate uyulur. Hanefi mezhebinde sabah namazının sünneti istisnadır: Kişi, imama en azından son oturuşta yetişebileceğini umuyorsa safların gerisinde sünneti kılar, sonra cemaate katılır. Yetişemeyecekse sünneti bırakıp imama uyar.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn (Ümmü Habîbe hadisi); Tirmizî, Salât; Buhârî, Îmân; Müslim, Îmân; Buhârî, Rikâk; Ebû Dâvûd, Salât; Nesâî, Salât; Diyanet İlmihali, c. 1; Din İşleri Yüksek Kurulu Fetvaları
Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn (Ümmü Habîbe hadisi)
- Tirmizî, Salât
- Buhârî, Îmân; Müslim, Îmân
- Buhârî, Rikâk
- Ebû Dâvûd, Salât; Nesâî, Salât
- Diyanet İlmihali, c. 1
- Din İşleri Yüksek Kurulu Fetvaları
İlgili Yazılar
Mübarek ZamanlarKandil Gecesi Kaza Namazı mı, Nafile Namaz mı Kılınmalı?
Kaza borcu olan kişi kandil gecesinde nafile mi, kaza mı kılmalı? Hanefi ve Şafii görüşlerini, kaza namazının kılınışını…
Soru – CevapSandalyede Oturarak Namaz Kılmak Caiz mi? Şartları ve Usulü
Kimler oturarak namaz kılabilir, sandalyede namaz nasıl kılınır? Ayakta durabilen ama secde edemeyenin durumu, îmâ ile namaz ve…
Soru – CevapSabah Namazına Uyanamıyorum: Ne Yapmalıyım, Günahı Var mı?
Sabah namazına uyanamayan kişi günaha girer mi, uyanınca ne yapmalı? Kazası, sünnetinin durumu ve sabah namazına kalkmayı kolaylaştıran…
İbadet RehberiArapça Bilmeden Namaz Kılınır mı? Yeni Başlayanlar İçin Cevap
Sure ve duaları henüz ezberlememiş biri namazı nasıl kılar? Arapça bilmeyen yeni Müslümanlar için namazda okunacaklar ve kademeli…
Soru – CevapSütre Nedir? Namaz Kılanın Önünden Geçmek Günah mıdır? Hükmü
Namaz kılanın önünden geçmenin hükmü nedir, ne kadar mesafeden geçilebilir? Sütre edinmenin ölçüsü, cemaatte durum ve önünden geçilen…
İbadet RehberiTeheccüd Namazı Nasıl Kılınır? Vakti, Rekâtı ve Fazileti
Teheccüd namazı ne zaman ve kaç rekât kılınır, uyumadan kılınır mı? Gece namazının ayet ve hadislerdeki yeri, kılınışı…