Berat Gecesi “Yüz Rekât Namaz” Rivayeti: Salâtü’l-Elfiyye’nin Aslı ve Gecenin Sahih İhyası

Kısa cevap: Berat gecesi (Şaban’ın on beşinci gecesi) her rekâtında Fâtiha’dan sonra on İhlâs okunarak kılınan “yüz rekâtlık namaz” (salâtü’l-elfiyye, yani bin İhlâs’lı namaz) Peygamberimizden sahih bir rivayetle sabit değildir. İbnü’l-Cevzî bu rivayeti el-Mevzûât’ta uydurma hadisler arasında saymış, İmam Nevevî ve başka âlimler bu namazı “sonradan çıkmış kötü bir bid’at” olarak nitelemiştir. Bu gece nafile namaz kılmak elbette caizdir ve güzeldir; ancak belirli bir rekât sayısı, belirli sure sayısı ve buna bağlı sevap vaadiyle “Berat namazı” diye özel bir namaz tarif etmek doğru değildir.

Salâtü’l-Elfiyye Nedir?

“Elfiyye” Arapçada “bin” anlamındaki “elf” kelimesinden gelir. Yüz rekâtın her birinde on İhlâs okunduğunda toplam bin İhlâs okunmuş olur; namazın adı buradan gelir. Kaynaklarda aktarılan şekli özetle şöyledir: Şaban’ın on beşinci gecesi, ikişer rekât olmak üzere yüz rekât kılınır; her rekâtta Fâtiha’dan sonra on kere İhlâs okunur. Bazı versiyonlarda rekât sayısı on iki, on dört veya otuz olarak geçer; okunacak sureler de değişir.

Rivayetin bu kadar farklı şekillerde aktarılması, tek başına sağlam bir asla dayanmadığının işaretlerinden biridir. Rivayetlerde bu namazı kılana yetmiş bin meleğin bakacağı, yetmiş kere bakışla yetmiş ihtiyacının karşılanacağı, ölümüne kadar cennetteki yerini göreceği gibi abartılı vaatler yer alır. Hadis usulünde küçük bir amele aşırı büyük sevap vaat edilmesi, uydurmanın alametlerinden biri sayılır.

Kur’an ve Sahih Hadislerde Berat Gecesi

Berat gecesinin namazını değerlendirmeden önce, gecenin kendisine dair sahih bilgileri ayırmak gerekir:

• Duhân Suresi 3-4. ayetler: “Biz onu mübarek bir gecede indirdik… O gecede her hikmetli iş ayrılır.” Müfessirlerin büyük çoğunluğu, Kur’an’ın Ramazan’da indirildiğini bildiren Bakara 185 ve Kadr Suresi ile birlikte değerlendirerek buradaki “mübarek gece”nin Kadir gecesi olduğunu söyler. İkrime gibi bazı müfessirler Berat gecesi yorumunu yapmıştır; ancak bu görüş azınlıktadır. Konuyla ilgili Duhân 3’teki mübarek gece Kadir mi, Berat mı? sorusuna bakabilirsiniz.
• Mağfiret hadisi: Muâz b. Cebel ve başka sahâbîlerden nakledilen, “Allah Şaban’ın on beşinci gecesi kullarına bakar; müşrik ve kin tutan hariç hepsini bağışlar” anlamındaki rivayet İbn Mâce (İkâme), İbn Hibbân ve Taberânî’de geçer. Tek tek tarikleri zayıf olmakla birlikte, birbirini destekleyen çok sayıda tariki nedeniyle bazı hadisçiler bu rivayeti hasen derecesine yükseltmiştir. Görüş farkı vardır.
• Hz. Âişe’nin Bakî’ rivayeti: Peygamberimizin bu gece Bakî’ mezarlığına gittiği rivayeti Tirmizî’de (Savm) geçer. Tirmizî, İmam Buhârî’nin bu hadisi zayıf saydığını kitabında bizzat aktarır.
• Hz. Ali rivayeti: “Şaban’ın yarısı gecesi olunca gecesini namazla geçirin, gündüzünü oruçla geçirin” rivayeti İbn Mâce’de (İkâme) yer alır; ancak senedinde hadis uydurmakla itham edilen İbn Ebî Sebre bulunduğu için çok zayıf, bazılarına göre mevzu kabul edilir.

Görüldüğü gibi bu gecenin genel bir fazileti olduğuna işaret eden ve hasen derecesine yükseltilebilen rivayetler bulunmakla birlikte, gecenin belirli sayıda rekâtla kılınan özel bir namazı hiçbir sahih rivayette yoktur.

Hadis Âlimlerinin Yüz Rekât Rivayetine Dair Değerlendirmesi

Klasik hadis tenkitçileri bu konuda oldukça açık ifadeler kullanmıştır:

• İbnü’l-Cevzî, el-Mevzûât adlı eserinde yüz rekât namaz rivayetini farklı senetleriyle aktarır ve senetlerindeki ravilerin çoğunun meçhul (tanınmayan) veya zayıf olduğunu, rivayetin uydurma olduğunu belirtir.
• İmam Nevevî, el-Mecmû’ adlı eserinde Regaib namazı ile Şaban’ın yarısı gecesindeki yüz rekât namazı birlikte anar ve bunların “kötü ve çirkin bid’atler” olduğunu, Kûtü’l-kulûb ve İhyâ gibi kitaplarda geçmelerine aldanılmaması gerektiğini söyler.
• İbn Receb, Letâifü’l-meârif’te Berat gecesinin ihyası konusunda Şam bölgesindeki tâbiînden bazılarının uygulamalarını aktarır, ancak belirli bir namaz şeklini sahih saymaz.
• Aliyyü’l-Kârî gibi Hanefî âlimler de mevzu hadis kitaplarında bu namazın rivayetini uydurma olarak kaydeder.

Rivayetin İmam Gazzâlî’nin İhyâu ulûmi’d-dîn’inde yer alması, onu sahih kılmaz. Gazzâlî fıkıh ve ahlâk alanında büyük bir âlimdir; ancak hadis tenkidi onun uzmanlık alanı olmadığı için eserindeki hadisler sonraki âlimlerce (özellikle Irâkî tarafından) tek tek incelenmiş, bu rivayetin de asılsız olduğu belirtilmiştir.

Tarihçe: Yüz Rekât Namaz Nasıl Ortaya Çıktı?

Bu namazın ortaya çıkışına dair en önemli bilgiyi Ebû Bekir et-Turtûşî, Kitâbü’l-Havâdis ve’l-bida’ adlı eserinde verir. Turtûşî’nin aktardığına göre hicrî 448 yılında Nablus’tan Kudüs’e gelen, güzel sesli bir kişi Mescid-i Aksâ’da Şaban’ın yarısı gecesi namaza durmuş; arkasına önce birkaç kişi, sonra kalabalık bir cemaat uymuş. Ertesi yıl katılım artmış ve uygulama yerleşik bir hâl almış. Turtûşî, bu namazın daha önce Kudüs’te bilinmediğini, sonradan çıktığını vurgular.

Ebû Şâme el-Makdisî de el-Bâis alâ inkâri’l-bida’ ve’l-havâdis’te bu tarihi aktarır ve namazın cemaatle kılınmasının ayrıca bir bid’at olduğunu belirtir. Zamanla bu uygulama farklı bölgelere yayılmış, kandil gecelerinde camilerin aşırı aydınlatılması ve kalabalık toplantılarla birlikte gelenekselleşmiştir.

Bu tarihî bilgi, söz konusu namazın Peygamberimiz, sahâbe ve ilk nesiller döneminde bilinmediğini açıkça gösterir.

Hanefî Mezhebi ve Diyanet Çizgisi

Hanefî fakihleri, Berat gecesini ihya etmenin müstehap olduğunu söylemiştir. İbn Âbidîn Reddü’l-muhtâr’da Ramazan’ın son on gecesi, iki bayram gecesi, Zilhicce’nin ilk on gecesi ve Şaban’ın on beşinci gecesinin ihyasının müstehap olduğunu aktarır. Ancak aynı eserde bu gecelerde nafile namaz için camide toplanmanın mekruh olduğu da belirtilir. Yani gece ibadetle değerlendirilir, ama ferdî olarak.

Diyanet İşleri Başkanlığı da kandil gecelerinde kişinin dilediği kadar nafile namaz kılabileceğini, kaza borcu olanların kaza namazı kılmasının daha uygun olduğunu, belirli rekât sayısı ve sure belirleyen “kandil namazı” şekillerinin sahih bir dayanağı bulunmadığını ifade eder. Kaza mı nafile mi sorusu için Kandil gecesi kaza namazı mı, nafile namaz mı? yazısına bakabilirsiniz.

Berat Gecesini Sahih Şekilde İhya Etmek: Adım Adım

1. Akşam ve yatsıyı cemaatle kılın: Yatsı ve sabahı cemaatle kılan, gecenin tamamını ibadetle geçirmiş gibi olur (Müslim, Mesâcid). Bu, her gece için geçerli sahih bir müjdedir.
2. Kaza borcunuz varsa önce onu kılın: Farz borcunu ödemek, nafileden önce gelir.
3. Nafile namazı sayıya bağlamadan kılın: İkişer rekât hâlinde, gücünüz ölçüsünde nafile kılın. Sure seçimi serbesttir; bildiğiniz sureleri okuyabilirsiniz.
4. Gecenin son üçte birinde dua edin: Allah’ın her gece dünya semasına “tecelli ettiği” ve “Bana dua eden yok mu?” buyurduğu sahih hadiste bildirilmiştir (Buhârî, Teheccüd; Müslim, Müsâfirîn). Bu vakit için teheccüd namazı rehberimize bakabilirsiniz.
5. İstiğfar ve barışma: Mağfiret hadisinde müşrik ve kin tutanın bağışlanmadığı bildirildiği için, bu gece özellikle dargınlıkları sonlandırmanın zamanıdır. Bkz. kandil gecesi barışma rehberi.
6. Kur’an okuma: Belirli sayıda Yâsîn veya İhlâs okuma şartı olmaksızın, dilediğiniz sureleri anlamını da düşünerek okuyun.
7. Dua: Sahih kaynaklı dualar için mübarek gün ve gece duaları sayfasından yararlanabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Yüz rekâtı “Berat namazı sünneti” diye sunmak: Bu namazın sünnet olduğuna dair sahih bir delil yoktur.
• Cemaatle özel kandil namazı düzenlemek: Hanefî âlimleri nafile namaz için bu gecelerde toplanmayı mekruh saymıştır.
• Kaza borcu varken yalnız nafileye yönelmek: Farz önceliklidir.
• Uydurma sevap rakamlarını paylaşmak: “Yüz rekât kılan yetmiş bin meleği görür” gibi ifadeler mevzudur ve paylaşılmamalıdır.
• Gecenin kesin tarihini kulaktan dolma bilgiyle belirlemek: Doğru tarih için 2027 dini günler sayfasına bakın.
• Bütün yılı ihmal edip tek geceye yüklenmek: Gecenin değeri, devamlı ibadetin bir parçası olarak anlam kazanır.

Güncel Sorular

Daha önce yüz rekât kıldım; namazlarım boşa mı gitti? Hayır. Kıldığınız her nafile namaz, niyetinize göre makbul olabilecek bir ibadettir. Sorun namazın kılınmasında değil, belirli şeklin sünnet diye sunulmasındadır. Bundan sonra aynı namazları sayı şartı olmadan, nafile niyetiyle kılabilirsiniz.

Özel hâldeki kadınlar ne yapabilir? Namaz kılamayan kadın zikir, dua, istiğfar ve salavatla geceyi değerlendirebilir. Bkz. özel hâldeki kadın kandil gecesini nasıl değerlendirir?

Uydurma Rivayeti Tanımanın Ölçüleri

Yüz rekât namaz örneği, uydurma rivayetleri tanımak için hadis âlimlerinin geliştirdiği ölçüleri anlamaya da yardımcı olur. İbn Kayyim’in el-Menârü’l-münîf adlı eserinde ve başka usul kitaplarında sayılan alametlerden bazıları şunlardır:

• Küçük amele aşırı büyük sevap: Birkaç dakikalık bir amele binlerce yıllık ibadet sevabı vaat edilmesi.
• Sahih sünnette benzeri bulunmaması: Böyle önemli bir namaz olsaydı, sahâbenin ve ilk nesillerin bunu bilmesi ve nakletmesi gerekirdi.
• Senette meçhul raviler: İsmi bilinmeyen veya hakkında bilgi bulunmayan kişilerin zincirde yer alması.
• Farklı ve çelişen versiyonlar: Rekât sayısının, okunacak surenin ve vaat edilen sevabın her rivayette değişmesi.
• Sonradan ortaya çıkış tarihinin bilinmesi: Bir uygulamanın başlangıcının tarih kaynaklarında açıkça kaydedilmiş olması.

Bu ölçüler, yalnız Berat gecesi için değil, sosyal medyada dolaşan her türlü “fazilet” mesajını değerlendirirken de işe yarar. Şüpheli bir rivayetle karşılaşıldığında en güvenli yol, onu paylaşmadan önce güvenilir bir kaynağa danışmaktır.

Sık Sorulan Sorular

Berat gecesi yüz rekât namaz kılmak sünnet midir?

Hayır. Bu namazı tarif eden rivayet, İbnü’l-Cevzî tarafından uydurma hadisler arasında sayılmıştır; Peygamberimizden sahih bir şekilde nakledilmemiştir.

Yüz rekât namaz kılmak haram mıdır?

Nafile niyetiyle kişinin dilediği kadar namaz kılması caizdir. Yanlış olan, bu sayıyı ve şekli Peygamberimize nispet edip özel bir sünnet gibi sunmak ve cemaatle düzenlemektir.

Bu namaz ilk ne zaman ortaya çıkmıştır?

Turtûşî’nin aktarımına göre hicrî 448 yılında Kudüs’te Mescid-i Aksâ’da başlamış, sonra yayılmıştır.

Berat gecesi kaç rekât namaz kılınmalı?

Belirli bir sayı yoktur. Kaza borcu olan kaza namazı, olmayan gücü ölçüsünde nafile namaz kılar.

Berat gecesinin fazileti hakkında sahih hadis var mı?

Allah’ın bu gece müşrik ve kin tutan dışındakileri bağışladığına dair rivayetin tarikleri tek tek zayıftır; ancak bazı hadisçiler bunları birlikte değerlendirerek hasen saymıştır. Bu konuda görüş farkı bulunmaktadır.

Gazzâlî’nin İhyâ’sında geçiyorsa neden sahih değil?

Bir rivayetin bir kitapta yer alması onun sahih olduğunu göstermez. İhyâ’daki hadisleri inceleyen Irâkî gibi hadisçiler bu rivayetin asılsız olduğunu belirtmiştir.

Bu gece cemaatle namaz kılınabilir mi?

Farz namazlar cemaatle kılınır. Nafile namazı bu gecelerde cemaatle kılmak için toplanmayı Hanefî âlimleri mekruh saymıştır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 26 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Duhân Suresi (44/3-4); Kadr Suresi (97/1-5); İbn Mâce, İkâme (Şaban’ın yarısı rivayetleri); Tirmizî, Savm (Bakî’ rivayeti ve Buhârî’nin değerlendirmesi); Buhârî, Teheccüd; Müslim, Müsâfirîn (nüzûl hadisi); İbnü’l-Cevzî, el-Mevzûât; Nevevî, el-Mecmû’ şerhu’l-Mühezzeb; Turtûşî, Kitâbü’l-Havâdis ve’l-bida’; Ebû Şâme, el-Bâis alâ inkâri’l-bida’; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, Vitir ve nevâfil bahsi; Diyanet İlmihali, c. 1