Tesbih Namazı Nasıl Kılınır? Hadisi Sahih mi, Ne Zaman Kılınır?
Tesbih namazı kaç rekâttır, 300 tesbih nasıl dağıtılır? İki kılınış şekli, hadisin sıhhati hakkındaki âlim görüşleri ve sayıyı şaşırınca yapılacaklar.
- Tesbih Namazının Kaynağı
- Tesbih Namazı Ne Zaman Kılınır?
- Tesbih Namazı Nasıl Kılınır?
Kısa cevap: Tesbih namazı, dört rekâtlık nafile bir namazdır ve her rekâtında 75 olmak üzere toplam 300 defa “Sübhânallâhi ve’l-hamdülillâhi ve lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber” tesbihi okunur. Kerahat vakitleri dışında her zaman kılınabilir; cemaatle değil, tek başına kılınır. Bu namazla ilgili hadisin sıhhati âlimler arasında tartışmalıdır: Bir kısmı zayıf saymış, bir kısmı ise rivayet yollarının çokluğu sebebiyle hasen kabul etmiştir. Hanefi ve Şafii fakihlerinin çoğu bu namazı müstehap görmüştür.
Tesbih Namazının Kaynağı
Rivayete göre Hz. Peygamber (s.a.v.), amcası Hz. Abbas’a bu namazı öğretmiş ve “Gücün yeterse her gün bir defa kıl; yapamazsan haftada bir, ayda bir, yılda bir, ona da gücün yetmezse ömründe bir defa kıl” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Tatavvu’; İbn Mâce, İkâme; Tirmizî, Vitir).
Hadisin sıhhati hakkında ne denmiştir?
Kaynak doğruluğu açısından bu noktanın açıkça belirtilmesi gerekir:
- Zayıf veya asılsız görenler: İbnü’l-Cevzî bu rivayeti uydurma hadisler arasında saymış, Ahmed b. Hanbel’in rivayeti sahih bulmadığı nakledilmiş, İbn Teymiyye de kabul etmemiştir. Bu âlimler ayrıca namazın bilinen şeklinden farklı bir yapıda olmasını da gerekçe göstermişlerdir.
- Hasen veya sahih görenler: Hâkim, İbn Hacer el-Askalânî, Münzirî ve daha birçok hadis âlimi, farklı rivayet yollarının birbirini desteklediğini belirterek hadisi hasen derecesinde kabul etmişlerdir. İbn Hacer, İbnü’l-Cevzî’nin onu uydurma saymasını isabetsiz bulmuştur. Abdullah b. Mübârek gibi ilk dönem âlimlerinin bu namazı kıldığı ve tarif ettiği nakledilir (Tirmizî, Vitir).
Sonuç olarak tesbih namazı farz, vacip veya müekked sünnet değildir. Kılan, Allah’ı çokça tesbih ettiği bir nafile namaz kılmış olur; kılmayan ise hiçbir sorumluluk taşımaz. Hadiste geçen “bütün günahların bağışlanması” müjdesini kesin bir vaat gibi değil, Allah’ın rahmetinden ümit edilen bir sonuç olarak anlamak gerekir. Kul hakları ve kaza borçları ise ancak ödenerek ve helalleşerek düşer.
Tesbih Namazı Ne Zaman Kılınır?
Belirli bir vakti yoktur. Kerahat vakitleri dışında gece veya gündüz kılınabilir. Halk arasında kandil gecelerinde ve Ramazan’da kılınması yaygındır; ancak bu gecelere özgü bir namaz değildir. Tesbih namazının cemaatle kılınması Hanefi mezhebine göre mekruhtur; çünkü teravih ve küsûf gibi belirli namazlar dışında nafilelerin ilan edilerek cemaatle kılınması hoş görülmemiştir. Herkes kendi başına kılmalıdır.
Tesbih Namazı Nasıl Kılınır?
Kaynaklarda iki kılınış şekli yer alır. Her ikisinde de bir rekâtta 75, toplamda 300 tesbih okunur. Hanefi kitaplarında daha çok Abdullah b. Mübârek’ten nakledilen birinci şekil tercih edilmiştir; çünkü bunda secdeden sonra ayrıca oturmaya (celse-i istirahat) gerek kalmaz.
Birinci şekil (yaygın olan)
- “Niyet ettim Allah rızası için tesbih namazı kılmaya” diye niyet edilir, tekbir alınır.
- Sübhâneke okunur, ardından 15 defa tesbih okunur.
- Eûzü-Besmele, Fâtiha ve bir sure okunur, ardından 10 defa tesbih okunur.
- Rükûa varılır; üç defa “Sübhâne Rabbiye’l-azîm” dendikten sonra 10 defa tesbih okunur.
- Rükûdan doğrulunca ayakta 10 defa okunur.
- Birinci secdede üç defa “Sübhâne Rabbiye’l-a’lâ” dendikten sonra 10 defa okunur.
- İki secde arasındaki oturuşta 10 defa okunur.
- İkinci secdede yine 10 defa okunur. Böylece bir rekâtta 75 tesbih tamamlanır.
- İkinci rekâta kalkılır; bu defa Sübhâneke olmadığından önce 15 tesbih, sonra Besmele, Fâtiha ve sure, ardından 10 tesbih okunur ve aynı sıra izlenir.
- İkinci rekâtın sonunda oturulur, Tahiyyat ile Salli-Bârik okunur. Üçüncü rekâta kalkınca Sübhâneke ile başlanır ve ilk iki rekâttaki gibi devam edilir. Dördüncü rekâtın sonunda Tahiyyat, Salli-Bârik ve Rabbenâ duaları okunup selâm verilir.
Dört rekât tek selâmla kılınabileceği gibi, iki rekâtta bir selâm verilerek de kılınabilir.
İkinci şekil (İbn Abbas rivayetindeki)
Bu şekilde kıyamda Sübhâneke’den sonra tesbih okunmaz. Fâtiha ve sureden sonra 15, rükûda 10, rükûdan doğrulunca 10, birinci secdede 10, iki secde arasında 10, ikinci secdede 10 ve ikinci secdeden kalkınca oturarak 10 tesbih okunur. Sonra ayağa kalkılır.
Sayıyı Şaşırmamak İçin
- Tesbihleri parmak boğumlarıyla veya tesbih tanesiyle saymak namazda uygun değildir. Eller bağlı veya yerindeyken parmakları hafifçe bastırarak saymak tavsiye edilir.
- Bir yerde tesbihler eksik okunmuşsa, bir sonraki duruşta eksik kalan sayı eklenerek tamamlanır. Örneğin rükûda unutulan 10 tesbih secdede 20 okunarak telafi edilir. Ancak rükûdan doğrulunca yapılan kısa kıyam ve iki secde arasındaki oturuş uzatılmaması gereken yerler olduğundan, eksikler secdelerde tamamlanır.
- Namazda yanılma olursa sehiv secdesi normal şekilde yapılır; sehiv secdelerinde bu tesbihler okunmaz.
Sık Sorulan Sorular
Tesbih namazında hangi sureler okunur?
Belirli bir sure şartı yoktur. Bazı kaynaklarda Tekâsür, Asr, Kâfirûn ve İhlâs surelerinin okunması veya “sebbeha” ile başlayan surelerden okunması tavsiye edilmiştir; ancak bunlar bağlayıcı değildir. Ezberinizdeki herhangi bir sureyi okuyabilirsiniz.
Kaza borcu olan kişi tesbih namazı kılmalı mı?
Kaza borcu farz bir sorumluluktur ve nafilelerden önce gelir. Çok kaza borcu olan kişinin, tesbih namazına ayıracağı yaklaşık yarım saatlik süreyi kaza namazlarına ayırması daha isabetlidir. Arada bir tesbih namazı kılmasında ise sakınca yoktur.
Tesbih namazı camide toplu hâlde kılınabilir mi?
Hanefi mezhebine göre nafile namazların davetle toplanılarak cemaatle kılınması mekruhtur. Kandil gecelerinde bazı camilerde görülen toplu uygulamalar yerine, herkesin bu namazı kendi başına ve kendi temposunda kılması hem fıkhen daha doğru hem de tesbihleri huzurla okumak açısından daha uygundur.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Tatavvu’; Tirmizî, Vitir (Abdullah b. Mübârek’in tarifi ile birlikte); İbn Mâce, İkâme; İbn Hacer el-Askalânî’nin hadise dair değerlendirmesi (hasen); İbnü’l-Cevzî, el-Mevzûât (aksi görüş); Diyanet İlmihali, c. 1; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tesbih Namazı” maddesi
Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Ebû Dâvûd, Tatavvu’
- Tirmizî, Vitir (Abdullah b. Mübârek’in tarifi ile birlikte)
- İbn Mâce, İkâme
- İbn Hacer el-Askalânî’nin hadise dair değerlendirmesi (hasen); İbnü’l-Cevzî, el-Mevzûât (aksi görüş)
- Diyanet İlmihali, c. 1
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tesbih Namazı” maddesi
İlgili Yazılar
Mübarek ZamanlarKandil Gecesi Kaza Namazı mı, Nafile Namaz mı Kılınmalı?
Kaza borcu olan kişi kandil gecesinde nafile mi, kaza mı kılmalı? Hanefi ve Şafii görüşlerini, kaza namazının kılınışını…
Soru – CevapSandalyede Oturarak Namaz Kılmak Caiz mi? Şartları ve Usulü
Kimler oturarak namaz kılabilir, sandalyede namaz nasıl kılınır? Ayakta durabilen ama secde edemeyenin durumu, îmâ ile namaz ve…
Soru – CevapSabah Namazına Uyanamıyorum: Ne Yapmalıyım, Günahı Var mı?
Sabah namazına uyanamayan kişi günaha girer mi, uyanınca ne yapmalı? Kazası, sünnetinin durumu ve sabah namazına kalkmayı kolaylaştıran…
İbadet RehberiArapça Bilmeden Namaz Kılınır mı? Yeni Başlayanlar İçin Cevap
Sure ve duaları henüz ezberlememiş biri namazı nasıl kılar? Arapça bilmeyen yeni Müslümanlar için namazda okunacaklar ve kademeli…
Soru – CevapSütre Nedir? Namaz Kılanın Önünden Geçmek Günah mıdır? Hükmü
Namaz kılanın önünden geçmenin hükmü nedir, ne kadar mesafeden geçilebilir? Sütre edinmenin ölçüsü, cemaatte durum ve önünden geçilen…
Dua ve ZikirSübhanallahi ve Bihamdihi Ne Demek? Anlamı, Fazileti, Sayısı
Sübhanallahi ve bihamdihi ne demek, günde kaç defa okunur? Sahih hadislerde geçen fazileti, doğru okunuşu ve bu zikrin…