Teheccüd Namazı Nasıl Kılınır? Vakti, Rekâtı ve Fazileti
Teheccüd namazı ne zaman ve kaç rekât kılınır, uyumadan kılınır mı? Gece namazının ayet ve hadislerdeki yeri, kılınışı ve kalkmayı kolaylaştıran öneriler.
- Teheccüd Ne Demektir?
- Ayet ve Hadislerde Gece Namazı
- Teheccüd Namazının Vakti
Kısa cevap: Teheccüd, yatsı namazından sonra bir süre uyuyup gecenin ilerleyen saatlerinde kalkılarak kılınan nafile namazdır. Vakti yatsıdan sonra başlar, imsaka kadar devam eder; en faziletli zamanı gecenin son üçte biridir. En az iki rekâttır; Hz. Peygamber (s.a.v.) çoğunlukla sekiz rekât kılmıştır. İki rekâtta bir selâm verilerek kılınması daha faziletlidir. Kılınışı sabah namazının sünneti gibidir; özel bir sure veya dua şartı yoktur.
Teheccüd Ne Demektir?
“Teheccüd” kelimesi uykuyu terk edip uyanmak anlamına gelir. Bu yüzden terim olarak, uyuduktan sonra kalkıp kılınan gece namazını ifade eder. Gece kılınan bütün nafile namazlara genel olarak “kıyâmü’l-leyl” veya “salâtü’l-leyl” denir; teheccüd bunun en faziletli şeklidir. Hiç uyumadan gece yarısından sonra kılınan nafile de gece namazı sevabı taşır; ancak âlimlerin çoğuna göre teheccüd adını alması için öncesinde az da olsa uyumak gerekir.
Ayet ve Hadislerde Gece Namazı
Teheccüd, Kur’an’da adı geçen nafile namazdır: “Gecenin bir kısmında da sana mahsus fazladan bir ibadet olmak üzere teheccüd namazı kıl ki Rabbin seni övülmüş bir makama ulaştırsın” (İsrâ Suresi, 17/79). Müzzemmil Suresi’nin ilk ayetleri de Hz. Peygamber’e gece kalkmayı emreder. Âlimlerin çoğuna göre bu namaz Resûlullah’a özel olarak farz idi; ümmeti için ise sünnettir.
Kur’an, takva sahiplerini anlatırken şöyle der: “Geceleri pek az uyurlardı. Seher vakitlerinde bağışlanma dilerlerdi” (Zâriyât Suresi, 51/17-18). Bir başka ayette “Yanları yataklarından uzak kalır; korkarak ve umarak Rablerine dua ederler” buyurulur (Secde Suresi, 32/16).
Hz. Peygamber de şöyle buyurmuştur: “Farz namazlardan sonra en faziletli namaz gece namazıdır” (Müslim, Sıyâm). Gecenin son üçte birinin önemi ise şu hadiste anlatılır: “Rabbimiz her gece, gecenin son üçte biri kaldığında dünya semasına rahmetiyle tecelli eder ve ‘Bana dua eden yok mu, duasına icabet edeyim; benden isteyen yok mu, ona vereyim; benden bağışlanma dileyen yok mu, onu bağışlayayım’ buyurur” (Buhârî, Teheccüd; Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn).
Teheccüd Namazının Vakti
- Başlangıcı: Yatsı namazı kılındıktan sonra.
- Sonu: İmsak vakti, yani sabah namazı vaktinin girmesi.
- En faziletli zamanı: Gecenin son üçte biri. Akşam ile imsak arasındaki süre üçe bölünür, son dilim seher vaktidir. Örneğin akşam 19.00, imsak 05.00 ise gece on saattir ve son üçte biri yaklaşık 01.40’ta başlar.
Pratikte en kolay yol, imsaktan yarım saat-kırk beş dakika önce kalkmak, teheccüdü kılmak, dua ve istiğfar etmek, ardından sabah namazını kılmaktır. Ramazan’da sahura kalkanlar için bu, neredeyse zahmetsiz bir fırsattır.
Kaç Rekât Kılınır?
Teheccüdün en azı iki rekâttır. Hz. Âişe (r.anhâ), Resûlullah’ın gece namazının Ramazan’da ve diğer zamanlarda vitirle birlikte on bir rekâtı geçmediğini söyler (Buhârî, Teheccüd; Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn). Buna göre sekiz rekât teheccüd, üç rekât vitir kılmıştır. Başka rivayetlerde on üç rekât da nakledilir. Kişi vaktine ve gücüne göre iki, dört, altı veya sekiz rekât kılabilir. Önemli olan sayının çokluğu değil, devamlılıktır: “Allah’a en sevimli gelen amel, az da olsa devamlı olanıdır” (Buhârî, Rikâk; Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn).
Teheccüd Namazı Nasıl Kılınır?
- Uyanınca Allah’ı anılır, abdest alınır. Hz. Peygamber gece kalktığında Âl-i İmrân Suresi’nin son ayetlerini (3/190-200) okurdu (Buhârî, Vudû; Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn).
- “Niyet ettim Allah rızası için teheccüd namazı kılmaya” diye niyet edilir.
- İki rekât, sabah namazının sünneti gibi kılınır: Sübhâneke, Fâtiha ve bir sure; ikinci rekâtta Fâtiha ve sure; oturuşta Tahiyyat, Salli-Bârik ve Rabbenâ duaları; selâm.
- Dilenirse aynı şekilde ikişer rekât olarak devam edilir. Hz. Peygamber “Gece namazı ikişer ikişerdir” buyurmuştur (Buhârî, Vitir; Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn).
- Namazdan sonra dua ve istiğfar edilir. Seher vakti duaların kabule en yakın olduğu zamanlardandır.
Resûlullah’ın gece namazına hafif iki rekâtla başladığı, sonra kıyamı, rükû ve secdeleri uzattığı nakledilir (Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn). Ezberi az olan kişi kısa sureleri okuyabilir; rükû ve secdede tesbihleri artırabilir, secdede Arapça dua edebilir.
Vitir namazı ne zaman kılınmalı?
Gece kalkacağından emin olan kişinin vitri teheccüdden sonraya bırakması daha faziletlidir; çünkü Hz. Peygamber “Gece namazınızın sonunu vitir yapın” buyurmuştur (Buhârî, Vitir; Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn). Uyanamama ihtimali olan ise vitri yatmadan önce kılmalıdır. Vitri kılıp yatan kişi gece kalkarsa teheccüd kılabilir; vitri tekrar kılmaz.
Kalkmayı Kolaylaştıran Öneriler
- Yatsıdan sonra oyalanmadan erken yatmak.
- Gündüz mümkünse kısa bir öğle uykusu (kaylûle) uyumak.
- Akşam yemeğini hafif tutmak.
- Yatarken teheccüde kalkmaya niyet etmek. Niyet edip de uyanamayan kişiye niyet ettiği namazın sevabının yazılacağı, uykusunun da ona Rabbinden bir sadaka olacağı bildirilmiştir (Nesâî, Kıyâmü’l-leyl; İbn Mâce, İkâme).
- Başlangıçta haftada bir-iki gece ve yalnızca iki rekâtla başlamak; zorlamadan, alışarak artırmak.
Hz. Peygamber, gece namazına devam eden birinin sonradan bunu bırakmasını hoş karşılamamış, Abdullah b. Amr’a “Falanca gibi olma; gece namazına kalkardı, sonra bıraktı” buyurmuştur (Buhârî, Teheccüd; Müslim, Sıyâm). Bu yüzden sürdürülebilir bir ölçü tutturmak önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Hiç uyumadan teheccüd kılınır mı?
Uyumadan gece yarısından sonra kılınan nafile namaz da gece namazıdır ve sevabı vardır. Ancak “teheccüd” kelimesi uykudan kalkmayı ifade ettiği için âlimlerin çoğu, tam anlamıyla teheccüd olması için önce bir miktar uyumayı gerekli görmüştür.
Teheccüd namazında hangi sureler okunur?
Belirli bir sure şartı yoktur. Hz. Peygamber gece namazında uzun sureler okumuştur. Herkes ezberinde olanı okur. Halk arasında dolaşan “şu sure şu kadar okunur” şeklindeki tarifelerin sahih bir dayanağı yoktur.
Kaza borcu olan teheccüd kılabilir mi?
Kılabilir. Bununla birlikte kaza borcu çok olan kişinin gece kalktığında kaza namazı kılması da çok değerlidir; gece kalkıp ibadet etme sevabını yine alır. İkisini birlikte yürütmek, örneğin birkaç vakit kaza ve iki rekât teheccüd kılmak güzel bir dengedir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: İsrâ Suresi (17/79); Zâriyât Suresi (51/17-18); Secde Suresi (32/16); Buhârî, Teheccüd; Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn; Müslim, Sıyâm; Nesâî, Kıyâmü’l-leyl; Diyanet İlmihali, c. 1
Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- İsrâ Suresi (17/79)
- Zâriyât Suresi (51/17-18)
- Secde Suresi (32/16)
- Buhârî, Teheccüd
- Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn
- Müslim, Sıyâm
- Nesâî, Kıyâmü’l-leyl
- Diyanet İlmihali, c. 1
İlgili Yazılar
Mübarek ZamanlarKandil Gecesi Kaza Namazı mı, Nafile Namaz mı Kılınmalı?
Kaza borcu olan kişi kandil gecesinde nafile mi, kaza mı kılmalı? Hanefi ve Şafii görüşlerini, kaza namazının kılınışını…
Soru – CevapSandalyede Oturarak Namaz Kılmak Caiz mi? Şartları ve Usulü
Kimler oturarak namaz kılabilir, sandalyede namaz nasıl kılınır? Ayakta durabilen ama secde edemeyenin durumu, îmâ ile namaz ve…
Soru – CevapSabah Namazına Uyanamıyorum: Ne Yapmalıyım, Günahı Var mı?
Sabah namazına uyanamayan kişi günaha girer mi, uyanınca ne yapmalı? Kazası, sünnetinin durumu ve sabah namazına kalkmayı kolaylaştıran…
İbadet RehberiArapça Bilmeden Namaz Kılınır mı? Yeni Başlayanlar İçin Cevap
Sure ve duaları henüz ezberlememiş biri namazı nasıl kılar? Arapça bilmeyen yeni Müslümanlar için namazda okunacaklar ve kademeli…
Soru – CevapSütre Nedir? Namaz Kılanın Önünden Geçmek Günah mıdır? Hükmü
Namaz kılanın önünden geçmenin hükmü nedir, ne kadar mesafeden geçilebilir? Sütre edinmenin ölçüsü, cemaatte durum ve önünden geçilen…
İbadet RehberiNamazda Mekruh Olan Davranışlar Neler? Sık Yapılan 15 Hata
Namazı bozmayan ama sevabını azaltan mekruh davranışlar nelerdir? Sağa sola bakmak, kıyafetle oynamak, acele etmek gibi hatalar ve…