Tahiyyetü’l-Mescid Namazı Nedir, Ne Zaman ve Nasıl Kılınır?
Camiye girince kılınan tahiyyetü’l-mescid namazı kaç rekâttır? Hutbe okunurken, kerahat vaktinde ve farza yetişme durumunda hükmü; cami adabıyla birlikte.
- Anlamı ve Hikmeti
- Hükmü
- Nasıl Kılınır?
Kısa cevap: Tahiyyetü’l-mescid, camiye giren kişinin oturmadan önce kıldığı iki rekâtlık nafile namazdır; “mescidi selâmlama, mescide saygı” anlamına gelir. Hz. Peygamber (s.a.v.) “Biriniz mescide girdiğinde iki rekât namaz kılmadan oturmasın” buyurmuştur (Buhârî, Salât; Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn). Hanefi mezhebine göre müstehaptır. Camiye girince farz, sünnet veya başka bir namaz kılan kişi ayrıca niyet etmese de bu namazın sevabını almış olur. Kerahat vakitlerinde ve hutbe okunurken Hanefilere göre kılınmaz.
Anlamı ve Hikmeti
“Tahiyye” selâmlamak, hürmet göstermek demektir. Camiler yeryüzünde Allah’a ibadet için ayrılmış en değerli mekânlardır: “Mescitler şüphesiz Allah’ındır” (Cin Suresi, 72/18). Bir eve giren nasıl önce ev sahibini selâmlarsa, mescide giren de oranın gerçek sahibi olan Allah’a iki rekât namazla saygısını sunar. Bu namaz aynı zamanda dışarıdaki telaştan ibadete geçişi sağlayan bir hazırlıktır; oturup çevreyle konuşmaya dalmadan önce kalbi toparlar.
Ebû Katâde (r.a.) bir gün mescide girip oturmuş, Hz. Peygamber ona “Oturmadan önce iki rekât kılmana ne engel oldu?” diye sormuş, ardından yukarıdaki genel tavsiyeyi yapmıştır (Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn).
Hükmü
Dört mezhebin çoğunluğuna göre tahiyyetü’l-mescid sünnet veya müstehaptır; terk eden günaha girmez. Hadisteki “oturmasın” ifadesini âlimler bağlayıcı bir yasak olarak değil, teşvik olarak anlamışlardır. Günde birkaç kez camiye giren kişi için bir defa kılmak yeterli görülmüştür.
Nasıl Kılınır?
- Camiye sağ ayakla ve dua ile girilir. Sünnet olan dua şöyledir: “Allâhümme’ftah lî ebvâbe rahmetik” (Allah’ım, bana rahmet kapılarını aç) (Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn).
- Oturmadan önce uygun bir yere geçilir ve “Niyet ettim Allah rızası için tahiyyetü’l-mescid namazı kılmaya” diye niyet edilir.
- İki rekât, sabah namazının sünneti gibi kılınır.
İki rekâttan fazla kılmak da mümkündür; ancak yaygın uygulama iki rekâttır.
Başka bir namaz onun yerine geçer mi?
Evet. Camiye girip doğrudan vaktin sünnetini, farzını veya bir kaza namazını kılan kişi, mescide namazla saygı göstermiş olduğundan tahiyyetü’l-mescidi de yerine getirmiş sayılır. Ayrıca niyet etmesi şart değildir. Bu nedenle öğle namazı için camiye gelen kişi ilk sünnete başladığında bu sünneti de ifa etmiş olur. Vakti olan ve ayrıca kılmak isteyen elbette kılabilir.
Kılınmayacağı Durumlar
- Kerahat vakitleri: Hanefi mezhebine göre güneş doğarken, tepedeyken ve batarken; ayrıca sabah namazının vakti girdikten sonra ve ikindinin farzından sonra bu namaz kılınmaz. Şafii mezhebine göre ise sebebe bağlı bir namaz olduğundan bu vakitlerde de kılınabilir.
- Farz için kamet getirilirken: Doğrudan cemaate katılınır. Hz. Peygamber “Namaz için kamet getirildiğinde farz namazdan başka namaz yoktur” buyurmuştur (Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn).
- Vakit daraldığında: Farzın kaçma ihtimali varsa önce farz kılınır.
- Akşam namazında: Hanefilere göre akşamın farzı geciktirilmediğinden, ezanla kamet arasında nafile kılınmaz.
Cuma hutbesi okunurken
Bu konu mezhepler arasında farklı değerlendirilmiştir. Hanefi ve Mâlikî mezheplerine göre imam minbere çıktıktan sonra camiye giren kişi namaz kılmaz; oturup hutbeyi dinler. Çünkü hutbeyi dinlemek vaciptir ve “Kur’an okunduğunda ona kulak verin ve susun” (A’râf Suresi, 7/204) ayetinin kapsamında görülmüştür. Şafii ve Hanbelî mezheplerine göre ise kişi iki rekâtı kısa tutarak kılar, sonra oturur. Bu görüşün delili, Hz. Peygamber’in hutbe esnasında mescide girip oturan Süleyk el-Gatafânî’ye “Kalk, iki rekât kıl ve kısa tut” buyurmasıdır (Buhârî, Cum’a; Müslim, Cum’a). Hanefi âlimleri bu olayı özel bir duruma bağlamışlardır. Her iki uygulama da muteber bir mezhebe dayandığından, camide farklı davrananları yadırgamamak gerekir.
Oturduktan Sonra Kılınır mı?
Asıl olan oturmadan önce kılmaktır. Bununla birlikte unutarak veya bilmeyerek oturan kişi, aradan uzun zaman geçmeden kalkıp kılabilir. Ebû Katâde ve Süleyk olaylarında Hz. Peygamber’in oturmuş kişilere namazı hatırlatması buna delil sayılmıştır.
Mescid-i Harâm’da Durum
Kâbe’nin bulunduğu Mescid-i Harâm’a giren kişi için mescidin selâmı tavaftır. Tavaf edecek olan önce tavafını yapar ve ardından iki rekât tavaf namazı kılar. Tavaf etmeyecek olan veya izdiham sebebiyle edemeyecek olan ise diğer camilerde olduğu gibi iki rekât namaz kılar.
Camiye Girerken Gözetilecek Diğer Âdâb
- Abdestli, temiz elbiseyle ve kötü koku taşımadan gelmek. Hz. Peygamber çiğ soğan ve sarımsak yiyenin kokusu geçmeden mescide gelmemesini istemiştir (Buhârî, Ezân; Müslim, Mesâcid).
- Camiye koşarak değil, sükûnet ve vakarla gelmek.
- Safların arasından insanları rahatsız ederek öne geçmeye çalışmamak.
- Telefonu kapatmak veya sessize almak; yüksek sesle dünya kelâmı konuşmamak.
- Çıkarken sol ayakla çıkmak ve “Allâhümme innî es’elüke min fadlik” (Allah’ım, senden lütfunu dilerim) diye dua etmek (Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn).
Sık Sorulan Sorular
İş yeri mescidinde veya AVM mescidinde de kılınır mı?
Tahiyyetü’l-mescid, sürekli olarak namaza tahsis edilmiş ve vakfedilmiş camiler için söz konusudur. İş yeri, okul veya alışveriş merkezindeki namaz odaları (namazgâh) fıkhî anlamda mescit hükmünde olmadığından bu namaz gerekmez. Yine de kılınan her nafile sevaptır.
Camiye ders dinlemek veya ziyaret için girdim, yine de kılmalı mıyım?
Evet, camiye hangi amaçla girilirse girilsin, kerahat vakti değilse oturmadan önce iki rekât kılmak müstehaptır. Turistik amaçla tarihî bir camiyi gezen Müslüman için de aynı şey geçerlidir.
Abdestsiz girdiysem ne yaparım?
Abdestsiz kişi bu namazı kılamaz. Bazı âlimler böyle durumda dört defa “Sübhânallâhi ve’l-hamdülillâhi ve lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber” demeyi tavsiye etmişlerdir. Bu, bir hadise değil âlimlerin tavsiyesine dayanır; zikir olarak güzeldir, ancak namazın yerine geçtiğine dair sahih bir rivayet yoktur.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Cin Suresi (72/18); A’râf Suresi (7/204); Buhârî, Salât; Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn (Ebû Katâde hadisi); Buhârî, Cum’a; Müslim, Cum’a (Süleyk el-Gatafânî olayı); Buhârî, Ezân; Müslim, Mesâcid; Diyanet İlmihali, c. 1; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tahiyyetü’l-mescid” maddesi
Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Cin Suresi (72/18)
- A’râf Suresi (7/204)
- Buhârî, Salât; Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn (Ebû Katâde hadisi)
- Buhârî, Cum’a; Müslim, Cum’a (Süleyk el-Gatafânî olayı)
- Buhârî, Ezân; Müslim, Mesâcid
- Diyanet İlmihali, c. 1
- TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tahiyyetü’l-mescid” maddesi
İlgili Yazılar
Mübarek ZamanlarKandil Gecesi Kaza Namazı mı, Nafile Namaz mı Kılınmalı?
Kaza borcu olan kişi kandil gecesinde nafile mi, kaza mı kılmalı? Hanefi ve Şafii görüşlerini, kaza namazının kılınışını…
Soru – CevapSandalyede Oturarak Namaz Kılmak Caiz mi? Şartları ve Usulü
Kimler oturarak namaz kılabilir, sandalyede namaz nasıl kılınır? Ayakta durabilen ama secde edemeyenin durumu, îmâ ile namaz ve…
Soru – CevapSabah Namazına Uyanamıyorum: Ne Yapmalıyım, Günahı Var mı?
Sabah namazına uyanamayan kişi günaha girer mi, uyanınca ne yapmalı? Kazası, sünnetinin durumu ve sabah namazına kalkmayı kolaylaştıran…
İbadet RehberiArapça Bilmeden Namaz Kılınır mı? Yeni Başlayanlar İçin Cevap
Sure ve duaları henüz ezberlememiş biri namazı nasıl kılar? Arapça bilmeyen yeni Müslümanlar için namazda okunacaklar ve kademeli…
Soru – CevapSütre Nedir? Namaz Kılanın Önünden Geçmek Günah mıdır? Hükmü
Namaz kılanın önünden geçmenin hükmü nedir, ne kadar mesafeden geçilebilir? Sütre edinmenin ölçüsü, cemaatte durum ve önünden geçilen…
İbadet RehberiTeheccüd Namazı Nasıl Kılınır? Vakti, Rekâtı ve Fazileti
Teheccüd namazı ne zaman ve kaç rekât kılınır, uyumadan kılınır mı? Gece namazının ayet ve hadislerdeki yeri, kılınışı…