Teravih Aralarında Ne Okunur? Terviha, Tesbih ve Salavatlar

Kısa cevap: Teravih namazında her dört rekâttan sonra, dört rekât kılacak kadar oturup dinlenmeye “terviha” denir ve teravih adı da buradan gelir. Hanefi âlimlerine göre bu aralarda tesbih, salavat, Kur’an okuma, dua veya sessizce oturmak serbesttir; belirli bir zikir farz ya da sünnet olarak tayin edilmemiştir. Türkiye’de yaygın olan “Sübhâne zi’l-mülki ve’l-melekût…” tesbihi ile salavat-ı şerifeler güzel bir gelenektir; ancak bunların yüksek sesle ve cemaati yoracak şekilde uzatılmaması gerekir.

Teravih Kelimesinin Anlamı

Teravih, Arapçada “dinlenmek, rahatlamak” anlamına gelen “râha” kökünden türeyen “terviha” kelimesinin çoğuludur. Sahabe ve tâbiûn döneminde Ramazan gece namazı uzun kıraatle kılındığı için her dört rekâttan sonra bir süre oturup dinlenilirdi. Yirmi rekâtlık namazda dört rekâtta bir verilen bu molalar beş terviha eder. Namazın kendisi de zamanla bu molalardan dolayı “teravih” adıyla anılmıştır.

Hanefi fıkıh kitaplarında her dört rekâttan sonra, dört rekât kılınacak kadar bir süre oturmak müstehap sayılmıştır. Ancak cemaat bu süreden sıkılıyorsa kısaltılabilir. Beşinci terviha ile vitir arasında da oturmak müstehaptır.

Terviha Sırasında Neler Yapılabilir?

Âlimler bu aralarda yapılacak şeyleri kişinin tercihine bırakmıştır. Mekke halkının bu aralarda Kâbe’yi tavaf ettiği, Medine halkının ise tavaf yerine ilave rekâtlar kıldığı nakledilir. Bunun dışında yapılabilecek güzel ameller şunlardır:

• Tesbih, tahmid, tekbir ve tehlil gibi zikirler.
• Peygamberimize salavat getirmek.
• Kısa bir istiğfar ve dua.
• Sessizce oturup dinlenmek ve tefekkür etmek.
• Gönülden Kur’an ayetleri okumak.

Türkiye’de Yaygın Teravih Tesbihi

Osmanlı döneminden beri Türk camilerinde teravih aralarında okunan bir tesbih vardır. Bu tesbih, Allah’ın mülk ve melekût sahibi, izzet, azamet, heybet, kudret, kibriya ve ceberut sahibi olduğunu; diri olup ölmeyen, uyumayan melik olduğunu dile getiren bir zikirdir. Genellikle şöyle başlar: “Sübhâne zi’l-mülki ve’l-melekût, sübhâne zi’l-izzeti ve’l-azameti ve’l-heybeti ve’l-kudreti ve’l-kibriyâi ve’l-ceberût…”

Bu tesbihin lafızlarının güzel ve anlamlı olduğunda şüphe yoktur. Ancak Peygamberimizden teravih aralarında okunmak üzere nakledilmiş bir zikir değildir; sonraki dönemlerde gelenek hâline gelmiştir. Dolayısıyla okunması güzel bir âdettir, okunmaması ise bir eksiklik değildir. Bazı yörelerde bu tesbihin yerine “Allahümme salli alâ seyyidinâ Muhammed” şeklinde salavatlar, bazı yörelerde ise ilahiler okunur.

Salavat ve Teravih

Teravih aralarında, özellikle her iki veya dört rekâttan sonra cemaatin birlikte salavat getirmesi Anadolu’da köklü bir gelenektir. Salavat getirmek Kur’an’da emredilen bir ibadettir: “Şüphesiz Allah ve melekleri Peygambere salat ederler. Ey iman edenler! Siz de ona salat edin ve tam bir teslimiyetle selam verin” (Ahzâb Suresi, 33/56). Peygamberimiz de kendisine bir kez salavat getirene Allah’ın on kez rahmet edeceğini bildirmiştir (Müslim, Salât).

Bu yüzden teravih aralarındaki salavatlar, hem dinlenme anını değerlendirmek hem de cemaatin kalplerini Peygamber sevgisiyle birleştirmek açısından güzel bir uygulamadır.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

1. Zorunlu gibi görmemek: Belirli bir tesbihin okunmasını teravihin şartı veya sünneti gibi sunmak doğru değildir.
2. Aşırı uzatmamak: Zikirleri, cemaatin yaşlı ve yorgun fertlerini bunaltacak şekilde uzatmamak gerekir.
3. Makam ve gösterişe kaçmamak: Tesbih ve salavatların ahenkli okunması güzeldir; ancak asıl amaç zikir ve huzurdur.
4. Evde kılanlar için serbestlik: Evde teravih kılan kişi aralarda kısa bir salavat ve dua ile yetinebilir.
5. Anlamı bilmek: Okunan tesbihin anlamını öğrenmek, zikrin kalbe ulaşmasını kolaylaştırır.

Tervihanın Manevi Değeri

Terviha, sadece bedensel bir dinlenme değil, ruhun da nefes aldığı bir andır. Uzun kıyamdan sonra kısa bir sükût, kalbin dinlediği ayetleri sindirmesine imkân tanır. Kişi bu anlarda o gece dinlediği ayetlerden birini düşünebilir, bir günahı için tövbe edebilir veya sevdikleri için kısa bir dua yapabilir. Böylece teravih, art arda kılınan rekâtlar olmaktan çıkar, dinlenme ve tefekkürle bütünleşen bir gece ibadetine dönüşür.

Çocuklar için de terviha güzel bir öğrenme anıdır. Babası ya da annesiyle camiye gelen çocuk, bu aralarda cemaatle birlikte salavat getirmeyi öğrenir; namazın sadece ayakta durmak değil, zikir ve muhabbetle örülmüş bir ibadet olduğunu hisseder.

Aralarda Okunabilecek Kısa Zikirler

Tesbihi ezbere bilmeyenler ya da evde tek başına teravih kılanlar, sahih hadislerde fazileti bildirilen kısa zikirlerle bu anları değerlendirebilir:

• “Sübhânallâhi ve bi-hamdihî, sübhânallâhi’l-azîm.” Peygamberimiz bu iki cümlenin dile hafif, mizanda ağır ve Rahmân’a sevimli olduğunu bildirmiştir (Buhârî; Müslim).
• “Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr.” Bu tehlilin fazileti de sahih rivayetlerde geçer (Buhârî; Müslim).
• “Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh.” Peygamberimiz bu sözün cennet hazinelerinden bir hazine olduğunu bildirmiştir (Buhârî; Müslim).
• “Estağfirullâh” ile kısa bir istiğfar ve Kadir gecesi için öğretilen “Allahümme inneke afüvvün tuhibbü’l-afve fa’fu annî” duası (Tirmizî, Deavât).

Bu zikirler hem kısa hem de anlamı derin olduğu için, dinlenme anını kalbi diri tutan bir ibadete dönüştürür.

Sık Sorulan Sorular

Teravih tesbihi okumak sünnet midir?

Hayır. Teravih aralarında belirli bir tesbihin okunması Peygamberimizden nakledilmemiştir. Okunması güzel bir gelenektir; aralarda herhangi bir zikir, dua veya salavat yapılabilir.

Terviha molası vermek zorunlu mu?

Zorunlu değildir, müstehaptır. Cemaat sıkılıyorsa veya zaman darsa bu molalar kısaltılabilir; teravih yine geçerli olur.

Teravih aralarında cep telefonuna bakmak doğru mu?

Namazı bozmaz; ancak bu anlar zikir ve dinlenme için ayrılmıştır. Telefonla meşgul olmak hem kendi huzurunuzu hem de etraftakilerin dikkatini dağıtabilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Ahzâb Suresi (33/56); Müslim, Salât; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal; Hanefi fıkıh kaynakları (terviha bahsi)