Teyemmümü Bozan Şeyler Nelerdir? Teyemmüm Hangi Hallerde Yapılır

Teyemmümü bozan şeyler, abdesti ve guslü bozan şeylerin tamamı ile teyemmüme izin veren mazeretin ortadan kalkmasıdır. Su bulunmadığı için teyemmüm eden kişi, suyu kullanabilecek duruma gelince teyemmümü bozulur. Hastalık sebebiyle teyemmüm eden kimse ise suyu zarar görmeden kullanabilecek hâle gelince artık teyemmümle ibadet edemez. Teyemmüm, suyun bulunmadığı veya kullanılamadığı durumlarda Allah’ın kullarına tanıdığı bir kolaylıktır ve abdestin de guslün de yerini tutar.

Teyemmümün dayanağı

Teyemmüm, Kur’an-ı Kerim’de iki yerde açıkça bildirilmiştir. Mâide Suresi’nde hasta veya yolcu olanlar ile su bulamayanların temiz bir toprakla teyemmüm etmeleri emredilir ve ayetin sonunda Allah’ın kullarına bir güçlük çıkarmak istemediği, aksine onları temizlemek istediği vurgulanır (Mâide Suresi, 5/6). Benzer hüküm Nisâ Suresi’nde de yer alır (Nisâ Suresi, 4/43). Hz. Peygamber de yeryüzünün kendisi ve ümmeti için mescit ve temizlik aracı kılındığını haber vermiştir (Buhârî, Teyemmüm 1; Müslim, Mesâcid 3).

Hangi durumlarda teyemmüm yapılır?

Teyemmüm, keyfe göre seçilebilecek bir yol değil, belirli mazeretlere bağlı bir ruhsattır. Fıkıh kitaplarında sayılan başlıca haller şunlardır:

• Su bulunmaması: Kişinin bulunduğu yerde yaklaşık bir mil (yaklaşık iki kilometre) mesafe içinde su bulunmaması.
• Hastalık: Suyu kullanmanın hastalığı artıracağı veya iyileşmeyi geciktireceği, tecrübeyle ya da güvenilir bir hekimin sözüyle bilinmesi.
• Aşırı soğuk: Suyu ısıtma imkânı olmadan kullanmanın ciddi bir hastalığa yol açacağından korkulması.
• Tehlike: Suyun yanında düşman, vahşi hayvan veya can ve mal güvenliğini tehdit eden bir durum bulunması.
• İhtiyaç: Eldeki suyun içmek için gerekli olması ve abdestte kullanılırsa susuz kalınacak olması.
• Araç yokluğu: Kuyudaki suyu çıkaracak kova, ip gibi bir aracın bulunmaması.

Teyemmümü bozan şeyler

Teyemmüm, bir abdest veya gusül yerine geçtiği için onları bozan her şey teyemmümü de bozar. Buna ek olarak teyemmüme özgü bozucu haller vardır:

1. İdrar, yel, kan akması, uyku gibi abdesti bozan durumlar.
2. Gusül yerine teyemmüm edilmişse guslü gerektiren durumlar.
3. Su bulunmadığı için teyemmüm edilmişse, yeterli suyun bulunması ve kullanılabilir olması.
4. Hastalık, soğuk veya korku gibi mazeret sebebiyle teyemmüm edilmişse bu mazeretin ortadan kalkması.

Namaz kılarken su görülmesi durumunda Hanefi mezhebine göre teyemmüm bozulur ve namaz da bozulmuş olur; kişi abdest alıp namazı yeniden kılar. Şafii mezhebinde ise su bulunması umulmayan bir yerde namaza başlanmışsa namaz tamamlanabilir.

Teyemmümle kılınmış namaz iade edilir mi?

Hanefi mezhebine göre geçerli bir mazeretle teyemmüm edip namazını kılan kişi, namazdan sonra su bulsa bile o namazı iade etmez. Hz. Peygamber zamanında yolculukta su bulamayıp teyemmümle namaz kılan iki sahabeden biri sonra su bulunca namazını tekrarlamış, diğeri tekrarlamamıştır. Durumu öğrenen Hz. Peygamber, iade etmeyene sünnete uyduğunu, iade edene de iki kat sevap olduğunu bildirmiştir (Ebû Dâvûd, Tahâret 126; Nesâî, Gusl 27). Bu rivayet, teyemmümle kılınan namazın geçerli olduğunu gösterir.

Teyemmümle birden fazla namaz kılınabilir mi?

Hanefilere göre teyemmüm, bozulmadığı sürece abdest gibidir; aynı teyemmümle istenilen kadar farz ve nafile namaz kılınabilir. Şafii mezhebinde ise her farz namaz için ayrı teyemmüm yapılması gerekir; bir teyemmümle bir farz ve dilediği kadar nafile kılınabilir. Vakit girmeden teyemmüm etmek Hanefilere göre caiz, Şafiilere göre caiz değildir.

Teyemmümde dikkat edilecek hususlar

• Teyemmüm, toprak ve toprak cinsinden olan taş, kum, kireç gibi temiz maddelerle yapılır; tahta, cam veya metal üzerine yapılmaz. Bunların üzerinde yeterli toz bulunursa o tozla yapılabilir.
• Teyemmümde niyet farzdır; abdestten farklı olarak niyetsiz teyemmüm geçerli olmaz.
• Su bulunma ihtimali olan yerde namazı vaktin sonuna kadar ertelemek müstehaptır.
• Yolda, yakında su olup olmadığı soruşturulmalı; arkadaşında su bulunan kimse ondan istemelidir.

Sık Sorulan Sorular

Hastanede yatan hasta nasıl teyemmüm eder?

Hasta, yanındaki temiz bir taş veya üzeri tozlu bir yüzey üzerine ellerini vurarak teyemmüm edebilir. Hareket edemeyecek durumdaysa bir yakını ona teyemmüm ettirir. Hastanelerde bu amaçla kullanılan temiz teyemmüm taşları da iş görür.

Soğuk havada sıcak su yoksa teyemmüm edilebilir mi?

Suyu ısıtma imkânı bulunmuyor ve soğuk suyla abdest veya gusül almak ciddi bir hastalığa yol açacaksa teyemmüm caizdir. Sadece üşümek veya zahmet çekmek bu ruhsat için yeterli görülmez.

Teyemmümden sonra su bulunca ne yapmalıyım?

Namazı bitirdiyseniz iade gerekmez. Ancak sonraki namazlar için teyemmümünüz bozulmuş sayılır; abdest veya gusül almanız gerekir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Mâide Suresi (5/6); Nisâ Suresi (4/43); Buhârî, Teyemmüm 1; Müslim, Mesâcid 3; Ebû Dâvûd, Tahâret 126; Nesâî, Gusl 27; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I