Uyanınca Yapılacak Sünnetler: Güne Nebevî Bir Başlangıç

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) uyandığında önce Allah’a hamd eder, elleriyle yüzünü sıvazlayarak uykunun izini giderir, ellerini üç kez yıkar, misvakla ağzını temizler, abdest alır ve namaza dururdu. Uyanınca yapılacak sünnetler, günün ilk dakikalarını şükür, temizlik ve ibadetle doldurarak geri kalan saatlere yön verir. Aşağıda bu sünnetleri uygulama sırasına göre bulacaksınız.

1. Uyanır Uyanmaz Hamd Etmek

Huzeyfe ve Ebû Zer’in rivayetine göre Resûlullah uyandığında şöyle derdi: “Elhamdülillâhillezî ahyânâ ba’de mâ emâtenâ ve ileyhi’n-nüşûr” – “Bizi öldürdükten sonra dirilten Allah’a hamdolsun. Dönüş yalnız O’nadır” (Buhârî, Deavât 7; Müslim, Zikir 59). Kur’an uykuyu ölümün kardeşi gibi anlatır: “Allah, ölümleri anında canları alır; ölmeyenlerinkini de uykularında alır…” (Zümer Suresi, 39/42). Her sabah uyanmak, yeniden verilmiş bir ömür fırsatıdır ve ilk söz bu nimetin şükrü olur.

2. Yüzü Sıvazlamak ve Göğe Bakıp Tefekkür Etmek

İbn Abbas, teyzesi Hz. Meymûne’nin evinde kaldığı gece Peygamberimizi gözlemlemiş ve şöyle anlatmıştır: Resûlullah gecenin yarısında veya ona yakın bir vakitte uyandı, eliyle yüzünden uykuyu sildi, sonra Âl-i İmrân suresinin son on ayetini okudu, asılı duran su kabından güzelce abdest aldı ve namaza durdu (Buhârî, Vudû 36; Müslim, Müsâfirîn 182). Bu ayetler (3/190-200), göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşünen akıl sahiplerinden söz eder.

3. Elleri Yıkamak

“Biriniz uykusundan uyandığında elini üç defa yıkamadan kaba daldırmasın; çünkü elinin geceyi nerede geçirdiğini bilemez” (Buhârî, Vudû 26; Müslim, Tahâret 87). Bu hadis, güne temizlikle başlama ilkesinin en açık delilidir. Musluktan akan suyla el yıkamak da aynı maksadı yerine getirir.

4. Ağız ve Burun Temizliği

Huzeyfe şöyle der: “Resûlullah gece kalktığında ağzını misvakla temizlerdi” (Buhârî, Vudû 73; Müslim, Tahâret 46). Hz. Âişe de onun eve girdiğinde ilk iş olarak misvak kullandığını bildirir (Müslim, Tahâret 43). Misvak bulunmadığında diş fırçası kullanmak da ağız temizliği sünnetini yerine getirir. Ayrıca uyanınca abdest alırken buruna üç kez su çekip temizlemek tavsiye edilmiştir (Buhârî, Bed’ü’l-halk 11; Müslim, Tahâret 23).

5. Abdest ve Namaz

Uyanan kimsenin Allah’ı anması, abdest alması ve namaz kılmasıyla şeytanın attığı üç düğümün çözüleceği, kişinin güne dinç ve gönlü hoş başlayacağı bildirilmiştir (Buhârî, Teheccüd 12; Müslim, Müsâfirîn 207). Vakit geceyse teheccüd, sabah vakti girmişse sabah namazının sünneti ve farzı kılınır. Peygamberimiz sabahın sünnetini kıldıktan sonra farza kadar sağ yanı üzerine bir süre uzanırdı (Buhârî, Teheccüd 23).

6. Giyinirken ve Evden Çıkarken

• Elbiseyi giyerken sağ taraftan başlamak (Buhârî, Vudû 31; Müslim, Tahâret 67).
• Ayakkabıyı önce sağ ayağa giymek, çıkarırken soldan başlamak (Buhârî, Libâs 39; Müslim, Libâs 67).
• Evden çıkarken “Bismillâhi tevekkeltü alallâh, lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh” demek (Ebû Dâvûd, Edeb 103; Tirmizî, Deavât 34).
• Ev halkına selam vererek ayrılmak.

7. Sabah Zikirleri

Peygamberimiz sabah ve akşam belirli zikirleri okumayı tavsiye etmiştir. Bunların başında “seyyidü’l-istiğfâr” gelir; sabah inanarak okuyup o gün vefat edenin cennet ehlinden olacağı müjdelenmiştir (Buhârî, Deavât 2). Sabah akşam üçer defa İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okumanın kişiye her şeye karşı yeteceği de bildirilmiştir (Ebû Dâvûd, Edeb 101; Tirmizî, Deavât 116). Bu zikirler birkaç dakika sürer ve işe giderken yolda da okunabilir.

Beş Dakikalık Sabah Programı

1. Gözünüzü açınca telefona uzanmadan önce uyanış duasını okuyun.
2. Ellerinizi yıkayın, dişlerinizi fırçalayın veya misvak kullanın.
3. Abdest alın; sabah namazını kılın.
4. Namazın ardından üç İhlâs, Felak, Nâs ve seyyidü’l-istiğfârı okuyun.
5. Giyinirken sağdan başlayın, evden besmele ve tevekkül duasıyla çıkın.

Bu program zor değildir; asıl zor olan, günün ilk dakikasını ekrana kaptırmamaktır. Güne bildirimlerle değil hamd ile başlamak, zihnin yönünü belirler. Bir hafta boyunca uygulandığında bu küçük adımların alışkanlığa dönüştüğü, sabah telaşının yerini sakin bir düzene bıraktığı görülecektir.

Çocuklara Nasıl Öğretilir?

Çocuğu sert bir sesle değil, güler yüzle ve selamla uyandırmak Peygamberimizin şefkatine uygun olandır. Uyanış duasının kısa Türkçe anlamı (“Beni yeniden uyandıran Allah’a hamdolsun”) önce öğretilebilir; Arapçası zamanla eklenir. El yüz yıkama ve diş fırçalama alışkanlığının “Peygamberimizin sünneti” olarak tanıtılması, temizliği ibadet bilinciyle birleştirir.

Sık Sorulan Sorular

Uyanma duasını ezbere bilmiyorum, Türkçe söylesem olur mu?

Olur. Dua ve zikir her dilde yapılabilir. Arapça aslını öğrenene kadar anlamını söylemek veya yalnızca “Elhamdülillah” demek de güzeldir. Zamanla aslını ezberlemek ise sünnete tam uyum sağlar.

Uyanınca el yıkamak farz mıdır?

Hanefîler dâhil âlimlerin çoğunluğuna göre bu müstehap/sünnet bir temizlik adabıdır; farz değildir. Hanbelî mezhebinde gece uykusundan kalkınca elleri yıkamak vacip görülmüştür.

Sabah namazının sünnetinden sonra sağ yana uzanmak gerekli midir?

Gerekli değildir. Peygamberimizin teheccüdden sonra dinlenmek için yaptığı bir uygulamadır; âlimlerin çoğu bunu müstehap veya mubah saymıştır. Evde sünneti kılan kimse dilerse uygulayabilir; camide yapılması ise uygun görülmemiştir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Deavât 2, 7; Vudû 26, 31, 36, 73; Buhârî, Teheccüd 12, 23; Libâs 39; Müslim, Zikir 59; Tahâret 43, 46, 67, 87; Müslim, Müsâfirîn 182, 207; Ebû Dâvûd, Edeb 101, 103; Tirmizî, Deavât 34; Zümer Suresi (39/42); Âl-i İmrân Suresi (3/190-200)