Zemzem Suyu: Fazileti, Nasıl İçilir ve Nelere Dikkat Edilir?
Zemzem suyunun kaynağı ve fazileti nedir, nasıl içilir? Sahih rivayetler, içme adabı, zemzemle abdest ve memlekete zemzem getirme hakkında bilgiler.
Zemzem, Mescid-i Harâm’da, Kâbe’nin yakınında bulunan ve Hz. Hâcer ile Hz. İsmâil’in susuz kaldığı çölde Allah’ın ikramı olarak çıkan mübarek bir sudur. Sünnete uygun içme şekli; besmele çekip kıbleye yönelerek, üç nefeste ve doyasıya içmek, ardından niyet ettiği hayır için dua etmektir. Peygamberimiz zemzemi övmüş, onu içmiş ve yanında taşımıştır.
Zemzemin Hikâyesi
Hz. İbrâhim, Allah’ın emriyle eşi Hâcer’i ve bebek İsmâil’i ekin bitmeyen bir vadiye, Kâbe’nin yanına bırakmıştır (İbrâhîm Suresi, 14/37). Suları bitince Hz. Hâcer, Safâ ile Merve arasında yedi kez gidip gelerek yardım aramış; sonunda bir melek vasıtasıyla zemzem kaynağı fışkırmıştır. Peygamberimiz bu olayı anlatırken insanların Safâ ile Merve arasında sa’y etmesinin bu hatıraya dayandığını bildirmiştir (Buhârî, Enbiyâ).
Zemzemin Fazileti
- Peygamberimiz zemzem için “O, mübarek bir sudur; doyurucu bir yiyecektir.” buyurmuştur (Müslim, Fezâilü’s-sahâbe).
- Peygamberimiz zemzemi ayakta içmiştir (Buhârî, Hac; Müslim, Eşribe). Âlimler bunu, suyun normalde oturarak içilmesi sünnetinin yanında zemzeme özgü bir ruhsat veya kalabalıktan kaynaklı bir uygulama olarak değerlendirmiştir.
- “Zemzem ne niyetle içilirse onun içindir.” rivayeti (İbn Mâce, Menâsik) hakkında hadisçiler farklı değerlendirmeler yapmıştır; bazıları zayıf, bazıları hasen kabul etmiştir. Bu sebeple zemzem içerken hayırlı dileklerde bulunmak güzeldir; ancak bunu kesin bir vaat gibi anlamamak gerekir.
Zemzem manevi değeri olan bir sudur; bir ilaç gibi sunulması veya hastalıklara kesin şifa vaadiyle pazarlanması doğru değildir. Sağlık sorunlarında hekime başvurmak, duayı ve tevekkülü bununla birlikte sürdürmek esastır.
Zemzem İçme Adabı
- Besmele ile başlamak,
- Mümkünse kıbleye yönelmek,
- Kabı ağızdan ayırarak üç nefeste içmek,
- Doyasıya içmek ve sonunda “Elhamdülillah” demek,
- İçerken veya içtikten sonra dünya ve ahiret için dua etmek.
Selef âlimlerinden bazılarının zemzem içerken faydalı ilim, geniş rızık ve her derde deva olmasını dilediği nakledilmiştir; bu ifadeyi bir dua olarak kullanmakta sakınca yoktur.
Zemzemle Abdest ve Gusül
Hanefî âlimlere göre zemzemle abdest almak ve gusletmek caizdir. Ancak zemzemle necaset temizlemek veya bu mübarek suyu israf edecek şekilde kullanmak mekruhtur. Mescid-i Harâm’daki zemzem tankları içmek için konulmuştur; oralarda abdest almak yerine abdesthaneleri kullanmak hem düzen hem de adap gereğidir.
Memlekete Zemzem Getirmek
Hz. Âişe’nin zemzemi yanında taşıdığı ve Peygamberimizin de böyle yaptığı rivayet edilmiştir (Tirmizî, Hac). Bu sebeple hac ve umre dönüşü zemzem getirmek eskiden beri süregelen güzel bir gelenektir.
- Havayolu şirketleri zemzemi genellikle özel ambalajda ve belirli miktarda kabul eder; valize koymak yasaktır.
- Sokakta satılan, kaynağı belli olmayan “zemzem” şişelerine itibar etmeyin.
- Getirdiğiniz zemzemi temiz kaplarda, güneş görmeyen serin bir yerde saklayın.
- İkram ederken az da olsa herkese ulaştırmak, bereketi paylaştırmak demektir.
Sık Sorulan Sorular
Zemzem suyu ayakta mı içilir?
Peygamberimizin zemzemi ayakta içtiği sahih rivayetlerle sabittir. Oturarak içmek de caizdir; önemli olan edep ve şükürdür.
Zemzeme normal su karıştırmak caiz mi?
Evet, caizdir. Zemzemin az olması durumunda çoğaltmak için normal su ile karıştırılabilir; karışımın içilmesinde bir sakınca yoktur.
Ölüyü zemzemle yıkamak veya kefeni zemzeme batırmak gerekir mi?
Bu bir gereklilik değildir. Bazı yörelerde gelenek olarak yapılsa da cenaze yıkamada normal temiz su yeterlidir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: İbrâhîm Suresi (14/37); Buhârî, Enbiyâ; Müslim, Fezâilü's-sahâbe; Buhârî, Hac; Müslim, Eşribe; İbn Mâce, Menâsik; Tirmizî, Hac; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zemzem" maddesi
Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- İbrâhîm Suresi (14/37)
- Buhârî, Enbiyâ
- Müslim, Fezâilü's-sahâbe
- Buhârî, Hac; Müslim, Eşribe
- İbn Mâce, Menâsik
- Tirmizî, Hac
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zemzem" maddesi
İlgili Yazılar
İslam Kültürü ve SanatıHacıdan Gelen Hediyeler: Zemzem, Hurma ve Tesbih Geleneği
Hac dönüşü zemzem, hurma, tesbih ve seccade dağıtma geleneği nereden gelir? Hediyelerin anlamı, dinî dayanağı ve külfete dönüşmemesi…
Hadis ve SünnetSünnete Göre Su Nasıl İçilir? Üç Nefeste ve Oturarak İçmek
Peygamberimiz suyu besmeleyle, üç nefeste, kabın içine solumadan içer ve sonunda hamd ederdi. Ayakta su içmenin hükmünü ve…
Hac ve UmreMescid-i Nebevî ve Ravza Ziyareti Nasıl Yapılır? Adabı ve Duaları
Medine'de Mescid-i Nebevî, Ravza-i Mutahhara ve Peygamberimizin kabri nasıl ziyaret edilir? Ziyaret adabı, selam şekli ve dikkat edilecekler.
Hac ve UmreArafat Vakfesi Nasıl Yapılır? Vakti, Şartları ve Arefe Duaları
Arafat vakfesi haccın en önemli rüknüdür. Vakfenin vakti, geçerlilik şartı, cem-i takdim namazı, arefe günü okunacak dualar ve…
Hac ve UmreHacda Kurban (Hedy) Kimlere Vaciptir? Çeşitleri ve Hükümleri
Hacda kesilen şükür, ceza ve nafile kurbanları nelerdir? Hedy kurbanı kime vaciptir, nerede ve ne zaman kesilir, vekâlet…
Hac ve UmreVeda Tavafı Nedir? Kimlere Vaciptir, Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Veda tavafı nedir, kimlere vaciptir? Yapılış zamanı, adetli kadınların durumu, umrede veda tavafı olup olmadığı ve Mekke'den ayrılırken…