Akika Kurbanı Nedir, Ne Zaman ve Nasıl Kesilir? Hükmü ve Adabı

Akika, yeni doğan çocuk için Allah’a şükür niyetiyle kesilen kurbandır. Hanefî mezhebine göre mubah veya müstehap, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre sünnettir; farz veya vacip değildir. Doğumun yedinci günü kesilmesi faziletlidir, ancak çocuğun ergenlik çağına kadar herhangi bir zamanda da kesilebilir. Maddi imkânı olmayan ailenin akika kesmemesi günah değildir.

Akikanın Dinî Dayanağı

Resûlullah (s.a.s.) şöyle buyurmuştur: “Her çocuk, akikası karşılığında rehin gibidir. Doğumunun yedinci günü onun adına kurban kesilir, saçı tıraş edilir ve ismi konur.” (Ebû Dâvûd, Edâhî 20-21; Tirmizî, Edâhî 23). Peygamberimiz, torunları Hasan ve Hüseyin için de akika kesmiştir (Ebû Dâvûd, Edâhî 20-21; Nesâî, Akîka).

Hadisteki “rehin” ifadesi âlimlerce farklı şekillerde yorumlanmıştır. Yaygın yoruma göre bu, akikanın çocuk için bir şükür borcu mesabesinde olduğunu ve önemini vurgular. Bu ifadeden “akikası kesilmeyen çocuk şefaat edemez” veya “başına bela gelir” gibi kesin hükümler çıkarmak isabetli değildir.

Ne Zaman Kesilir?

• En faziletli vakit doğumun yedinci günüdür.
• Bu gün kaçırılırsa on dördüncü veya yirmi birinci günde kesilmesi bazı âlimlerce tavsiye edilmiştir.
• Bu günler de geçmişse, çocuk ergenlik çağına girinceye kadar uygun bir zamanda kesilebilir.
• Bazı âlimlere göre, çocukken akikası kesilmemiş kişi yetişkin olduğunda kendi adına kesebilir.

Kaç Hayvan Kesilir?

Hadislerde erkek çocuk için iki, kız çocuk için bir koyun kesilmesi zikredilmiştir (Ebû Dâvûd, Edâhî 20-21; Tirmizî, Edâhî 16). Bununla birlikte Peygamberimizin Hasan ve Hüseyin için birer koç kestiği de rivayet edilmiştir. Bu nedenle âlimler, erkek çocuk için de bir hayvanın yeterli olduğunu belirtmişlerdir. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın görüşü de kız veya erkek her çocuk için bir hayvanın kâfi geldiği yönündedir.

Hangi Hayvanlar Akika Olur?

Kurban olmaya elverişli her hayvan akika olarak kesilebilir: koyun, keçi, sığır, deve. Hayvanda aranan yaş ve sağlık şartları kurban bayramındaki kurbanla aynıdır. Âlimlerin çoğunluğuna göre büyükbaş bir hayvana kurban bayramında akika niyetiyle hissedar olunması da mümkündür.

Akika Nasıl Kesilir, Eti Ne Yapılır?

1. Kesim sırasında “Bismillâhi Allâhü ekber” denir ve hayvanın falanca çocuğun akikası olarak kesildiğine niyet edilir.
2. Eti, kurban etinde olduğu gibi değerlendirilir: aile kendisi yiyebilir, komşu ve akrabaya ikram edebilir, yoksullara dağıtabilir.
3. Etin pişirilerek ikram edilmesi de çiğ dağıtılması da caizdir. Bir yemek vesilesiyle akraba ve komşuları toplamak güzel bir gelenektir.
4. Bazı fıkıh kitaplarında çocuğun selameti için tefeül olarak kemiklerin kırılmamasının hoş görüldüğü yazılıdır; bu bir zorunluluk değildir.

Saç Kesimi ve Sadaka

Yedinci gün bebeğin saçının kesilmesi ve ağırlığınca gümüş (veya değeri kadar para) sadaka verilmesi de bu günün sünnetlerindendir (Tirmizî, Edâhî 20). Bebeğin sağlığı açısından tıraş uygun görülmüyorsa, saç kesilmeden tahmini bir miktar sadaka verilebilir.

Akika ile İlgili Yanlış Bilinenler

• Akika kesilmeyen çocuğun hasta olacağı veya kaza geçireceği inancının dinî temeli yoktur.
• Akika etinden anne babanın yiyemeyeceği düşüncesi yanlıştır; Hanefî mezhebinde adak olmadığı sürece yiyebilirler.
• Akika yerine parasını sadaka vermek akika yerine geçmez; ancak sadaka da ayrı bir hayırdır.
• Akika borçlanarak kesilmez; imkânı olmayan sorumlu değildir.

Akika ile Kurban Bayramı Kurbanı Arasındaki Farklar

Her ikisi de Allah’a yakınlaşmak niyetiyle kesilen kurbanlardır; fakat aralarında bazı farklar vardır. Bayram kurbanı Hanefî mezhebine göre dinen zengin sayılan Müslümana vaciptir ve yalnızca bayram günlerinde kesilir. Akika ise vacip değildir ve yılın her gününde kesilebilir. Bayram kurbanı kişinin kendi adına, akika ise çocuk adına ve çocuğun velisi tarafından kesilir. Akika kesmiş olmak bayram kurbanı yükümlülüğünü, bayram kurbanı kesmek de akikayı düşürmez; ikisi ayrı ibadetlerdir. Adak kurbanından farklı olarak akikanın etinden kesen kişi ve ailesi yiyebilir.

Akikayı Kim Keser?

Akikayı kesme sorumluluğu, çocuğun nafakasını üstlenen kişiye, yani öncelikle babaya aittir. Baba hayatta değilse veya imkânı yoksa dede, anne ya da bir başka yakın da çocuk adına kesebilir. Peygamberimizin torunları için bizzat akika kesmesi, dedenin de bunu yapabileceğini gösterir. Akika çocuğun kendi malından kesilmez; çünkü çocuğun malı ancak onun zorunlu ihtiyaçları için harcanabilir.

Akikanın Manevi Anlamı

Çocuk, Kur’an’ın ifadesiyle Allah’ın bir bağışıdır: “O, dilediğine kız çocukları, dilediğine erkek çocukları bahşeder.” (Şûrâ Suresi, 42/49). Akika, bu bağışa fiilî bir teşekkürdür. Sevincin yoksullarla paylaşılması, çocuğun dünyaya gelişinin bir hayırla anılması ve akraba ile komşuların bir sofra etrafında toplanması, akikanın toplumsal yönünü oluşturur. Bu yönüyle akika, gösteriş yarışına dönüşen bazı doğum kutlamalarına karşı sade, anlamlı ve paylaşım merkezli bir alternatiftir.

Sık Sorulan Sorular

Akika kurbanı vekâletle başka ülkede kestirilebilir mi?

Evet. Güvenilir bir kuruma vekâlet verilerek ihtiyaç bölgelerinde kestirilmesi caizdir. Niyetin akika olduğu vekâlet verirken belirtilmelidir.

İkiz çocuklar için tek akika yeterli mi?

Her çocuk için ayrı bir akika kesilir. Büyükbaş hayvanda ise her çocuk için birer hisse ayrılabilir.

Vefat eden bebek için akika kesilir mi?

Yedinci günden önce vefat eden bebek için akika gerekmediği görüşü yaygındır. Dileyen aile çocuğu adına sadaka verebilir; küçük yaşta vefat eden çocukların anne babalarına ahirette şefaatçi olacağı hadislerde müjdelenmiştir (Müslim, Birr 154).

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Edâhî 20-21; Tirmizî, Edâhî 16, 20, 23; Nesâî, Akîka; Müslim, Birr 154; Diyanet İşleri Başkanlığı, Fetvalar