Benî Kaynukā ve Benî Nadîr: Medine’den Neden Çıkarıldılar?

Kısa cevap: Benî Kaynukā ve Benî Nadîr, Medine’de yaşayan ve Medine Vesikası ile Müslümanlarla ortak savunma ve barış içinde yaşama sözü vermiş Yahudi kabileleriydi. Benî Kaynukā Bedir’den sonra (hicrî 2. yıl) açık düşmanlık ve bir Müslüman kadına yapılan saldırı sonrası çıkan olaylar üzerine; Benî Nadîr ise Uhud’dan sonra (hicrî 4. yıl) Hz. Peygamber’e suikast teşebbüsü sebebiyle ahitlerini bozdukları için Medine’den çıkarıldı. Her iki kabilede de canlarına dokunulmadan, taşınabilir mallarını alarak göç etmelerine izin verildi.

Arka Plan: Medine Vesikası

Hicretten sonra Resûlullah, Medine’deki Müslümanlar, Yahudiler ve diğer gruplar arasında bir sözleşme yapmıştı. Bu vesikaya göre taraflar din hürriyetine sahipti, şehir dışarıdan saldırıya uğrarsa birlikte savunacak, birbirlerinin düşmanlarıyla iş birliği yapmayacaklardı. Dolayısıyla sonraki olaylar dinî farklılıktan değil, bu sözleşmenin ihlalinden doğmuştur.

Benî Kaynukā Olayı (Hicrî 2. Yıl)

Benî Kaynukā, Medine çarşısında kuyumculuk ve ticaretle uğraşan bir kabileydi. Bedir zaferinden sonra Müslümanlara karşı küçümseyici ve tehditkâr bir dil kullanmaya başladılar. Siyer kaynaklarında, çarşıda bir Müslüman kadının örtüsünü açmaya yönelik çirkin bir saldırının arbedeye ve can kaybına yol açtığı anlatılır. Bunun üzerine kabilenin kaleleri on beş gün kadar kuşatıldı; teslim olduklarında Medine’den ayrılmalarına karar verildi ve Şam tarafına göç ettiler. Abdullah b. Übey’in onlar için ısrarla aracılık ettiği de nakledilir.

Benî Nadîr Olayı (Hicrî 4. Yıl)

Hz. Peygamber, Bi’r-i Maûne sonrasında ödenmesi gereken bir diyet konusunda antlaşma gereği yardım istemek için Benî Nadîr yurduna gitmişti. Kaynaklara göre bir duvar dibinde otururken, kabileden bazıları yukarıdan üzerine taş atarak onu öldürmeyi planladı. Resûlullah durumu fark edip ayrıldı ve kabileye ahdi bozdukları için Medine’yi terk etmeleri gerektiğini bildirdi. Münafıkların “Sizi yalnız bırakmayız” vaadine güvenen kabile önce direndi; birkaç günlük kuşatmanın ardından teslim oldu. Develerine yükleyebildikleri eşyayla, silah hariç, ayrıldılar. Bir kısmı Hayber’e yerleşti.

Haşr Suresi ve Bu Olay

Haşr Suresi’nin ilk ayetleri Benî Nadîr’in sürgünüyle ilgilidir (Haşr Suresi, 59/2-4). Surede ayrıca münafıkların verdiği boş vaatler de anlatılır (59/11-12). Buhârî’de İbn Abbas’ın Haşr Suresi için “Benî Nadîr suresi” dediği nakledilir.

İki Olayı Değerlendirirken Dikkat Edilecekler

• Tedbirler bir halka karşı değil, sözleşmeyi bozan belirli kabilelere karşı alınmıştır.
• Her iki durumda da kabile mensuplarının canları bağışlanmıştır.
• Medine’de ahdine sadık kalan Yahudilerle ilişkiler devam etmiştir.
• Olaylar, dönemin savaş ve antlaşma teamülleri içinde okunmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Benî Nadîr’den elde edilen mallar nasıl paylaştırıldı?

Savaş yapılmadan elde edildiği için bu mallar “fey” hükmündeydi ve dağıtımı Hz. Peygamber’e bırakıldı (Haşr Suresi, 59/6-7). Büyük kısmı muhacirlere verilerek Ensar üzerindeki geçim yükü hafifletildi.

Benî Kaynukā ile ilgili ayet var mıdır?

Bazı müfessirler Âl-i İmrân Suresi 12-13. ayetlerini ve Enfâl Suresi 58. ayetini bu olayla ilişkilendirir; ancak bu konuda kesin bir ittifak yoktur.

Medine’deki üçüncü büyük kabile hangisidir?

Benî Kurayza’dır. Onlarla ilgili olay Hendek Savaşı sırasında yaşanmıştır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Haşr Suresi (59/1-17); Buhârî, Megâzî; Buhârî, Tefsîr (Haşr); Müslim, Cihâd ve’s-Siyer; İbn Hişâm, es-Sîre; Vâkıdî, el-Megâzî; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Benî Kaynukā” ve “Benî Nadîr” maddeleri