Hisse Senedi, Fon ve Kripto Varlıkların Zekâtı Nasıl Verilir?

Kısa cevap: Alıp satarak kâr elde etmek amacıyla tutulan hisse senetleri ticaret malı hükmündedir; zekât günündeki piyasa değeri üzerinden kırkta bir zekâtı verilir. Kâr payı (temettü) almak için uzun vadeli tutulan hisselerde ise şirketin zekâta tabi varlıklarından hisseye düşen pay esas alınır; bu belirlenemiyorsa ihtiyaten piyasa değeri üzerinden hesap yapılır. Döviz ve altın hesapları nakit hükmündedir. Kripto varlıkların kendisi hakkında âlimler arasında görüş ayrılığı vardır; ancak kişi bunları mal olarak elinde tutuyor ve değer ifade ediyorsa, değerleri üzerinden zekâtının verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.

Önce bir hatırlatma: yatırımın helalliği

Zekât, helal malın temizlenmesidir. Faaliyet alanı haram olan (alkol, kumar, faizli finans gibi) şirketlerin hisselerini almak caiz görülmez. Faiz geliri ise zekâtla temizlenmez; kişinin mülkü sayılmadığından tamamı sevap beklenmeksizin ihtiyaç sahiplerine veya kamu yararına verilerek elden çıkarılır. Dolayısıyla bu yazıda anlatılanlar, meşru yatırım araçları içindir. Hangi hisse veya fonun uygun olduğu konusunda katılım esaslarına göre hazırlanan listelerden yararlanılabilir.

Hisse senetlerinde iki durum

1. Al-sat amaçlı hisseler

Fiyat hareketlerinden kazanç sağlamak için alınıp satılan hisseler, tüccarın elindeki mal gibidir. Zekât yılı dolduğunda portföyün o günkü piyasa değeri hesaplanır, diğer zekâta tabi mallara eklenir ve toplamın yüzde 2,5’i verilir. Alış fiyatı veya kâr-zarar durumu değil, güncel değer esas alınır.

2. Kâr payı amaçlı, uzun vadeli hisseler

Bir şirkete ortak olmak ve yıllık kârından pay almak niyetiyle tutulan hisselerde, şirketin binaları, makineleri gibi sabit varlıkları zekâta tabi değildir. Bu durumda şirketin nakit, stok ve alacak gibi zekâta tabi net varlıklarından bir hisseye düşen tutar bulunur ve bunun kırkta biri verilir. Din İşleri Yüksek Kurulu’nun açıklamalarında da bu ayrım yer alır. Bireysel yatırımcının bunu bilançodan hesaplaması güç olduğundan, birçok âlim ihtiyat olarak piyasa değeri üzerinden hesap yapılmasını tavsiye etmiştir. Elde edilen kâr payı ise diğer birikimlere eklenir.

Yatırım fonları ve katılım hesapları

• Katılım hesabı: Ana para ve tahakkuk eden kâr payı birlikte nakit hükmündedir; toplamın kırkta biri verilir.
• Altın ve döviz hesapları: Zekât günündeki değerleri üzerinden nakit gibi hesaplanır.
• Katılım esaslı yatırım fonları ve kira sertifikaları: Dilediğiniz zaman paraya çevirebildiğiniz bu araçların güncel değeri birikime eklenir.
• Bireysel emeklilik: Kişinin kendi katkısı ve getirisi, tasarruf yetkisi kendisinde olduğu ölçüde birikimdir. Henüz hak edilmemiş devlet katkısı, hak ediş gerçekleşene kadar hesaba katılmaz.

Kripto varlıklar

Kripto varlıkların alım satımı hakkında çağdaş âlimler ve fetva kurulları arasında görüş birliği yoktur. Din İşleri Yüksek Kurulu, belirsizlik ve aldatma riski, arkasında güvence bulunmaması, spekülasyona açık olması gibi gerekçelerle bu alana ihtiyatla yaklaşılması gerektiğini bildirmiştir. Bu konu ayrı bir helal-haram tartışmasıdır. Zekât bakımından ise ölçü şudur: Kişinin mülkiyetinde bulunan, piyasada değeri olan ve paraya çevrilebilen varlık maldır. Böyle bir varlığı elinde tutan kimse, zekât günündeki değerini diğer mallarına ekleyerek zekâtını hesaplar. Zekâtını vermiş olmak, yapılan işlemin caiz olduğu anlamına gelmez; iki konu birbirinden ayrıdır.

Hesaplama için pratik adımlar

1. Zekât gününüzü sabitleyin ve o gün bütün hesaplarınızın ekran görüntüsünü veya dökümünü alın.
2. Nakit, altın, döviz, hisse, fon ve diğer varlıkların o günkü Türk lirası karşılığını toplayın.
3. O yıl ödenecek borçlarınızı düşün.
4. Kalan tutar 80,18 gram altının değerini aşıyorsa yüzde 2,5’ini ayırın.
5. Zekâtı varlığı bozdurmadan, başka bir gelirinizden de ödeyebilirsiniz.

Niyetim hem kâr payı hem al-sat ise?

Bireysel yatırımcıların çoğu, hissesini “değerlenirse satarım, değerlenmezse kâr payı alırım” düşüncesiyle tutar. Böyle karma niyetlerde âlimler, ticaret niyetinin ağır bastığını ve ihtiyaten piyasa değeri üzerinden zekât verilmesinin uygun olacağını belirtmiştir. Bu yöntem aynı zamanda hesabı kolaylaştırır; zira aracı kurum uygulamaları portföyün anlık değerini göstermektedir.

Döviz ve altın birikimlerinde kur hangi güne göre alınır?

Zekât, borcun doğduğu günün, yani zekât gününüzün değeri üzerinden hesaplanır. Dövizin veya altının o günkü alış fiyatı esas alınabilir; çünkü elinizdeki varlığı paraya çevirdiğinizde elde edeceğiniz tutar budur. Zekâtı dilerseniz aynı cinsten, örneğin dolar birikiminizin kırkta birini dolar olarak da verebilirsiniz; bu durumda kur hesabına gerek kalmaz.

Sık Sorulan Sorular

Hisselerim zararda, yine de zekât verir miyim?

Evet. Zekât kâra değil, eldeki malın güncel değerine düşer. Hisselerin zekât günündeki değeri diğer mallarınızla birlikte nisabı aşıyorsa, zararda olsanız da o değer üzerinden zekât verirsiniz.

Geçmişte faiz geliri elde ettim, bunun zekâtını versem temizlenir mi?

Hayır. Faiz geliri kişinin helal mülkü olmadığından kırkta biri değil, tamamı elden çıkarılmalıdır. Bu para sevap umulmadan yoksullara veya kamu yararına verilir; ana para ise zekâta tabidir.

Çocuğum adına açtığım yatırım hesabının zekâtı var mı?

Hanefi mezhebine göre ergenlik çağına ulaşmamış çocuğun malından zekât gerekmez. Şafii mezhebine göre ise çocuğun malı nisaba ulaşıyorsa velisi onun malından zekâtını verir. Hesap gerçekte size aitse, kimin adına açıldığına bakılmaksızın sizin malınız sayılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Bakara Suresi (2/267, 2/275-279); Din İşleri Yüksek Kurulu, Fetvalar ve kripto varlıklara dair açıklamalar; İslam Fıkıh Akademisi (Mecmau'l-fıkhi'l-İslâmî) şirket hisselerinin zekâtına dair kararı; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zekât" maddesi