Kefaret Orucu Nasıl Tutulur? 60 Gün Orucun Şartları ve Hükmü

Kefaret orucu, niyet edilmiş Ramazan orucunu hiçbir mazeret olmadan bilerek bozan kimsenin, ceza ve telafi olarak iki kamerî ay (altmış gün) peş peşe oruç tutmasıdır. Bozulan günün kazası da eklenince halk arasında “altmış bir gün orucu” denir. Buna gücü yetmeyen altmış yoksulu bir gün doyurur. Hüküm, Ramazan’da oruçluyken eşiyle ilişkiye giren bir sahâbîye Hz. Peygamber’in (s.a.v.) verdiği cevaba dayanır (Buhârî, Savm 30; Müslim, Sıyâm 81).

Hadisteki Olay

Bir adam Resûlullah’a gelerek “Helâk oldum!” dedi ve Ramazan’da oruçluyken eşiyle birlikte olduğunu söyledi. Efendimiz sırasıyla sordu: “Azat edecek bir köle bulabilir misin?” Adam “Hayır” dedi. “İki ay peş peşe oruç tutabilir misin?” “Hayır.” “Altmış yoksulu doyurabilir misin?” “Hayır.” Bir süre sonra Resûlullah’a bir sepet hurma getirildi. Efendimiz adama “Bunu al, sadaka olarak dağıt” buyurdu. Adam “Benden daha yoksuluna mı? Medine’de bizden daha muhtaç bir aile yoktur” deyince Resûlullah gülümsedi ve “Öyleyse götür, ailene yedir” buyurdu.

Bu olay hem kefaretin sırasını hem de İslam’ın, hatasını itiraf edip çare arayan kula gösterdiği merhameti öğretir.

Hangi Durumda Kefaret Gerekir?

Hanefî mezhebine göre kefaretin gerekmesi için şu şartların bir arada bulunması gerekir:

• Bozulan oruç, Ramazan ayı içinde tutulan Ramazan orucu olmalıdır. Kaza, adak ve nafile oruçların bozulması kefaret gerektirmez.
• Oruca geceden veya vaktinde niyet edilmiş olmalıdır.
• Oruç, bilerek ve isteyerek bozulmuş olmalıdır. Unutma, hata, zorlama hâllerinde kefaret yoktur.
• Bozma; yeme, içme (gıda, ilaç veya keyif verici bir şeyi alma) veya cinsel ilişki yoluyla olmalıdır.
• Orucu bozduktan sonra aynı gün içinde hastalık, âdet görme gibi orucu bozmayı mubah kılan bir mazeret ortaya çıkmamalıdır. Çıkarsa kefaret düşer, kaza kalır.

Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre kefaret yalnızca cinsel ilişkiyle bozulan oruç için gerekir; bilerek yiyip içen kimseye kaza ve tövbe gerekir. Din İşleri Yüksek Kurulu Hanefî görüşünü esas almakla birlikte, zorluk içindeki kişilere bu görüş farkı hatırlatılabilmektedir.

Ramazan orucunu hiç niyet etmeden, baştan tutmayan kimse için kefaret gerekmez; yalnız kaza ve tövbe gerekir. Ancak bu, günahının hafif olduğu anlamına gelmez. Mazeretsiz terk edilen bir günlük Ramazan orucunun yerini hiçbir şeyin tam olarak tutamayacağı bildirilmiştir; bu anlamdaki rivayeti Tirmizî ve Ebû Dâvûd nakleder, senedinde zayıflık bulunduğu belirtilmiştir.

Kefaret Orucunun Tutuluş Şekli

1. Süre: Kamerî ay başında başlanırsa, aylar 29 veya 30 çeksin, iki ay tamamlanınca kefaret bitmiş olur. Ay ortasında başlanırsa altmış gün sayılır.
2. Peş peşelik: Araya bir gün bile boşluk girmemelidir. Hastalık veya yolculuk gibi bir mazeretle de olsa ara verilirse Hanefî mezhebine göre baştan başlanır.
3. Kadınlar için istisna: Âdet günleri peş peşeliği bozmaz. Kadın temizlenir temizlenmez ara vermeden devam eder. Lohusalık ise bu istisnaya dâhil değildir.
4. Zamanlama: Altmış günün içine Ramazan ayı ve oruç tutmanın yasak olduğu beş bayram günü girmemelidir. Bu sebeple başlangıç tarihi takvime bakılarak seçilmelidir.
5. Niyet: Her gün için niyet, imsaktan önce yapılmalıdır.
6. Kaza: Bozulan günün kazası ayrıca tutulur; kefaretin önünde veya sonunda olabilir.

Birden Fazla Orucu Bozan Kişi

Hanefî mezhebinde tercih edilen görüşe göre, kefaret ödenmeden önce bozulan oruçların tamamı için —farklı Ramazanlarda bile olsa— tek bir kefaret yeterlidir. Çünkü kefaret bir cezadır ve cezalarda tedahül (iç içe geçme) geçerlidir. Ancak kişi bir kefareti tamamladıktan sonra tekrar Ramazan orucunu kasten bozarsa yeni bir kefaret gerekir. Bozulan her gün için kaza ise ayrı ayrı tutulur.

Oruç Tutmaya Gücü Yetmeyen

İleri yaş veya sürekli hastalık gibi sebeplerle altmış gün peş peşe oruç tutamayacak durumda olan kimse altmış yoksulu sabah-akşam doyurur veya her birine bir fitre miktarı verir. Bir yoksulu altmış gün doyurmak da geçerlidir. Altmış fitrelik tutarın tamamını tek bir yoksula tek seferde vermek ise Hanefî mezhebine göre yalnız bir günlük yerine geçer.

Bu sıralama isteğe bağlı değildir. Sağlığı yerinde olan kimse “param var, doyurayım” diyerek oruçtan kaçınamaz. İşinin ağır olması veya günlerin uzunluğu tek başına mazeret sayılmaz; kış aylarının kısa günleri bu ibadet için uygun bir fırsattır.

Kefaret Tek Başına Yeterli mi?

Kefaret, işlenen hatanın dünyevî telafisidir. Bunun yanında samimi bir tövbe gerekir. Ramazan’ın hürmetini çiğnemiş olmanın pişmanlığını duymak, bir daha yapmamaya karar vermek ve Allah’tan bağışlanma dilemek kefareti tamamlar. “Allah tövbe edenleri sever” (Bakara Suresi, 2/222).

Sık Sorulan Sorular

Gençliğimde birçok kez Ramazan orucunu bilerek bozdum. Kaç kefaret tutmalıyım?

Hanefî mezhebine göre daha önce hiç kefaret ödemediyseniz hepsi için tek bir kefaret (altmış gün) yeterlidir. Bozduğunuz gün sayısı kadar da kaza orucu tutarsınız.

Kefaret orucunun 50. gününde hastalandım ve bozdum. Ne yapmalıyım?

Hanefî mezhebine göre peş peşelik bozulduğu için iyileşince baştan başlamanız gerekir. Tuttuğunuz günler nafile oruç sevabı kazandırır. Şâfiî mezhebinde de hastalık sebebiyle ara vermek yeniden başlamayı gerektirir.

Sigara içerek orucumu bozmuştum, kefaret gerekir mi?

Hanefî mezhebine göre sigara keyif verici bir madde olduğundan, Ramazan’da oruçluyken bilerek içmek hem kaza hem kefaret gerektirir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Savm 30; Müslim, Sıyâm 81; Bakara Suresi (2/222); Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I, Oruç bölümü; Din İşleri Yüksek Kurulu, Fetvalar (Oruç bölümü)