Lohusa Şerbeti, Kırklama ve Doğum Sonrası Gelenekler

Doğumun ardından lohusa şerbeti ikram etmek, bebeği ziyarete giderken hediye götürmek ve kırkıncı günde anne ile bebeği yıkamak (kırklama) Türk toplumunda yaygın doğum gelenekleridir. Bu geleneklerin bir kısmı sünnetle uyumlu güzel adetlerdir, bir kısmı ise sadece kültürel uygulamalardır. Doğumda sünnet olan başlıca uygulamalar, bebeğin kulağına ezan okumak, tahnik yapmak, güzel bir isim koymak ve imkânı olanlar için akika kurbanı kesmektir.

Doğumla İlgili Sünnet Uygulamalar

Doğum geleneklerini değerlendirmeden önce, sünnette yer alan uygulamaları hatırlamak faydalı olacaktır:

• Ezan ve kamet: Bebeğin sağ kulağına ezan, sol kulağına kamet okunması geleneği vardır. Peygamberimizin, torunu Hz. Hasan doğduğunda kulağına ezan okuduğu rivayet edilmiştir (Ebû Dâvûd, Edeb 107; Tirmizî, Edâhî 16). Tirmizî bu hadisi sahih kabul etmiştir.
• Tahnik: Bir hurmayı çiğneyerek bebeğin damağına sürmek demektir. Peygamberimizin yeni doğan bebeklere tahnik yaptığı sahih hadislerde bildirilir (Buhârî, Akîka 1; Müslim, Âdâb 23).
• Güzel isim: Çocuğa güzel anlamlı bir isim koymak babanın ve annenin sorumluluğudur.
• Akika: Doğumun yedinci günü kesilmesi tavsiye edilen şükür kurbanıdır. Hanefi mezhebinde akika mubah veya müstehap sayılır; Şafii mezhebinde ise müekked sünnettir.
• Saçın kesilmesi: Yedinci günde bebeğin saçının kesilip ağırlığınca gümüş veya değeri kadar sadaka verilmesi rivayet edilmiştir (Tirmizî, Edâhî 20).

Lohusa Şerbeti

Lohusa şerbeti, doğumdan sonra annenin ve bebeğin ziyaretine gelen misafirlere ikram edilen, kırmızı renkli, tarçın, karanfil ve şekerle hazırlanan geleneksel bir içecektir. Osmanlı döneminde varlıklı ailelerde lohusa şerbeti büyük bir özenle hazırlanır, özel sürahiler ve bardaklarla sunulurdu. Şerbetin kırmızı renginin, bebeğin ve annenin sağlığını temsil ettiğine inanılırdı. Ayrıca şerbetin annenin sütünü artıracağı gibi inanışlar da yaygındır; ancak bu tür bilgilerin tıbbi açıdan değerlendirilmesi hekimlere aittir.

Lohusa şerbeti ikram etmek, misafire ikramın bir çeşidi olarak güzel bir gelenektir. Peygamberimiz “Allah’a ve ahiret gününe iman eden misafirine ikram etsin” buyurmuştur (Buhârî, Edeb 85; Müslim, Îmân 74). Dinî bir hükmü olmamakla birlikte, sevincin paylaşılmasına vesile olan zararsız bir adettir.

Kırklama Geleneği

Kırklama, doğumdan sonraki kırkıncı günde annenin ve bebeğin yıkanması, bazı yörelerde kırk kaşık su ile ya da suya kırk ayrı şey katılarak yapılan bir gelenektir. Bu geleneğin bir kısmı, lohusalık süresinin en fazla kırk gün olmasıyla ilişkilidir. Fıkhen lohusalık kanamasının azami süresi Hanefi mezhebinde kırk gündür. Kanama bittiğinde lohusa kadının gusletmesi farzdır; bu gusül kırk günden önce de olabilir.

Bununla birlikte kırklama sırasında yapılan bazı uygulamaların, örneğin suya kırk ayrı şey katmak, kırk gün boyunca annenin ve bebeğin evden çıkmaması, bebeğin yalnız bırakılmaması gerektiğine dair “al basması” inanışı, kırkı çıkmamış iki lohusanın karşılaşmasının zararlı olduğu inancı gibi adetlerin dinî bir kaynağı yoktur. Bunlar halk inançlarına dayanan uygulamalardır. Annenin ve bebeğin sağlığı açısından dinlenmeleri ve kalabalıktan korunmaları ise sağlık gerekçesiyle anlamlıdır.

Bebek Ziyareti Adabı

Yeni doğan bebeği ve anneyi ziyaret etmek, akrabalık ve komşuluk ilişkilerini güçlendiren güzel bir davranıştır. Bu ziyaretlerde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

1. Uygun zaman: Doğumun hemen ardından değil, annenin dinlenmesine fırsat tanıyan bir zamanda ziyarete gitmek,
2. Kısa ziyaret: Annenin yorgunluğunu dikkate alarak ziyareti kısa tutmak,
3. Sağlık tedbirleri: Hasta iken ziyarete gitmemek, bebeği öpmekten ve çok fazla kucağa almaktan kaçınmak,
4. Dua etmek: Bebek ve anne için hayırlı dualarda bulunmak; “Allah hayırlı, uzun ömürlü, salih bir evlat eylesin” gibi dualar etmek,
5. Hediye: Bebeğe veya anneye ihtiyaca yönelik hediyeler götürmek.

Altın Takma ve Nazar Boncuğu

Bebeğe altın takmak, Türk toplumunda yaygın bir hediye geleneğidir. Bu, bebeğin geleceğine yönelik bir destek olarak düşünülebilir ve caizdir. Ancak nazar boncuğu takmak meselesi farklıdır. Nazar boncuğunun kendisinin koruyucu bir gücü olduğuna inanmak, tevhid inancıyla bağdaşmaz. Peygamberimiz, koruyucu olduğuna inanılarak takılan muskaları ve boncukları hoş görmemiştir. Nazardan korunmak için sünnette yer alan dualar okunmalıdır. Peygamberimiz torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin için “Sizi Allah’ın eksiksiz kelimelerine, her şeytandan, her zehirli hayvandan ve her kem gözden sığındırırım” anlamındaki duayı okurdu (Buhârî, Enbiyâ 10).

Geleneği Sünnetle Buluşturmak

Doğum gelenekleri, ailenin ve toplumun yeni bir hayatı sevinçle karşılamasının ifadesidir. Bu gelenekleri yaşatırken sünnete uygun olanları öne çıkarmak, sahih kaynağı olmayan inanışları ise sevgiyle ve bilgiyle düzeltmek gerekir. Böylece hem kültürel zenginlik korunur hem de dinî bilgi doğru bir şekilde aktarılır. Bebeğin kulağına okunan ezan, onun dünyaya ilk adımında duyduğu tevhid sesidir; bu da doğum geleneklerinin en anlamlısıdır.

Sık Sorulan Sorular

Lohusa kadın kırk gün dolmadan namaz kılabilir mi?

Evet. Lohusalık kanaması kırk günden önce kesilirse kadın gusledip namaz kılmaya ve oruç tutmaya başlar.

Kırklama yapmak dinen gerekli midir?

Hayır. Kırklama dinî değil, kültürel bir gelenektir. Dinen gerekli olan, lohusalık bitince gusletmektir.

Bebeğin kulağına ezanı kim okumalıdır?

Baba, dede veya aile büyüklerinden biri okuyabilir; ezanı bilen herhangi bir Müslüman da okuyabilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Edeb 107; Tirmizî, Edâhî 16; Buhârî, Akîka 1; Müslim, Âdâb 23; Tirmizî, Edâhî 20; Buhârî, Edeb 85; Müslim, Îmân 74; Buhârî, Enbiyâ 10