Pazartesi ve Perşembe Orucu: Fazileti, Niyeti ve Tutuluş Şekli

Pazartesi ve perşembe günleri oruç tutmak, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) düzenli olarak yaptığı bir sünnettir. Hz. Âişe (r.anhâ), Resûlullah’ın pazartesi ve perşembe oruçlarına özen gösterdiğini bildirmiştir (Tirmizî, Savm 44; Nesâî, Sıyâm 36). Efendimiz bunun sebebini şöyle açıklamıştır: “Ameller pazartesi ve perşembe günleri Allah’a arz olunur. Ben amelimin oruçlu iken arz edilmesini isterim” (Tirmizî, Savm 44).

Pazartesi Gününün Ayrı Bir Yeri Var

Hz. Peygamber’e pazartesi orucu sorulduğunda, “O gün benim doğduğum ve bana vahyin indirildiği gündür” buyurmuştur (Müslim, Sıyâm 197-198). Bu hadis, Efendimiz’in kendi doğumunu ve peygamberlikle şereflendirilmesini Allah’a şükür vesilesi olarak oruçla andığını gösterir. Nimete şükrün en güzel yolunun ibadet olduğunu da öğretir.

Bir başka hadiste cennet kapılarının pazartesi ve perşembe günleri açıldığı, Allah’a ortak koşmayan her kulun bağışlandığı, yalnız din kardeşiyle dargın olanların barışana kadar bekletildiği bildirilir (Müslim, Birr 35). Bu rivayet, bu iki günün yalnız oruçla değil, kırgınlıkları gidermekle de değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatır.

Bu Orucun Kazandırdıkları

• Süreklilik: Allah katında amellerin en sevimlisi, az da olsa devamlı olanıdır (Buhârî, Rikâk 18; Müslim, Müsâfirîn 218). Haftalık oruç, ibadeti bir mevsime değil hayata yayar.
• Nefis terbiyesi: Ramazan’da kazanılan irade, yıl boyu canlı tutulur.
• Ramazan’a hazırlık: Düzenli nafile oruç tutan kimse Ramazan orucuna bedenen ve ruhen alışkın girer.
• Kaza için fırsat: Oruç borcu olanlar bu günleri kazaya ayırarak düzenli bir program oluşturabilir.

Orucun sağlığa faydaları hakkında çeşitli araştırmalar bulunsa da Müslüman orucu bir sağlık yöntemi olarak değil, Allah rızası için tutar. Kronik rahatsızlığı olanların nafile oruç için de hekimine danışması gerekir.

Nasıl Niyet Edilir?

Nafile oruçlarda niyet, Ramazan orucunda olduğu gibi geceden yapılabileceği gibi, gündüz de yapılabilir. Hz. Âişe anlatır: Resûlullah bir gün eve geldi ve “Yanınızda yiyecek bir şey var mı?” diye sordu. “Hayır” cevabını alınca “Öyleyse ben oruçluyum” buyurdu (Müslim, Sıyâm 169-170). Hanefî mezhebine göre imsaktan itibaren bir şey yenilip içilmemişse, güneşin tepe noktasına gelmesinden önceki vakte (dahve-i kübrâ) kadar niyet edilebilir.

Niyet kalben yapılır; dil ile “Niyet ettim Allah rızası için yarınki pazartesi orucunu tutmaya” demek güzeldir ama şart değildir. Sahura kalkmak da niyet yerine geçer.

Yalnız Birini Tutmak Olur mu?

Evet. İki günden yalnızca birini tutmakta hiçbir sakınca yoktur. Çalışma düzeni, sağlık durumu veya aile şartları sebebiyle yalnız pazartesi ya da yalnız perşembe tutulabilir. Tek başına oruç tutulması mekruh görülen gün cuma günüdür; o da öncesine veya sonrasına bir gün eklenmediğinde söz konusudur (Buhârî, Savm 63; Müslim, Sıyâm 147).

Başlamak İsteyenler İçin Öneriler

1. Önce ayda bir iki gün ile başlayın; alıştıkça haftalık düzene geçin.
2. Kış aylarını fırsat bilin. Günlerin kısa olduğu mevsimde nafile oruç çok daha kolaydır. “Kışın tutulan oruç zahmetsiz elde edilen ganimettir” anlamındaki rivayeti Tirmizî nakleder; senedinde kopukluk bulunduğu belirtilmiştir, fakat anlamı tecrübeyle sabittir.
3. Sahuru ihmal etmeyin. “Sahur yapın, çünkü sahurda bereket vardır” (Buhârî, Savm 20; Müslim, Sıyâm 45).
4. Aile bireyleriyle birlikte tutmak motivasyonu artırır.
5. Bir hafta aksatınca bırakmayın; nafile ibadet zorunluluk değildir, kaldığınız yerden devam edin.

Evli Kadınların Nafile Orucu

Hadiste, kocası yanında bulunan kadının onun izni olmadan nafile oruç tutmaması istenmiştir (Buhârî, Nikâh 84; Müslim, Zekât 84). Bu hüküm yalnız nafile oruçlar içindir; Ramazan ve kaza oruçlarını kapsamaz. Amaç, aile içi uyumu gözetmektir. Eşlerin birbirinin ibadet isteğine anlayışla yaklaşması ve mümkünse birlikte tutmaları en güzelidir.

Yasak Günlere Denk Gelirse

Pazartesi veya perşembe; Ramazan Bayramı’nın birinci gününe veya Kurban Bayramı’nın dört gününden birine denk gelirse o gün oruç tutulmaz. Bu günler Allah’ın kullarına ikram günleridir ve oruç tutmak tahrîmen mekruhtur.

Amellerin Arz Edilmesi Ne Anlama Gelir?

Hadiste geçen “amellerin Allah’a arz olunması” ifadesi, Allah’ın kullarının yaptıklarını bilmediği ve sonradan öğrendiği anlamına gelmez; O her şeyi her an bilir. Âlimler bunu, amel defterlerinin meleklerce belirli vakitlerde sunulması şeklinde açıklamıştır. Rivayetlerde günlük, haftalık ve yıllık arzdan söz edilir. Mümin için burada önemli olan, bu vakitlerde iyi bir hâl üzere bulunma gayretidir. Resûlullah’ın “oruçlu iken arz edilmesini isterim” buyurması, O’nun kulluk hassasiyetini ve ümmetine örnekliğini gösterir.

Bu bilinç, haftayı bir muhasebe birimine dönüştürür. Pazartesi ve perşembe günleri yalnız oruç değil; kırgınlıkları giderme, helalleşme ve haftalık nefis muhasebesi için de bir vesile kılınabilir. Dargın olduğu kardeşiyle barışmayanın bağışlanmasının ertelendiğini bildiren hadis, bu günlerin kul hakkı boyutunu da hatırlatır.

Sık Sorulan Sorular

Pazartesi-perşembe orucunu kaza niyetiyle tutabilir miyim?

Evet. Kaza orucunuzu bu günlerde tutabilirsiniz. Oruç kaza olarak geçerli olur; bu faziletli günlerde tutmanın bereketinden de nasiplenmeniz umulur. Kaza için niyetin imsaktan önce yapılması gerektiğini unutmayın.

Nafile oruçluyken davete çağrıldım, bozabilir miyim?

Hanefî mezhebine göre ziyafet, nafile orucu bozmak için mazeret sayılır; ancak bozulan oruç sonra kaza edilir. Ev sahibi kırılmayacaksa orucu sürdürmek ve dua etmek de mümkündür.

Her hafta tutmaya başlayıp sonra bırakırsam günah olur mu?

Hayır. Nafile orucu bırakmak günah değildir. Ancak başlanan güzel bir alışkanlığı imkân ölçüsünde sürdürmek tavsiye edilmiştir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Tirmizî, Savm 44; Nesâî, Sıyâm 36; Müslim, Sıyâm 197-198; Müslim, Birr 35; Müslim, Sıyâm 169-170; Buhârî, Savm 20; Müslim, Sıyâm 45; Buhârî, Savm 63; Müslim, Sıyâm 147