Çocuk Emzirme: Süresi, Hakkı ve Oruç

Kur’an’da emzirme süresi iki tam yıl olarak belirtilir; bu, çocuğun hakkı olan ideal süredir ve annenin sağlığı ya da çocuğun ihtiyacına göre kısaltılabilir. Emziren anne, kendisine ya da bebeğine zarar gelmesinden korkuyorsa orucunu erteleyebilir ve sonra kaza eder; bazı görüşlerde fidye de önerilir.

Ayetlerdeki ölçü

Bakara Suresi’nin 233. ayetinde anneler, emzirmeyi tamamlamak isteyenler için çocuklarını iki tam yıl emzirir; babaya ise annenin yiyecek ve giyeceğini uygun şekilde karşılamak düşer. Ahkâf Suresi’nin 15. ayetinde hamilelik ve sütten kesme süresinin birlikte otuz ay olduğu bildirilir. Bu iki ayetin birlikte okunmasından, hamileliğin asgari süresinin altı ay olduğu sonucu da çıkarılır. Lokmân Suresi 14. ayette ise çocuğun sütten kesilmesinin iki yılda gerçekleştiği belirtilir. Bu ifadeler, süreyi bir üst sınır ve ideal süre olarak gösterir; anne ile baba karşılıklı rızayla ve istişare ederek çocuğu daha erken sütten kesebilir. Konunun detayı emzirme süresi, ayet ve fıkhî hükümler yazısında anlatılmıştır.

Çocuğun hakkı ve ebeveynin sorumluluğu

Fakihler emzirmeyi çocuğun hakkı olarak görür; ancak annenin sağlığı, sütün yetersizliği ya da çocuğun ihtiyacı gibi sebepler bu hakkın yerine getirilme biçimini değiştirebilir. Evli bir kadının çocuğunu emzirmesi ahlaken ve diyaneten önemli sayılırken, mahkeme kararlarında hukuken ücret talebi konusu olur. Boşanma halinde anne süt ücretini isteyebilir, ya da çocuğun babası başka bir sütanne tutabilir. Babanın nafaka yükümlülüğü, emziren annenin beslenmesini ve bakımını da kapsar. Çocuğun ihtiyacını gözetmek, ana babanın ortak sorumluluğudur.

Süt hısımlığı

Sütle oluşan akrabalık (rada’), nesep gibi evlenme yasaklarını doğurur. Nisâ Suresi’nin 23. ayetinde süt anneler ve süt kız kardeşler evlenilmesi haram olan yakınlar arasında sayılır. Hanefîler hariç diğer mezheplerde süt emme süresi iki yıl olarak kabul edilirken, İmam Azam iki buçuk yıl demiştir. Hangi miktarda sütün hısımlık doğuracağı konusunda mezhepler farklıdır: Hanefî ve Mâlikîler az ya da çok emmeyi yeterli sayarken, Şâfiî ve Hanbelîlerde beş doyurucu emme şartı aranır. Bu konu emzirirken süt artırıcı ilaç ve çay yazısında emzirme dönemindeki oruç konuları da işlenir; bu yazı yalnızca emzirme sürecine odaklanır.

Emziren annenin orucu

Ebû Dâvûd ve Tirmizî’deki rivayete göre Allah, yolcudan oruç ile namazın yarısını, hamile ve emziren kadından ise orucu kaldırmıştır. Fakihler bu rivayetin kapsamını farklı yorumlar: Hanefî mezhebi, orucun kendisine ya da çocuğuna zarar vermesinden korkan emziren kadının orucu erteleyip sonradan kaza edeceğini, fidye gerekmediğini söyler. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde ise yalnızca çocuğa zarar korkusu durumunda kaza ile birlikte fidye de gerekli görülür; kendi sağlığından endişe eden kadın için ise sadece kaza yeterlidir. İbn Abbas ve bazı sahabeden fidye yeterli görüşü de nakledilir. Bu ihtilaflar için hamile ve emzikli için kaza mı fidye mi ve hamile ve emziren kadının orucu yazıları okunabilir.

Oruç ve emzirme: karar çizelgesi

Durum	Hanefî	Şâfiî / Hanbelî
Kendisinin sağlığından endişe	Oruç ertelenir; kaza gerekir	Oruç ertelenir; kaza gerekir
Çocuğun sağlığından endişe	Oruç ertelenir; kaza gerekir	Kaza ve fidye
Sürekli emzirme yüzünden kaza imkânı olmuyorsa	Kaza ertelenir; imkân bulununca tutulur	Fidye görüşü de bildirilir
Sağlıklı, süt azalmıyor	Oruç tutulur	Oruç tutulur

Hekimin görüşü, hükmün uygulanmasında belirleyicidir. Özellikle süt miktarının düşmesi, bebeğin kilo alımının etkilenmesi gibi durumlarda orucu geciktirmek makuldür. Hamilelik ve emzirmenin arka arkaya gelmesi durumunda biriken oruçlar arka arkaya kaza yazısında ele alınmıştır.

Emzirmeyle ilgili edepler

Emzirme sırasında anne hem çocuğuna sevgiyle yaklaşır, hem de mahremiyetini korur. Kamusal alanlarda örtülü şekilde emzirme tercih edilir. Anne sütünün bebeğin sağlığı, bağışıklığı ve anne bebek bağı açısından önemi tıp dünyasında kabul edilir; dinî öğretiler de bu sağlık yararlarını destekler. Ancak emzirememek ya da süt yetersizliği yaşayan annelerin suçluluk duymaması gerekir. Mama ve süt bankası gibi alternatifler tıbbi uzmanlarla değerlendirilmeli; süt bankası uygulamalarında süt hısımlığı ihtimali nedeniyle özel dikkat gerekir.

Sütten kesme ve ebeveyn istişaresi

Bakara 233’te çocuğun sütten kesilmesinin anne baba arasında rıza ve istişare ile yapılabileceği belirtilir; bunda bir günah yoktur. Bu hüküm, emzirmeyi tek taraflı bir karara bırakmaz. Annenin hastalığı, yeni bir gebelik, çalışma şartları ya da çocuğun ek gıdaya geçmesi gibi gerekçeler sütten kesme zamanını belirleyebilir. Pratikte pek çok anne, bebeğin altıncı ayından itibaren ek gıdaya geçip emzirmeyi kademeli azaltır. Fıkıhta bu tür sağlık ve ihtiyaç temelli kararlar, ilkeye aykırı görülmez; çünkü amaç çocuğun zarar görmemesidir.

Sütanne tutmak ve süt bankası

Anne emziremiyorsa ya da sütü yetersizse çocuğa başka bir kadın emzirebilir. Hz. Peygamber’in kendisi de sütannesi Halîme tarafından emzirilmiştir. Böyle bir durumda süt hısımlığı doğacağından, çocuğun ileride evlenme yasakları ve mahrem ilişkileri için kayıt tutulması önerilir. Süt bankası uygulamalarında kimlerin sütünün karıştığının bilinmemesi, bu hısımlığın tespitini zorlaştırdığı için dinî açıdan ihtiyatla karşılanır; bu konuda Diyanet’in ve uzman kuruluşların açıklamalarına başvurmak yerinde olur. Anne sütü yerine mama gerekiyorsa, mamanın helal ve sağlıklı olması da önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Emzirme süresi kaç yıldır?

Bakara Suresi’nin 233. ayetine göre emzirmeyi tamamlamak isteyenler için süre iki tam yıldır. Bu, ideal süredir; zorunlu bir yükümlülük olarak değil, çocuğun hakkı ve annenin tercihi olarak ele alınır. Daha kısa süre de caizdir.

Emziren anne oruç tutmak zorunda mı?

Oruç tutmanın kendisine ya da çocuğuna zarar vereceğinden korkan emzikli kadın orucu erteleyebilir. Hanefî mezhebine göre bu oruçlar sonradan kaza edilir; bazı sahabe ve mezhep görüşlerine göre fidye de gündeme gelebilir.

Süt hısımlığı hangi süreyle oluşur?

Mezheplerin çoğunda iki yıl içinde emmeyle oluşur. İmam Azam Ebû Hanîfe’ye göre süre iki buçuk yıldır. Sütle oluşan akrabalık, nesep hısımlığındaki evlenme yasaklarını doğurur.

Boşanan kadın çocuğunu emzirmek zorunda mı?

Çocuğun hakkını gözetmek esas olmakla birlikte, anne emzirme bedeli (ücret) ya da başka bir sütanne konusunda fıkhî düzenlemeler vardır. Bu konu mahkeme ve aile hukukuna da bağlıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 10 Ekim 2026 · Kaynaklar: Bakara Suresi (2/233); Ahkâf Suresi (46/15); Lokmân Suresi (31/14); Tirmizî, Savm ve Ebû Dâvûd, Savm (emziren ve hamileden orucun kaldırılması rivayeti); İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr; Nevevî, el-Mecmû’; İbn Kudâme, el-Muğnî; Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu: emzikli kadınların orucu

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →