Dikiş, Terzilik ve Giyim Mağazası İşletmek

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Terzilik ve giyim üretiminin değeri
İcâre sözleşmesi: ücret, süre ve teslim
Müşteri ölçüsü alırken edep

Terzilik, dikiş ve giyim ticareti helal ve övülen mesleklerdendir; kazancın helal olması için dürüstlük, hilesizlik ve haram ürün üretmemek şarttır. Müşteriden ölçü alırken mahremiyet kurallarına, ücret ve teslim süresinde sözleşmeye uymak gerekir. Dikilen kıyafetin müstehcen olmaması, hükümde belirleyicidir.

Terzilik ve giyim üretiminin değeri

Giyim, insanın temel ihtiyaçlarındandır ve Kur’an, elbiseyi hem örtünme hem süs aracı olarak sayar (A’râf Suresi, 7/26). Peygamberlerin birçoğu da el emeğiyle geçinmiştir; hadiste, “Kimse kendi eliyle kazandığından daha hayırlı bir yiyecek yememiştir” buyrulur (Buhârî, Büyû). Terzi, dikiş ustası ve konfeksiyoncu, toplumun ihtiyacını karşılayan değerli bir işi yapar. Bu işe ahilik teşkilatında özel önem verilmiş, dürüstlük ve ustalık ilkeleri geliştirilmiştir. Ahilik teşkilatı: esnaf ahlakı ve eğitim yazısı bu mirası anlatır.

İcâre sözleşmesi: ücret, süre ve teslim

Dikiş işi fıkıhta “istisnâ” ve “icâre” sözleşmeleriyle ilgilidir: müşteri belirli bir ürünün yapılmasını ister, usta ücret karşılığında üretir. Hanefî mezhebinde istisnâ geçerli bir akit sayılır. Sözleşmede ürünün cinsi, ölçüsü, kumaşı, ücreti ve teslim tarihi belli olmalıdır; belirsizlik (garar) anlaşmazlığa yol açar. Mâide Suresi’nin 1. ayeti, “Ey iman edenler, akitlerinizi yerine getirin” der. Bu yüzden söz verilen tarihe uymak, kumaşı değiştirmemek, ücreti sonradan artırmamak gerekir. Müşteri de ücreti zamanında ödemelidir; hadiste, “İşçinin ücretini teri kurumadan verin” buyrulur (İbn Mâce, Ruhûn). Konu hakkında garar (belirsizlik) içeren satışlar yazısı bilgi verir.

Müşteri ölçüsü alırken edep

Cinsiyet uyumu: Kadın müşterinin ölçüsünü kadın terzinin, erkek müşterinin ölçüsünü erkek terzinin alması en uygunudur.
Zorunlu hâllerde: Karşı cinsten ölçü alma gerekliyse, doğrudan temastan kaçınılmalı, bir kadın yardımcı bulundurulmalı veya müşteri kendi ölçüsünü almalıdır.
Gizli ve özel alan: Ölçü alma ve deneme bölümü kapalı, perdeli ve başkalarının görmeyeceği şekilde olmalıdır.
Fotoğraf ve kayıt: Müşterinin ölçülerini ve fotoğrafını izinsiz paylaşmamak gerekir.
Müşteri bilgilerinin korunması: Müşteri kayıtları emanettir ve başkasıyla paylaşılmaz.

Dikilen kıyafetin hükmü

Terzi, müşteriye helal ve meşru kıyafet dikmelidir. Erkeklere ipek kıyafet, altın işlemeli giysi gibi yasak ürünleri dikmek ya da müstehcen, şeffaf ve açık kıyafet yapmak, günaha yardım hükmüne girer. Dikilen kıyafetin kullanım yeri belirsiz olduğunda, ürünün genel meşruiyeti esas alınır. Dar, açık ya da şeffaf siparişlerde terzinin ürünü uyarması, alternatif önermesi ve gerekirse siparişi kabul etmemesi gerekebilir. Dar ve şeffaf kıyafet giymenin hükmü yazısı bu konuyu ayrıntılandırır. Düğün elbiseleri için gelinlik ve düğün kıyafeti: dinî ölçüler yazısı örnek verir.

Giyim mağazasında ticaret ahlakı

Mağazada satılan kıyafetin ayıplarını gizlememek, kumaş türünü yanlış ifade etmemek, sahte marka ve taklit ürün satmamak gerekir. Müşterinin pazarlık hakkına saygı göstermek, gabin (aşırı fiyat aldatması) yapmamak ve etiket fiyatını doğru uygulamak ticaret ahlakının parçalarıdır. Pazarlıkta fiyat kırmak ve satıcı ahlakı yazısı bu hususlara değinir. İade ve değişim politikasının açık olması, hem müşteri güvenini hem huzurlu kazancı sağlar. Hadiste, “Doğru sözlü ve güvenilir tacir, kıyamet günü peygamberler, sıddıklar ve şehitlerle beraberdir” buyrulur (Tirmizî, Büyû).

İş ortaklığı ve çalışan hakları

Atölye ve mağazalarda ortaklık yapılırken kâr-zarar paylaşımının yazılı olması gerekir. Çalışanların maaşını, sigortasını ve çalışma saatlerini aksatmamak, kul hakkı bakımından önemlidir. Çalışanlara namaz ve yemek molası tanımak da işverenin sorumluluğundandır. İşçi ve işveren arasında ahlaki ilişkiler yazısı bu hakları açıklar. Kayıt dışı çalıştırma ve ücretin eksik ödenmesi, helal kazanç ilkesiyle bağdaşmaz.

Moda ve israf dengesi

Moda sektöründe ürün sirkülasyonu ve tüketimi teşvik etme eğilimi vardır. İslam ahlakı israfı kınar (İsrâ Suresi, 17/26-27). Müslüman esnaf, müşteriye ihtiyaç dışı ve gereksiz alışveriş telkin etmemeli, kaliteli ve dayanıklı ürün sunmayı hedeflemelidir. Kullanılmayan kumaş ve atık tekstilin geri dönüşümü, çevre ahlakının da parçasıdır. Lüks tüketim, israf ve harcama ahlakı yazısı bu dengeye ışık tutar. Satıcının, “alma ama iyi bak” diyecek kadar dürüst olması, uzun vadede müşteri güveni kazandırır.

Örnek senaryo: gelinlik siparişi

Terzi Nuran Hanım’a bir müşteri, göğüs ve sırt açık bir gelinlik siparişi verdi. Nuran Hanım, müşterinin düğün planını ve ailesinin hassasiyetini sordu; müşteri düğünün karma olacağını söyleyince, kolluklu ve kapalı sırtlı bir model önerdi. Tasarımı birlikte çizdiler; müşteri sonuçtan memnun kaldı. Nuran Hanım, ölçü alma işini yardımcı kadın personel ile yaptı ve ölçüleri gizli tuttu. Bu örnek, mesleki incelik ve dinî hassasiyetin müşteri memnuniyetiyle birlikte yürüyebildiğini gösterir.

Tamir, ütü ve küçük işlerde dürüstlük

Tamirat ve ütü gibi küçük işlerde de müşterinin kumaşına özen göstermek, hasar verildiğinde saklamamak ve tazmin etmek gerekir. Müşteriden emanet alınan kıyafet, atölyede kaldığı sürece terzinin sorumluluğundadır; kaybolan ya da zarar gören eşya için helallik ve bedel ödemek kul hakkının gereğidir. Bu basit ilke, mesleğin itibarını korur.

Sıkça Sorulan Sorular

Terzilik helal bir meslek mi?

Evet; el emeğine dayanan, toplumun ihtiyacını karşılayan helal bir meslektir. Dürüstlük ve haram ürün üretmemek şarttır.

Erkek terzi kadın müşterinin ölçüsünü alabilir mi?

Mümkünse kadın terzi ya da yardımcı tercih edilmelidir. Zorunlu hâllerde doğrudan temas ve gereksiz bakıştan kaçınılmalıdır.

Müstehcen elbise dikmek caiz mi?

Teşhir amaçlı, açık ve şeffaf elbise dikmek günaha yardım sayılır; bundan kaçınmak gerekir.

Müşterinin kumaşı fazla çıkarsa ne yapılmalı?

Artan kumaş müşterinin malıdır; haber verilmeli ve iade edilmelidir. İzinsiz kullanmak ya da saklamak haksızlıktır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 9 Temmuz 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "İcâre" ve "Sınaat" maddeleri; Buhârî, Büyû; Müslim, Îmân; Mâide Suresi 1. ayet (Diyanet Meali)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →