Harut ve Marut Kıssası: Bâbil’deki İki Melek Meselesi

Harut ve Marut, Bakara Suresi 102. ayette Bâbil’de insanlara indirilen iki melek olarak anılır. Onlar sihri öğretmeyi değil, halka bu bilginin bir imtihan olduğunu ve küfre sürükleyebileceğini bildirmekle görevlidir. Meleklerin günah işlediğine dair sonraki anlatılar zayıf kabul edilir ve Ehl-i sünnet âlimlerince büyük ölçüde reddedilir.

Ayetin Anlamı

Bakara 102’de, Süleyman’ın hükümdarlığı zamanında şeytanların uydurduğu sihre uyanlar eleştirilir: “Süleyman kâfir olmadı, fakat şeytanlar kâfir oldular; insanlara sihri ve Bâbil’de Harut ve Marut adlı iki meleğe indirileni öğretiyorlardı. Oysa o ikisi, ‘Biz sadece bir imtihanız, sakın kâfir olma’ demedikçe hiç kimseye bir şey öğretmezlerdi. İnsanlar onlardan, karı ile koca arasını ayıracak şeyleri öğreniyorlardı. Ama onlar, Allah’ın izni olmadıkça bununla kimseye zarar veremezlerdi. Onlar kendilerine fayda vermeyen, zarar veren şeyi öğreniyorlardı” (Bakara 2/102). Ayet, sihrin gerçekten zarar verebilen bir şey olduğunu ama bunun Allah’ın izniyle sınırlı olduğunu, sihirle uğraşanın ahirette payı olmadığını bildirir.

Yorum Farkları

• İki melek görüşü: Ayetin lafzına göre Harut ve Marut, insanlara bir imtihan olarak indirilen iki melektir. Görevleri, sihir bilgisini öğretmek ve bununla küfre düşmemeleri konusunda uyarmaktır.
• İki insan görüşü: Bazı müfessirler ve kıraatler, bu iki ismin “melikeyn” (iki kral) veya iki salih insan olabileceğini öne sürmüştür. Bu yorumlar, meleklerin masumiyeti ile ayetin uyumlaştırılması amacını taşır.
• Bilgi vermek ve imtihan: Bazı âlimlere göre sihirin mahiyetini ve tuzaklarını bildirmek, peygamberlik mucizelerini sihirden ayırmak için gerekliydi; bu bilgi, kötüye kullanıldığında günah olur.

Müfessirler, “sihri öğretmek” ile “sihrin zararlarını bildirmek” arasındaki farkı dikkate alarak, iki meleğin görevinin sihri yaygınlaştırmak değil, imtihan konusunda uyarmak olduğunu belirtmiştir.

Zühre ve Meleklerin Günahı Rivayeti

Bazı tefsir kitaplarında, Harut ve Marut’un yeryüzüne inip güzel bir kadın olan Zühre’ye (Venüs) âşık oldukları, içki içtikleri, adam öldürdükleri ve dünya azabını seçtikleri gibi hikâyeler anlatılır. Bu rivayetler İsrailî kaynaklara dayanır ve sened bakımından zayıf, kimi zaman uydurma sayılır. İbn Kesîr, Kadı Iyâz, İbn Hacer gibi pek çok âlim, bu hikâyenin sahih olmadığını belirtmiştir. Meleklerin Allah’a isyan etmediğini bildiren Kur’an nasları (Tahrîm 66/6; Enbiyâ 21/26-27) bu anlatılarla bağdaşmaz. Bu sebeple Müslüman, bu hikâyeye inanmak zorunda değildir; kıssayı Kur’an’da bildirildiği çerçevede kabul eder.

Kıssadan Çıkarılacak Dersler

1. Bilgi bir imtihandır: Her bilgi doğru kullanım ve niyetle değer kazanır; zarar vermek için kullanılan bilgi kul için tehlikedir.
2. Sihir gerçek zarar verebilir, ama Allah’ın izniyle: Bu inanç, hem sihri küçümsememeyi hem de ondan korkup tevhidi bozmamayı öğretir.
3. Aileye kasteden yollar yasaktır: Karı-koca arasını ayırmaya yönelik sihirlerin vurgulanması, aile birliğinin korunmasının önemini gösterir.
4. Uyarıya kulak vermek: Meleklerin “sakın kâfir olma” uyarısı, insanın uyarılara dikkat etmesi gerektiğini hatırlatır.
5. Kaynakları ayırmak: İsrailî rivayetlerin Kur’an’ın verdiği temiz bilgiye ek olarak alınmaması gerekir.

Sihir Konusunun Dinî Hükmü

Bakara 102 sihrin gerçek bir olgu olduğunu kabul etmekle birlikte, sihirle uğraşmanın ahirette hüsran olduğunu bildirir. Fıkıh kaynaklarında sihir yapmak veya yaptırmak, kâfirlik ya da büyük günah sayılır; ayrıntılı hükümler mezhepler arasında bazı farklar içerir. Peygamberimiz, helak edici yedi günahtan biri olarak sihri saymıştır (Buhârî, Vasâyâ 23; Müslim, Îmân 145). Sihir ve büyüyle ilgili geniş bilgi için sihir gerçek midir? Kur’an ve sünnette sihir yazısına bakılabilir.

Bu Kıssa ve Meleklere İman

Harut ve Marut kıssası, meleklerin masumiyeti ilkesine aykırı yorumlanmamalıdır. Meleklere iman, onların günah işlemeyen ve emredileni yapan varlıklar olduğuna inanmayı gerektirir. Bu nedenle iki melek kıssasını, Allah’ın insanları bir bilgi imtihanından geçirmesi bağlamında anlamak gerekir. Meleklerin genel özellikleri için Hamele-i Arş melekleri ve Rıdvan ve Malik yazıları da bu bağlamda okunabilir.

Bâbil ve Sihir Tarihi

Tefsir kaynakları, ayette geçen Bâbil’in Mezopotamya’daki antik şehir olduğunu ve tarihî dönemlerde astroloji, büyü ve falcılık gibi uygulamaların yaygın olduğu bir merkez sayıldığını belirtir. Bu bağlamda ayet, Yahudilerden bir kesimin Hz. Süleyman’ın mülkünü sihirle ilişkilendiren iftirasına cevap verir. Kur’an Hz. Süleyman’ı bu iftiradan temize çıkarır ve sihri şeytanlara nispet eder. Böylece ayet, bir peygamberin onurunun korunmasını da hedefler.

Karı-Koca Arasının Ayrılması Vurgusu

Ayet özellikle “karı ile koca arasına ayrılık sokan şeyler”in öğrenildiğini belirtir. Bu vurgu, sihrin en yıkıcı etkilerinden birinin aile birliğini bozmak olduğunu gösterir. İslam, aileyi toplumun temeli sayar ve aile bağlarına zarar veren her yolu yasaklar. Peygamberimiz de, bir kimsenin karısını kocasına, kocasını karısına karşı kışkırtanın bizden olmadığını bildirmiştir (Ebû Dâvûd, Talâk 1). Bu çerçevede ayet, aile huzurunun korunmasına ilişkin uyarıcı bir ahlaki ders de içerir.

Özetle

• Harut ve Marut, Bakara 102’de anılan, Bâbil’de insanlara imtihan olarak gönderilen iki melektir.
• Görevleri sihri yaymak değil, uyarmak ve imtihanı bildirmektir.
• Meleklerin günah işlediği yönündeki anlatılar zayıf İsrailî rivayetlerdir.
• Sihir gerçek bir olgudur ama Allah’ın izni olmadan zarar vermez ve haramdır.

İlgili Konular

Hamele-i Arş için Hamele-i Arş melekleri kimdir, cennet ve cehennem bekçileri için Rıdvan ve Malik, melek görünmeleri için melekler görülebilir mi, meleklerin sayısı için meleklerin sayısı ve Beytü’l-Ma’mur ve hafaza melekleri için koruyucu melek var mı yazıları okunabilir.

Sonuç olarak Harut ve Marut kıssası, Kur’an’ın kısa ama dikkat çekici bir anlatımıdır. Ayrıntıların büyük bölümü rivayetlere dayanmakta, bunlara temkinli yaklaşmak ve Kur’an’ın ölçüsünde kalmak gerekmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Harut ve Marut kimdir?

Bakara 102’de Bâbil’de insanlara indirilen iki melek olarak anılır. Görevleri sihir öğretmek değil, insanlara imtihan olduklarını ve küfre düşmemeleri gerektiğini bildirmektir.

Harut ve Marut’un günah işlediği doğru mu?

Hayır. Zühre’nin kıssası, Harut ve Marut’un içki içip zina ve cinayet işlediği gibi anlatılar zayıf ve İsrailî rivayetlere dayanır; Ehl-i sünnet âlimlerinin çoğu bunları reddeder.

Bu iki melek sihir mi öğretiyordu?

Ayete göre onlar, “Biz bir imtihanız, sakın kâfir olma” diyerek uyarıyordu. Halkın bir kısmı onlardan sihir ve ayırma yollarını öğreniyordu; fakat Allah’ın izni olmadan kimseye zarar veremezlerdi.

Meleklerin günah işlememesiyle bu kıssa nasıl bağdaşır?

Melekler masumdur (Tahrîm 66/6). Bu nedenle ayeti, iki meleğin bir imtihan aracı olarak gönderilmesi şeklinde yorumlamak, günah işledikleri rivayetlerini reddetmek gerekir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 9 Mayıs 2026 · Kaynaklar: Bakara Suresi (2/102); Taberî, Câmiu'l-beyân (Bakara 102 tefsiri); İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-azîm (Bakara 102); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hârût ve Mârût" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →