Hamele-i Arş Melekleri Kimdir? Arşı Taşıyan Melekler

Hamele-i Arş, Allah’ın arşını taşıyan büyük ve seçkin meleklerdir. Kur’an, kıyamet gününde Rabbinin arşını sekiz meleğin taşıyacağını bildirir. Bu melekler Rablerini tesbih eder, ona iman eder ve müminler için bağışlanma diler. Arşın mahiyeti insan aklının tam kavrayamayacağı bir gayb konusudur.

Kur’an’da Hamele-i Arş

Hâkka Suresi’nde şöyle buyrulur: “Melekler gökün kenarlarındadır. O gün Rabbinin arşını, onların üstünde sekiz melek taşıyacaktır” (Hâkka 69/17). Mü’min Suresi’nde ise “Arşı taşıyanlar ve onun çevresinde bulunanlar, Rablerini hamd ile tesbih ederler, O’na iman ederler ve iman edenler için bağışlanma dilerler” ifadesi geçer (Mü’min 40/7). Zümer Suresi’nde de kıyamet sahnesinde “melekleri arşın çevresini kuşatmış, Rablerini hamd ile tesbih ederken göreceksin” denir (Zümer 39/75). Bu ayetler, arşı taşıyan meleklerin ibadetini, imanını ve müminlerle ilgilerini bildirir.

Hadislerdeki Anlatım

Cabir b. Abdillah’ın rivayet ettiği hadise göre Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: “Allah’ın arşı taşıyan meleklerinden birinin kulak yumuşağı ile omuzu arasındaki mesafeyi anlatmama izin verildi: Yedi yüz yıllık yoldur” (Ebû Dâvûd, Sünnet 18). Bu rivayet, meleklerin yaratılışındaki büyüklüğü gösteren bir ifade olarak yorumlanmıştır. Bazı hadis âlimleri bu hadisin senedini sağlam bulurken, başka âlimler bu tür rakamların mecazi bir anlatım olarak anlaşılması gerektiğini söylemiştir. Dolayısıyla bu bilgiyi tam bir ölçü olarak değil, meleklerin büyüklüğüne işaret eden bir ifade olarak değerlendirmek isabetlidir.

Arş Nedir? Ehl-i Sünnet Yorumu

Arş kelimesi, Arapçada taht, çatı ve yüksek makam anlamlarına gelir. Kur’an’da Allah’ın “arşa istivâ ettiği” birçok yerde bildirilir (örneğin Tâhâ 20/5). Ehl-i sünnet âlimleri bu ifadeyi iki ana yolla yorumlar:

• Tefvid: Ayetin lafzına iman edilir, keyfiyeti ve mahiyeti Allah’a bırakılır; Allah’ın hiçbir yaratığa benzemediği vurgulanır.
• Tevil: İstivâ, hâkimiyet, egemenlik ve tasarruf kudreti şeklinde anlaşılır; Allah’ın yaratılmışlara benzeyen bir mekânda yer tuttuğu düşüncesi reddedilir.

Her iki yorum da Allah’ın mekândan ve cisimden münezzeh olduğunu esas alır. Mâtürîdî ve Eş’arî kelam ekollerinin ortak ilkesi budur. Dolayısıyla “arşı taşıyan melekler” ifadesi, Allah’ın arşa muhtaç olduğu anlamına gelmez; arş, Allah’ın yarattığı en büyük varlıklardan biri olarak, O’nun kudretinin bir işareti sayılır.

Hamele-i Arş Meleklerinin Özellikleri

Kur’an’da bu meleklerin adları verilmemiştir. Nitelikleri şu şekilde özetlenebilir:

1. Allah’ı tesbih ve hamd ederler: Görevleri aynı zamanda ibadettir.
2. İman ederler: İmanlarını ayrıca Kur’an dile getirir.
3. Müminler için istiğfar ederler: “Rabbimiz! Rahmetin ve ilmin her şeyi kuşatmıştır. Tevbe edip senin yoluna uyanları bağışla ve onları cehennem azabından koru” (Mü’min 40/7).
4. Allah’ın büyüklüğünü temsil ederler: Onların huzuru, ilahi azamete işaret eder.

Meleklerin Müminler İçin Duası

Mü’min Suresi 7-9. ayetlerde arşı taşıyan meleklerin dua metni ayrıntılı olarak aktarılır: Müminler için bağışlanma, cehennemden korunma, cennetlere kavuşma ve ataları, eşleri ve soyları arasındaki iyilerle birlikte olma talebi. Bu dua, melek ile mümin arasındaki manevi dayanışmayı gösterir. Meleklerin müminlere dua etmesi konusu için meleklerin insanlara dua etmesi yazısına bakılabilir.

Yanlış Anlayışlardan Kaçınmak

Arş ve melekler konusunda kimi yorumlar mekân, kuvvet ve ağırlık gibi insan tecrübesine dayalı imgelerle yapılmıştır. Bu ifadeler Allah’ı bir yerde oturan bir varlık gibi düşünmeye yol açmamalıdır. Kur’an “O’nun benzeri hiçbir şey yoktur” (Şûrâ 42/11) buyurur. Müslüman, ayet ve hadislerde bildirilenleri teslimiyetle kabul eder; ayrıntılara ilişkin spekülasyondan kaçınır. Arş ve kürsî konusunu ayrıntılı ele alan yazı için arş ve kürsî nedir? gayb âlemindeki yeri sayfasına bakılabilir.

Bu Bilgi İnsana Ne Kazandırır?

Arşı taşıyan meleklerin varlığı, evrenin muazzam ölçeğini ve Allah’ın azametini hatırlatır. Aynı zamanda bu büyük melekler dahi müminler için dua ettiğine göre, Allah’ın rahmetinin kapsamı da düşünülmelidir. Mümin böylece hem huşu hem de umut duygusunu birlikte yaşar. Gaybi konularda aşırıya kaçmamak, bilginin sınırını bilmek ve Allah’ın bildirdiği ölçüde iman etmek, doğru tutumdur.

Arşın Kur’an’daki Diğer Nitelikleri

Kur’an arşı farklı sıfatlarla anar: “Azîm arşın Rabbi” (Tevbe 9/129; Neml 27/26), “Kerîm arşın Rabbi” (Mü’minûn 23/116), “Mecîd arş sahibi” (Bürûc 85/15). Bu sıfatlar, arşın büyüklüğünü, değerini ve Allah’ın yüceliğini ifade eder. Arşın suyun üzerinde olduğunu bildiren ayet (Hûd 11/7) ve gökleri ve yeri altı günde yaratıp arşa istiva ettiğini bildiren ayetler (A’râf 7/54; Yûnus 10/3) de bu bağlamda anılır. Müfessirler, “gün” ve “altı” ifadelerinin zaman ölçüsü olmadığını, evrenin aşama aşama yaratıldığını gösterdiğini belirtir.

Kimi âlimler arşı bütün kâinatı kuşatan en büyük yaratık olarak görür. Hadislerde kürsînin arşın yanında çöle atılmış bir halka gibi kaldığı yönünde rivayetler vardır; bu rivayetlerin sıhhati tartışmalıdır ve arş-kürsî ilişkisi ayrı bir konudur. Bütün bu bilgiler, insanın evrenin ölçeği karşısındaki küçüklüğünü hatırlatmak amacı taşır.

Özetle

• Hamele-i Arş, arşı taşıyan seçkin meleklerdir; kıyamette sayıları sekizdir.
• Bu melekler Rablerini tesbih eder, iman eder ve müminler için istiğfar eder.
• Arş, Allah’ın mekânı değil, azametinin bir işaretidir.
• Ayrıntılı rakamsal rivayetler dikkatle ve mecaz ihtimali gözetilerek değerlendirilmelidir.

İlgili Konular

Meleklerin genel özellikleri için meleklerin yaratılışı, özellikleri ve görevleri, büyük melekler için dört büyük melek ve görevleri, cennet ve cehennem görevlileri için Rıdvan ve Malik, Bâbil’deki iki melek meselesi için Harut ve Marut kıssası ve meleklerin insan suretinde görünmesi için melekler görülebilir mi yazıları okunabilir.

Sonuç olarak Hamele-i Arş melekleri, Kur’an’ın verdiği sınırlı ama etkileyici bilgilerle tanıtılan, Allah’a ibadet eden ve müminler için dua eden büyük varlıklardır. Onlar hakkında bilginin sınırında durmak, iman ve edebin gereğidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Arşı taşıyan melekler kaç tanedir?

Hâkka Suresi’nde kıyamet gününde Rabbinin arşını “sekiz meleğin” taşıyacağı bildirilir (Hâkka 69/17). Şimdiki sayıları hakkında Kur’an’da açık bir bilgi yoktur.

Allah arşa mı muhtaçtır?

Hayır. Ehl-i sünnet, Allah’ın mekândan ve arştan münezzeh olduğunu, arşın Allah’ın büyüklüğünün bir tecellisi olarak yaratıldığını kabul eder.

Arşı taşıyan melekler ne yapar?

Kur’an’a göre Rablerini hamd ile tesbih ederler, ona iman ederler ve müminler için bağışlanma dilerler (Mü’min 40/7).

Arşı taşıyan meleğin büyüklüğü hakkında rivayet var mı?

Ebû Dâvûd’da arşı taşıyan meleklerden birinin kulak yumuşağı ile omzu arası mesafenin yedi yüz yıllık olduğunu bildiren bir rivayet vardır; kimi hadis âlimleri bu rivayeti kabul etmiş, ayrıntılar yorum konusudur.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 18 Haziran 2026 · Kaynaklar: Hâkka Suresi (69/17), Mü'min Suresi (40/7) ve Zümer Suresi (39/75); Tâhâ Suresi (20/5); Ebû Dâvûd, Sünnet 18; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Arş" ve "Hamele-i Arş" ile ilgili maddeler

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →