Hz. İbrâhîm Duaları: Kur’an’daki Duası ve Anlamı
Hz. İbrâhîm'in Kur'an'da aktarılan duaları: Bakara 2/126-129, İbrâhîm 14/35-41, Şuarâ 26/83-89, Mümtehine 60/4-5 ve Sâffât 37/100; anlamları ve okunuş yerleri.
- Dualara genel bakış
- Bakara 2/126-129: Kâbe duası
- İbrâhîm 14/35-41: Mekke ve nesil duası
Hz. İbrâhîm’in Kur’an’da aktarılan duaları; Mekke’nin emniyeti, nesli, namaz, bağışlanma ve doğru yola ilişkin taleplerini içerir. En bilinenleri Bakara 2/127-129’daki Kâbe duası ve İbrâhîm 14/35-41’deki Mekke duasıdır. Ayrıca namazda okunan “Salli-Bârik” duaları onun adıyla bağlantılıdır.
Dualara genel bakış
İbrâhîm’in duaları, farklı yaşam evrelerinde yaptığı yakarışları kapsar. Bunlar arasında Kâbe’yi yaparken, ailesini Mekke’ye bırakırken, yaşlılığında şükrederken ve kavminden ayrılırken yaptığı dualar yer alır. Dualarda ortak unsurlar “Rabbim” hitabı, kendi aczini itiraf, ailesi ve nesli için talep ve kıyamet gününde bağışlanma isteğidir. Aşağıda anlamları verilmiştir; Arapça metinler için Diyanet’in kuran.diyanet.gov.tr sitesine bakılabilir.
Bakara 2/126-129: Kâbe duası
İbrâhîm şöyle dua eder (anlam olarak): “Rabbim! Bu şehri (Mekke’yi) güvenli kıl ve halkından Allah’a ve âhiret gününe inananları çeşitli meyvelerle rızıklandır.” (2/126) Ardından Kâbe’nin temellerini yükselirken: “Rabbimiz! Bizden kabul buyur. Şüphesiz sen işitirsin, bilirsin. Rabbimiz! Bizi sana teslim olanlar kıl; soyumuzdan da sana teslim olan bir ümmet çıkar. Bize ibadet yollarımızı göster, tövbemizi kabul et.” (2/127-128) Son olarak: “Rabbimiz! Onlara kendilerinden bir peygamber gönder.” (2/129)
Bu dua Hz. Muhammed’in gönderilişine de işaret eder; Hz. Peygamber “Ben babam İbrâhîm’in duasıyım” mealinde bir ifade kullanmıştır (Ahmed b. Hanbel, Müsned). Bu hadisin senedi konusunda tartışma olabilir, ancak ayetin bu anlamda yorumlandığı tefsirlerde geçer.
İbrâhîm 14/35-41: Mekke ve nesil duası
İbrâhîm Suresi’nin sonlarında uzun bir dua yer alır (anlam olarak): “Rabbim! Bu şehri güvenli kıl; beni ve oğullarımı putlara tapmaktan uzak tut. Rabbim! Onlar insanlardan birçoğunu saptırdı. Kim bana uyarsa benden sayılır; kim bana karşı gelirse, sen bağışlayıcı ve merhametlisin.” (14/35-36) “Rabbimiz! Ben soyumdan bir kısmını senin Beyt-i Haram’ının yanında ekin bitmeyen bir vadiye yerleştirdim. Rabbimiz! Namazı dosdoğru kılsınlar diye. İnsanlardan bir kısmının gönlünü onlara meylettir ve onları meyvelerle rızıklandır; umulur ki şükrederler.” (14/37)
Ardından: “Rabbim! Beni ve soyumdan gelenleri namazı dosdoğru kılanlardan eyle. Rabbimiz! Duamı kabul et. Rabbimiz! Hesap gününde beni, anne babamı ve mü’minleri bağışla.” (14/40-41) Bu dua, “namaz” ve “anne baba” için dilek bakımından günlük dualarda da kullanılır. Anne babası için duanın kafir olan babasına yönelik olmadığı, sonradan bu istiğfarın bıraktığı bildirilmiştir (Tevbe 9/114).
Şuarâ 26/83-89: Salih ve itibarlı nesil
İbrâhîm’in Şuarâ’daki duası şöyledir (anlam olarak): “Rabbim! Bana hüküm (hikmet) ver ve beni salihlere kat. Sonradan gelenler arasında bana güzel bir şöhret (dil) ver. Beni nimet cennetinin vârislerinden kıl… Yeniden diriltilecekleri gün beni rezil etme. O gün ne mal fayda verir ne evlat; ancak Allah’a selim (temiz) bir kalple gelenler müstesna.” Bu dua, ihlâs, salih ömür ve güzel itibar talep eder. “Kalb-i selim” tabiri, tasavvuf ve ahlâk literatüründe sıkça anılır.
Mümtehine 60/4-5 ve Sâffât 37/100
Mümtehine’de İbrâhîm ve beraberindekilerin tevekkül duası geçer (anlam olarak): “Rabbimiz! Sana dayandık, sana yöneldik, dönüş sanadır. Rabbimiz! Bizi kâfirler için bir fitne kılma; bizi bağışla. Şüphesiz sen mutlak güç sahibisin, hüküm ve hikmet sahibisin.” Sâffât 37/100’de ise: “Rabbim! Bana salihlerden (bir çocuk) bağışla.” Bu dualar, çocuk istemenin ve salih nesil arzusunun meşruiyetine örnek olarak gösterilir.
Hasbünallah
Buhârî’de İbn Abbas’tan rivayet edilir: “Hasbünallâhu ve ni’me’l-vekîl” (Allah bize yeter, ne güzel vekildir) sözünü İbrâhîm ateşe atıldığında söyledi; Hz. Muhammed de insanlar kendisine karşı toplandığında bu sözü söyledi. Bu rivayet, tevekkülün kısa ve güçlü bir ifadesi olarak sıkça okunur. Bkz. Hz. İbrâhîm Mucizeleri. Rivayetin Âl-i İmrân 3/173 ile ilişkisi tefsirlerde ayrıca işlenir.
Salli–Bârik duaları
Namazın son oturuşunda okunan Salli ve Bârik dualarında “Allah’ım! Muhammed’e ve Muhammed’in âline, İbrâhîm’e ve İbrâhîm’in âline rahmet ettiğin gibi rahmet et” ifadesi yer alır. Bu dua, Hz. Peygamber’in öğrettiği şekilde Buhârî ve Müslim’de bulunur. İbrâhîm’in zikredilmesi, onun Hz. Muhammed’in atası ve ortak tevhid mirasının temsilcisi oluşuyla ilgilidir. Bu dua hakkında Hz. İbrâhîm Kur’an’da Nerede Geçer? yazısında genel bilgi bulunabilir.
Dua adabı
İbrâhîm’in dualarından çıkarılacak adap: Önce Allah’a övgü ve şükür, kendini aciz görme, ailesi ve mü’minler için dua etme, sonucu Allah’a bırakma ve kabul edilişi için sabır. Bu çerçeve diğer peygamberlerin dualarında da görülür; Hz. Nûh Duaları ile karşılaştırılabilir.
Dua ederken sadece kendimiz değil, ailemiz, topluluğumuz ve gelecek nesiller için de talepte bulunmanın İbrâhîm’in dualarının güzel bir yönü olduğu söylenebilir. Çocuklara bu duaları öğretmek için Çocuklar İçin Hz. İbrâhîm Hikayesi yazısındaki sade anlatım kullanılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İbrâhîm’in en bilinen duası hangisidir?
Kâbe’yi yükseltirken yaptığı “Rabbimiz, bizden kabul buyur” duası (Bakara 2/127) ve Mekke duası (İbrâhîm 14/35-41).
Salli-Bârik duaları nedir?
Namazın son oturuşunda okunan, Hz. Muhammed ve İbrâhîm’e salavat içeren duadır.
Hasbünallah duası ne zaman okunur?
Tevekkül ve sıkıntı anında okunabilir; İbrâhîm’in ateşe atıldığında söylediği rivayet edilir.
Dualar Arapça mı okunmalı?
Ayet olarak Arapça okunur; anlamıyla Türkçe de dua edilebilir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim (Bakara 2/126-129, İbrâhîm 14/35-41, Şuarâ 26/83-89, Mümtehine 60/4-5, Sâffât 37/100); Buhârî, Enbiyâ; TDV İslâm Ansiklopedisi, "İbrâhim" md.; Diyanet Kur'an meali
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Kur'an-ı Kerim (Bakara 2/126-129, İbrâhîm 14/35-41, Şuarâ 26/83-89, Mümtehine 60/4-5, Sâffât 37/100)
- Buhârî, Enbiyâ
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "İbrâhim" md.
- Diyanet Kur'an meali
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.