Hz. Mûsâ Soyu, Ailesi ve Çocukları Kimlerdir?
Hz. Mûsâ'nın soyu, annesi, kardeşi Harun, kız kardeşi, eşi ve çocukları; Kur'an ve rivayetlerdeki bilgiler, Levi boyu ve İsrâiloğulları'ndaki yeri.
- Soy kütüğü
- Annesi
- Kız kardeşi
Hz. Mûsâ, İsrâiloğulları’nın Levi (Lâvî) koluna mensup, İmrân oğludur. Annesi vahiy alarak onu Nil’e bırakmış, kız kardeşi onu takip etmiş, kardeşi Harun peygamberliğe ortak olmuştur. Eşi Medyen’den biridir. Bu bilgilerin önemli bir kısmı Kur’an’da kısaca, ayrıntıları ise rivayetlerde bulunur.
Soy kütüğü
İslam kaynaklarına göre Mûsâ’nın soyu şöyle verilir: Mûsâ b. İmrân b. Kâhat (Kehat) b. Levi b. Yâkûb (İsrâil) b. İshâk b. İbrâhîm. Bu şecere Tevrat’taki soy kütüğüne benzer. Dolayısıyla Mûsâ, İbrâhîm’in soyundan ve İsrâiloğulları’nın Levi koluna mensuptur. Bu bilgi sahih hadislerle değil, tarih ve tefsir kaynaklarında kayıtlıdır; yine de yaygın kabul görür. Meryem’in babasının da “İmrân” olması (Âl-i İmrân 3/35) ve Mûsâ’nın babasının İmrân olması isim benzerliği doğurur; bu iki kişi farklı kimselerdir. İbrâhîm soyu için Hz. İbrâhîm Soyu ve Ailesi yazısına bakılabilir.
Annesi
Kur’an Mûsâ’nın annesinin adını vermez. Rivayetlerde “Yukabed” (Yûhânez) adı geçer; Tevrat’ta Yokebed olarak yazılır. Kur’an’da annesine vahyedildiği bildirilir: “Biz Mûsâ’nın annesine, onu emzir; sonra ondan endişe edersen onu denize bırak, korkma ve üzülme, çünkü onu sana geri döndüreceğiz ve peygamberlerden kılacağız dedik” (28/7). Annesi onu sandığa koyup Nil’e bıraktı. Kalbi boşaldığında Allah kalbine sabır verdi (28/10). Sonunda Allah onu annesine geri verdi (28/13).
Annenin vahiy alması, “peygamberlik vahyi” değil “ilham ve işaret” anlamında yorumlanır. Çünkü İslam inancına göre peygamber kadın yoktur. Bu yorum müfessirler arasında yaygındır.
Kız kardeşi
Kasas 28/11-12’de Mûsâ’nın kız kardeşi sandığı uzaktan izler; saraya yerleşince ona süt anne arama işini üstlenir ve “Size onu sizin için bakacak bir aile göstereyim mi?” der. Böylece Mûsâ annesine kavuşur. Kız kardeşin adı Kur’an’da geçmez; rivayetlerde “Meryem” veya “Kulsum” gibi isimler anılır. Bu isimler zayıf rivayetlere dayanır.
Kardeşi Harun
Harun, Mûsâ’nın kardeşi ve peygamberdir. Mûsâ’dan yaşça büyük olduğu rivayet edilir. Tâhâ 20/29-35’te Mûsâ’nın isteği üzerine Harun, ona yardımcı olarak verildi. Kur’an’da Harun’un fasih konuşan biri olduğu belirtilir (Kasas 28/34). Mûsâ Tur’a çıkınca Harun kavmin başında kaldı ve buzağıya tapma olayında onlara karşı çıktı (Tâhâ 20/90-94). Mûsâ’nın öfkesinin ardından Harun “Ey anamın oğlu! Kavim beni zayıf buldu” dedi (A’râf 7/150). Mûsâ onun özrünü kabul edip dua etti. Harun, Mûsâ’dan önce vefat etti (Tevrat’a ve rivayetlere göre).
Meryem 19/53’te “Rahmetimizden ona kardeşi Harun’u peygamber olarak verdik” buyrulur. Bu, kardeşlerin iş birliğinin ilahi bir lütuf olduğunu gösterir. Meryem’in “Ey Harun’un kız kardeşi” diye çağrılması (19/28) ise Mûsâ’nın kardeşi Harun’la ilişkili olmayıp, salih bir şahsa nispet olduğu şeklinde yorumlanır.
Eşi ve çocukları
Mûsâ Medyen’de ihtiyar bir adamın kızıyla evlendi; sekiz veya on yıl çalışma karşılığında (Kasas 28/27-28). Eşinin adı Kur’an’da geçmez; Tevrat’ta Sippora (Safura) olarak anılır. İslam kaynaklarında “Safûra” veya “Safûrâ” adı yer alır. Çocukları hakkında Kur’an bilgi vermez; Tevrat’ta Gerşom ve Eliezer adlı iki oğlundan söz edilir. İslam kaynaklarında da benzer isimler görülür; bunlar rivayet niteliğindedir.
Medyen’deki yaşlı adamın kimliği konusunda müfessirler Şuayb olduğunu söylese de, birçok âlim bunun Şuayb olup olmadığı konusunda kesin hüküm vermez. Bu bilgi için Hz. Mûsâ Kavmi yazısına bakılabilir.
Mûsâ’nın ailesinin önemi
Mûsâ’nın ailesi, onun misyonunda doğrudan rol oynamıştır: Annesi onu korudu, kız kardeşi izledi ve kavuşmasına vesile oldu, kardeşi görevin ortağı oldu. Bu durum, ailenin tebliğdeki rolünü ve kardeşlik bağının önemini vurgular. Ayrıca Firavun’un eşi Âsiye’nin Mûsâ’yı evlat edinmesi (Kasas 28/9; Tahrîm 66/11) de ilginç bir ayrıntıdır. Âsiye, Kur’an’da mü’minlere örnek gösterilen kadındır.
Mûsâ’dan sonraki peygamberler
Mûsâ’nın soyundan ve İsrâiloğulları’ndan Yûşa (Yuşa b. Nûn), Dâvûd, Süleyman, Zekeriyyâ, Yahyâ ve Îsâ gibi birçok peygamber geldi. Îsâ’nın Mûsâ’nın soyundan olup olmadığı, annesi Meryem’in Harun soyuna nispet edilmesiyle ilgilidir; ancak bu konuda ayrıntı yoktur. Sonraki peygamberlerle ilgili bilgi için Hz. Îsâ Kur’an’da Nerede Geçer? yazısına bakılabilir.
Âsiye ve saraydaki yetiştirilme
Firavun’un eşi Âsiye, Nil’den çıkarılan bebeği görünce “O benim ve senin için göz aydınlığıdır; onu öldürmeyin” dedi (Kasas 28/9). Kur’an’da Âsiye’nin adı geçmez; Tahrîm 66/11’de “Firavun’un karısı” mü’minlere örnek gösterilir ve “Rabbim, katında cennette bana bir ev yap; beni Firavun’dan ve onun işinden kurtar” duası aktarılır. Hadislerde Âsiye’nin dünyanın en faziletli kadınları arasında anıldığı bildirilir (Tirmizî). Böylece Mûsâ’nın ailesi dışındaki bir kadının onun hayatındaki rolü de önemli hale gelir. Mûsâ’nın yetişmesinde ailesinin ve saraydaki bu şefkatli kadının izi vardır.
Aile bağları ve görev
Mûsâ’nın hayatında aile bağları ile peygamberlik görevi iç içedir. Annesinin tevekkülü, kız kardeşinin zekâsı, Harun’un yardımı ve Medyen ailesinin misafirperverliği, görevin tamamlanması için gerekli desteği sağladı. Bu durum, büyük işlerin yalnız kişisel gayretle değil, destekleyici bir çevreyle yürüdüğünü gösterir. Aile içinde görev paylaşımı ve karşılıklı saygı, kıssanın aile eğitimi bakımından da dikkate alınmasını sağlar. İbrâhîm’in ailesindeki benzer iş birliği için Hz. İbrâhîm Soyu ve Ailesi yazısı okunabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Mûsâ’nın annesinin adı nedir?
Kur’an belirtmez; rivayetlerde Yukabed anılır.
Harun kimdir?
Mûsâ’nın kardeşi ve ona yardımcı olarak verilen peygamberdir.
Mûsâ kimin soyundandır?
İbrâhîm–İshâk–Yâkûb soyundan, Levi koluna mensuptur.
Eşi kimdir?
Kur’an adını vermez; Medyen’li bir adamın kızıdır, rivayetlerde Safûrâ anılır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim (Kasas 28/7-13, 22-28; Tâhâ 20/29-36, 40; Meryem 19/53); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mûsâ" ve "Hârûn" md.; Taberî, Târîh; İbn Kesîr, Kasasü'l-enbiyâ
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Kur'an-ı Kerim (Kasas 28/7-13, 22-28
- Tâhâ 20/29-36, 40
- Meryem 19/53)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mûsâ" ve "Hârûn" md.
- Taberî, Târîh
- İbn Kesîr, Kasasü'l-enbiyâ
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.