Hz. İbrâhîm Soyu, Ailesi ve Çocukları Kimlerdir?

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Babası ve ailesi
Eşleri
Oğulları: İsmâil ve İshâk

Hz. İbrâhîm’in ailesi, İslam inancında peygamberlik zincirinin kaynağıdır. Eşleri Sâre ve Hacer, oğulları İshâk ve İsmâil, torunu Yâkûb ve yeğeni Lût’tur. İsmâil soyundan Hz. Muhammed, İshâk–Yâkûb soyundan İsrâiloğlu peygamberleri gelmiştir. Birçok ayrıntı Kur’an’da değil rivayetlerde yer alır.

Babası ve ailesi

En’âm 6/74’te İbrâhîm’in babasının adı “Âzer” olarak geçer. Tevrat’ta babası “Terah” olarak anılır. Müfessirler arasında Âzer’in gerçek babası mı yoksa amcası mı olduğu tartışılmıştır; çoğu klasik müfessir “baba” olarak kabul ederken bazıları Arapçada “ab” kelimesinin amca anlamını da taşıdığını söyler. Kur’an kesin bir cevap vermez. Babasının putperest olduğu ve İbrâhîm’e karşı çıktığı bildirilir (Meryem 19/42-46). Bu bölüm için Hz. İbrâhîm Kavmi yazısına bakılabilir.

İbrâhîm’in kardeşleri Nâhûr ve Hârân’dır (Tevrat’a göre). Hârân’ın oğlu Lût, İbrâhîm’in yeğenidir ve onunla birlikte göç etmiştir (Ankebût 29/26). Bu aile bağı İslam kaynaklarında da benimsenir.

Eşleri

Kur’an’da İbrâhîm’in eşlerinden Sâre’nin adı geçmez; “karısı” (imraeh) olarak anılır (Hûd 11/71). Hacer’in adı da Kur’an’da yoktur. Bu isimler hadislerde ve Tevrat’ta bulunur.

Sâre: İbrâhîm’in ilk eşi ve amcasının kızı olduğu rivayet edilir. Uzun süre çocuğu olmadı. Yaşlılığında İshâk müjdelendi (Hûd 11/71-72).
Hacer: Sâre’nin hizmetçisi veya İbrâhîm’e hediye edilen cariye olduğu rivayet edilir. İsmâil’in annesi. Buhârî’deki uzun hadise göre Mekke’ye bırakılan Hacer, Zemzem’in bulunuşuna vesile olmuştur.
Ketura (Kantûra): Tevrat’ta Sâre’nin ölümünden sonra evlendiği belirtilir (Tekvîn 25). İslam kaynaklarında da aktarılır; ancak sağlam bilgiye dayanmaz.

Hacer’in “cariye” olup olmadığı, hukukî statüsü ve İbrâhîm’le evliliği, tarih ve fıkıh kitaplarında tartışılmıştır. Hz. Peygamber’in “Mısır halkına iyi davranın; çünkü onların bir soy bağı ve akrabalığı vardır” hadisi (Müslim), Hacer’in Mısırlı olmasıyla ilişkilendirilerek yorumlanır.

Oğulları: İsmâil ve İshâk

İbrâhîm’in en bilinen iki oğlu şunlardır:

İsmâil: Hacer’den doğan ilk oğul; Kâbe’yi babasıyla yükseltti. Hz. Muhammed’in atasıdır. Kur’an’da peygamber olarak anılır (Meryem 19/54-55).
İshâk: Sâre’den yaşlılıkta doğdu (Hûd 11/71-72). Yâkûb’un babasıdır. Peygamberdir (Sâffât 37/112-113).

Sâffât 37/101-107’de kurban edilmek istenen “halim bir oğul” olarak anılan çocuğun adı verilmez. Müfessirlerin çoğu bu çocuğun İsmâil olduğunu, bazıları ise İshâk olduğunu söyler. İslam kaynaklarında İsmâil görüşü daha yaygındır; Tevrat’ta ise İshâk anılır. Bu ihtilaf, kıssanın Kur’an’daki üslubunun ismi vermemesinden kaynaklanır.

Torunları ve ardıllar

İshâk’ın oğlu Yâkûb (İsrâil), on iki oğlu ile İsrâiloğulları’nın atasıdır. Yâkûb’un oğlu Yûsuf da peygamberdir. Bu soydan Mûsâ, Hârûn, Dâvûd, Süleyman, Zekeriyyâ, Yahyâ ve Îsâ gibi peygamberler geldi. En’âm 6/84-87’de İbrâhîm’in soyundan gelen peygamberler sayılır. İsmâil soyundan ise Hz. Muhammed gelir. Peygamberlerin soy bağları üzerine Hz. Mûsâ Soyu ve Hz. Nûh Soyu yazılarında da bilgi bulunur.

Bu soy ilişkisi, farklı dinler arasındaki ortak mirası anlamak için önemlidir; fakat Kur’an soy bağını tek başına üstünlük sebebi saymaz. İbrâhîm’e “Seni insanlara imam yapacağım” dendiğinde, soyundan da dilemesi üzerine “Zalimler benim ahdime nâil olmaz” cevabı verilir (Bakara 2/124).

Lût

Lût, İbrâhîm’in yeğeni olup Sodom ve Gomora halkına gönderilen peygamberdir. İbrâhîm’le birlikte göç etti. Hûd 11/74-76’da İbrâhîm’in Lût kavmi için melekler karşısında tartıştığı bildirilir. Bu konu, İbrâhîm’in şefkatli ve hilim sahibi olduğunu gösterir (11/75).

Kabir ve nesil bilgisi

İbrâhîm’in ve ailesinin kabirleri için Hz. İbrâhîm Kabri Nerede? yazısına bakılabilir. İbrâhîm’in soyundan gelenler arasında Hz. Muhammed’in nesebi, Adnân’a ulaşan Arap soy kütüğünde İsmâil’e bağlanır. Bu şecere detayları tarih kitaplarında farklı sayılarda nesil aktarır, bu nedenle ihtiyatla ele alınmalıdır.

Hacer’in yeri ve Zemzem

Hacer, İslam kültüründe sabır ve tevekkülün sembolüdür. Çocuğuyla çorak bir vadide kalan Hacer’in Safa ile Merve arasında yedi kez gidip gelmesi, hacda sa’y ibadetiyle yaşatılır. Zemzem’in çıkışı, Allah’ın yardımının geldiğini gösterir. Hacer’in bu davranışı, bir annenin evladı için gösterdiği çabanın ibadet hâline gelmesi bakımından özel bir yere sahiptir. Hacer hakkında Buhârî’deki uzun hadis, kaynakların en güvenilir olanıdır.

İsmâil’in rolü

İsmâil, Kâbe’nin inşasında babasına yardımcı oldu; Cürhümlülerden Arapça öğrendi ve onlardan bir kadınla evlendi (Buhârî). Arap kabilelerinin İsmâil’in soyundan geldiği kabul edilir (“Adnânîler”). Kur’an onu “sözünde sadık, resul ve nebi” olarak övür (Meryem 19/54). İsmâil’in İbrâhîm ile Kâbe’yi yükseltmesi, aile birliğinin ibadet mekânı kurma çabasını gösterir.

İshâk, Yâkûb ve devamı

İshâk, babasından sonra Kenan bölgesinde peygamberlik yaptı. Oğlu Yâkûb’un adı İsrâil’dir; bu nedenle torunlarına İsrâiloğulları denir. Yâkûb’un oğulları arasında Yûsuf peygamberdir; onun kıssası Kur’an’da bir sure olarak (12. sure) anlatılır. Bu zincir, peygamberlik mirasının nasıl devam ettiğini gösterir. Mûsâ’nın soyu için Hz. Mûsâ Soyu ve Ailesi yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. İbrâhîm’in kaç oğlu vardı?

Kur’an’da İsmâil ve İshâk anılır; Tevrat ve rivayetlerde başka oğulları da bulunur.

Kurbanlık oğul kimdir?

Kur’an adını vermez; çoğu müfessir İsmâil’dir der, bazıları İshâk görüşündedir.

Eşlerinin adı Kur’an’da geçer mi?

Hayır; Sâre ve Hacer isimleri hadislerde ve Tevrat’ta geçer.

Hz. Muhammed hangi oğlunun soyundandır?

İsmâil’in soyundan gelir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 8 Eylül 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim (Bakara 2/132-133, En'âm 6/84-87, Hûd 11/71-73, Sâffât 37/99-113); TDV İslâm Ansiklopedisi, "İbrâhim" md.; Taberî, Târîh; İbn Kesîr, Kasasü'l-enbiyâ

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →