Hz. Îsâ Kabri Nerede? Türbe ve Makam Rivayetleri
Hz. Îsâ'nın kabri var mı? İslam inancına göre öldürülmedi ve göğe yükseltildi; ahir zamanda ineceği, Şam'daki Emevî Camii minaresi rivayeti ve Kudüs'teki Kutsal Kabir Kilisesi hakkında bilgi.
- Kur'an'daki ifadeler
- Ahir zamanda iniş hadisleri
- Vefat ve defin rivayeti
İslam inancına göre Hz. Îsâ öldürülmemiş ve asılmamıştır; Allah onu kendi katına yükseltmiştir (Nisâ 4/157-158). Bu nedenle Müslüman kaynaklarda onun yeryüzünde bilinen bir kabri yoktur. Ahir zamanda yeryüzüne ineceği, bir süre yaşayıp vefat edeceği ve sonra defnedileceği hadislerle bildirilir.
Kur’an’daki ifadeler
Nisâ 4/157-158’de şöyle buyrulur (anlam olarak): “Ve ‘Biz Allah’ın elçisi Meryem oğlu Mesih Îsâ’yı öldürdük’ dediler; oysa onu ne öldürdüler ne astılar, fakat onlara öyle gösterildi… Hayır, Allah onu kendi katına yükseltti. Allah mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.” Âl-i İmrân 3/55’te Allah Îsâ’ya “Ey Îsâ! Seni vefat ettireceğim (müteveffîke) ve seni bana yükselteceğim” buyurur.
“Müteveffîke” kelimesi tefsirlerde farklı yorumlanmıştır: Bazıları “seni tam olarak alacağım, göğe alacağım”, bazıları “ahir zamanda vefat ettireceğim” şeklinde açıklamıştır. İbn Abbas’tan farklı yorumlar nakledilir. Çoğunluk görüşü, Îsâ’nın şu an diri olarak Allah katında bulunduğu ve ahir zamanda ineceği yönündedir.
Ahir zamanda iniş hadisleri
Buhârî ve Müslim’de çok sayıda hadis, Meryem oğlu Îsâ’nın adil bir hakem olarak ineceğini bildirir. Müslim’deki uzun bir hadiste Deccal’in çıkışı, ardından Allah’ın Meryem oğlu Mesih’i göndermesi anlatılır. Îsâ, Şam’ın doğusunda beyaz minare yanında, iki melek kanadı üzerine ellerini koymuş şekilde iner. Deccal’i öldürür, haçı kırar, domuzu öldürür, cizyeyi kaldırır ve adaletle hükmeder. Bu rivayetlerin detayları hadis şârihlerince açıklanmıştır.
Bu hadisler ahir zaman alametleri arasında sayılır. Müslümanlar bu konuda kesin bilgi için Kur’an ve sahih hadislerle yetinir; ayrıntılı hesaplar veya tarih belirlemeleri ilmî açıdan doğru kabul edilmez. Şam’daki beyaz minare olarak çoğu zaman Emevî Camii‘ndeki İsâ Minaresi anılır; ancak bu eşleştirme sonraki dönem yorumudur.
Vefat ve defin rivayeti
Bazı hadislerde Îsâ’nın indikten sonra yaklaşık kırk yıl yaşayacağı, vefat edip Müslümanların cenaze namazını kılarak onu defnedeceği belirtilir (Ebû Dâvûd’daki rivayet). Başka bir rivayette Hz. Peygamber’in yanında kendisine bir yer ayrıldığı söylenir (Tirmizî; senedi tartışmalı). Bu rivayetler çoğu muhaddisçe kesin delil sayılmaz ve ayrıntılar ihtiyatla aktarılır. Dolayısıyla Îsâ’nın kabri hakkında kesin ve sahih bilgi yoktur.
Hıristiyan geleneği ve Kutsal Kabir
Hıristiyan inancına göre Îsâ çarmıha gerildi, gömüldü ve üçüncü gün dirildi. Kudüs’teki Kutsal Kabir Kilisesi, Îsâ’nın gömüldüğüne inanılan yerin üzerine inşa edilmiş bir kilisedir. Hıristiyanlar için dünyanın en kutsal mekânlarından biridir. İslam inancı bu olayı kabul etmediği için bu kiliseyi Îsâ’nın kabri olarak değil, tarihî bir ibadet yeri olarak kabul eder. Hz. Ömer’in Kudüs’ü fethi sırasında (638) bu kilisede namaz kılmayıp dışarıda namaz kıldığı ve Hıristiyan cemaatin haklarına dokunmadığı anlatılır. Bu bilgi sonraki kaynaklarda geçer.
Bu farklılık, iki dinin Îsâ hakkındaki temel görüş ayrılığını gösterir. İslam, Hıristiyanlara hürmet etmeyi, ortak noktaları vurgulamayı ve ayrılıkları saygılı bir dille anlatmayı öğütler.
Hindistan ve Rozabal iddiası
Hindistan’ın Keşmir bölgesindeki Srinagar’da “Rozabal” adlı bir türbenin Îsâ’ya ait olduğu iddiası vardır. Bu iddia XIX. yüzyılda Ahmediyye hareketi tarafından ileri sürülmüştür. Ana akım İslam âlimleri bu iddiayı reddeder; çünkü Kur’an ve sahih hadislerdeki Îsâ’nın göğe alındığı ve ahir zamanda ineceği inancına aykırıdır. Tarihî açıdan da güvenilir bir delil yoktur. Bu yazıda yalnızca bilgi için aktarılmıştır.
Ziyaret ve saygı
Îsâ’ya nispet edilen yerler ziyaret edilirken ibret ve selam esas alınmalıdır. Hz. Peygamber, Meryem oğlu Îsâ’ya ve diğer peygamberlere saygıyı öğütlemiş, “Peygamberler arasında ayrım yapmayız” (Bakara 2/285) ilkesini vurgulamıştır. Îsâ’nın hayatı hakkında daha fazla bilgi için Hz. Îsâ Kur’an’da Nerede Geçer? ve Hz. Îsâ Mucizeleri yazılarına bakılabilir. Diğer peygamber kabirleri için Hz. Mûsâ Kabri yazısı karşılaştırma sunar.
Neden kabir sorusu önemlidir?
Bir peygamberin kabrinin bilinmesi, o peygamberin vefatıyla ilgili inançtan ayrılamaz. Müslümanlarla Hıristiyanlar arasındaki en temel ayrım noktalarından biri Îsâ’nın çarmıha gerilip gerilmediği ve ölüp ölmediği sorusudur. Bu nedenle kabir konusu, iki dinin karşılıklı anlaşılması açısından önemlidir. Kur’an bu konuda net bir ifade kullanır ve olayın “şüpheli” kılındığını bildirir. Müslümanlar için esas, bu ifadeye iman etmektir; tarihî tartışmaların ayrıntısına girmek ise ilmî çalışmaların alanıdır.
Ahir zaman haberleri ve ihtiyat
Îsâ’nın inişiyle ilgili hadislerin çok sayıda olması, Ehl-i Sünnet âlimlerince bu inancın sabit olduğu şeklinde yorumlanmıştır. Ancak hadislerdeki ayrıntıların (nerede ineceği, ne yapacağı, ne kadar yaşayacağı) şerhi farklı olabilir. Bu nedenle ahir zaman konularında kesin tarih ve isim belirtilmesi, kişilere özel anlamlar yüklenmesi dinî açıdan doğru değildir. Hz. Peygamber, kıyametin ilmi sadece Allah’a ait olduğunu bildirmiştir. Okuyucuya düşen, kıyamet konularında sahih kaynaklarla yetinmek ve abartıdan kaçınmaktır. Bu bağlamda Hz. Îsâ hakkında yanlış bilinenler yazısı da yararlı bir tamamlayıcıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hz. Îsâ’nın kabri var mı?
İslam inancına göre Allah onu kendi katına yükseltti; ahir zamanda ineceği bildirilir, bilinen bir kabri yoktur.
Kutsal Kabir Kilisesi’ni Müslümanlar nasıl görür?
Îsâ’nın kabri olarak değil, Hıristiyanlar için kutsal tarihî bir ibadet yeri olarak.
Îsâ ahir zamanda nereye inecek?
Hadislerde Şam’ın doğusunda beyaz minare yanına ineceği bildirilir.
Rozabal iddiası doğru mudur?
Ana akım İslam âlimlerince reddedilir; sağlam delili yoktur.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerim (Nisâ 4/157-159, Âl-i İmrân 3/55); Buhârî, Enbiyâ; Müslim, Fiten; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Îsâ" md.
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Kur'an-ı Kerim (Nisâ 4/157-159, Âl-i İmrân 3/55)
- Buhârî, Enbiyâ
- Müslim, Fiten
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Îsâ" md.
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.