Hz. Îsâ Hakkında Yanlış Bilinenler ve İsrâiliyat Rivayetleri
Hz. Îsâ hakkındaki yaygın yanlış bilgiler: Noel tarihi, Beytlehem, kabri, çarmıha gerilmesi, Barnaba İncili, evliliği, Hindistan efsanesi ve diğer isrâiliyat anlatıların değerlendirmesi.
- Yanlış Bilgi 1: Îsâ 25 Aralık'ta Doğdu
- Yanlış Bilgi 2: Mutlaka Beytlehem'de Doğdu
- Yanlış Bilgi 3: Çarmıhta Öldü ve Dirildi
Hz. Îsâ hakkında yaygın olan birçok bilgi, Kur’an ve sahih hadislerde bulunmayan, sonradan türemiş anlatılara dayanır: 25 Aralık doğum tarihi, Hindistan ve Keşmir kabri, evlilik iddiaları ve Barnaba İncili gibi. Bu yazıda en yaygın yanlışlar kaynaklarıyla değerlendirilir.
Yanlış Bilgi 1: Îsâ 25 Aralık’ta Doğdu
Hristiyan dünyasında Noel 25 Aralık’ta kutlanır. Tarihsel olarak bu tarihin dördüncü yüzyılda Roma’da yerleşen bir gelenek olduğu bilinir; İncillerde doğum tarihi verilmez. Kur’an da tarih bildirmez; ancak Meryem’e “Hurma ağacını salla, taze hurma dökülsün” denmesi (Meryem, 19/25), hurma mevsiminin yazın sonu ve sonbahar olduğunu akla getirdiği için bazı araştırmacılar doğumun kışın ortasında olmadığını söyler. Bu yorum kesin olmayıp ihtimal bildirir. Bu nedenle Müslümanlar Noel’in dinî yönüne katılmaz, Hristiyan komşularına saygı ve iyi komşuluk çerçevesinde davranır. Dinî ibadet niteliğindeki törenlere katılım konusunda Diyanet çizgisinde ihtiyat tavsiye edilir.
Yanlış Bilgi 2: Mutlaka Beytlehem’de Doğdu
Matta ve Luka İncilleri Beytlehem’i doğum yeri olarak gösterir. Kur’an ise yer vermez; Meryem’in “doğu tarafında uzak bir yere” çekildiğini belirtir (19/16). Bazı hadis rivayetlerinde Beytlehem adı geçer (Miraç’ta Beytlehem’de namaz kılındığı rivayeti, Nesâî, Salât; senedi tartışmalıdır). Dolayısıyla doğum yerini kesin bir ifade ile “Beytlehem” demek yerine “rivayetlere göre Beytlehem” demek ihtiyatlıdır. Doğum olayının detayları için Hz. Îsâ’nın doğumu yazısına bakılabilir.
Yanlış Bilgi 3: Çarmıhta Öldü ve Dirildi
Bu inanç Hristiyanlığın merkezidir; Kur’an’a göre ise Îsâ öldürülmemiş, asılmamıştır ve Allah onu kendi katına yükseltmiştir (Nisâ, 4/157-158). Müslümanlar “Îsâ çarmıhta öldü ve dirildi” ifadesini kabul etmez. Bunun yanı sıra, Kur’an’daki “şübbihe lehüm” ifadesi sebebiyle bir başkasının onun yerine çarmıha gerilmiş olabileceği şeklindeki yorumlar da vardır; hangi kişinin olduğuna dair rivayetler zayıftır. Ayrıntılar göğe yükseltilme yazısında verilmiştir.
Yanlış Bilgi 4: Keşmir’de veya Hindistan’da Kabri Var
XIX. yüzyılda Hindistan’da ortaya çıkan Ahmediyye hareketinin kurucusu, Îsâ’nın çarmıhtan sağ kurtulup Keşmir’e gittiğini ve orada öldüğünü savunmuştur. Bu görüş, Ehl-i Sünnet âlimlerince Kur’an ve sahih hadislere aykırı bulunarak reddedilmiştir. Aynı şekilde “Srinagar’daki Rozabal Türbesi Îsâ’nın kabridir” iddiası da tarihî ve dinî bir dayanaktan yoksundur. Müslümanların çoğunluğu Îsâ’nın ahir zamanda ineceğine inanır; ayrıca Hristiyan geleneğinde ise Îsâ’nın dirilip göğe yükseldiği kabul edilir. İddiaların hiçbiri için ilk dönem kaynaklarında delil bulunmaz.
Yanlış Bilgi 5: Îsâ Evlendi ve Çocuğu Oldu
Dan Brown’un romanı ve bazı popüler yayınlarla yaygınlaşan “Îsâ, Mecdelli Meryem ile evlendi, çocukları oldu” iddiasının bilimsel dayanağı yoktur. Gnostik metinlerde geçen bazı ifadeler tarihsel olgu değil sembolik anlatımlardır. Kur’an ve sahih hadislerde de böyle bir bilgi bulunmaz. Ayrıca Meryem’le ilgili isim benzerliği (Meryem Mecdelliyye ile Îsâ’nın annesi Meryem) karışıklığa sebep olabilmektedir. Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi Hz. Îsâ’nın soyu ve ailesi yazısında verilmiştir.
Yanlış Bilgi 6: Barnaba İncili Gerçek İncil’dir
Barnaba İncili’nde Îsâ’nın Hz. Muhammed’i müjdelediği ve çarmıha Yahuda’nın gerildiği anlatılır; bu yüzden bazı Müslümanlarca delil olarak kullanılır. Ancak bilinen nüshaları İtalyanca ve İspanyolca olup XVI-XVII. yüzyıla aittir ve içinde dönemin Avrupa’sına ait unsurlar bulunmaktadır. Akademik çevrelerde sonraki dönem bir kompozisyon olduğu değerlendirilir. İslâm âlimleri bu metne dayanarak itikadî hüküm vermekten kaçınır. Müslümanlar için esas olan Kur’an ve sahih sünnettir. Bu metinle ilgili ayrıntılar Hz. Îsâ Tevrat ve İncil’de yazısında da bulunur.
Yanlış Bilgi 7: Îsâ Yeni Bir Din Getirdi
Kur’an’a göre Îsâ, Tevrat’ı doğrulayıcı olarak gelmiş ve bazı yasakları hafifletmiştir (Âl-i İmrân, 3/50). Onun getirdiği din, bütün peygamberlerin getirdiği tevhid dinidir. “Hristiyanlık” adının Îsâ tarafından konulmadığı, sonradan Antakya’da müminlere verilen bir isim olduğu Yeni Ahit’te geçer (Elçilerin İşleri 11:26). Bu nedenle “Îsâ Hristiyanlığı kurdu” ifadesi, İslâm açısından doğru değildir; Îsâ Allah’a teslimiyeti (islâm) öğretmiştir.
Yanlış Bilgi 8: Îsâ’nın Çocukluk Mucizeleri
Çocukluğunda kilden kuşlar yapması, kuşları canlandırması gibi anlatılar bazı apokrif Çocukluk İnciller’inde (Tomas’ın Çocukluk İncili) geçer. Kur’an’da çamurdan kuş mucizesi vardır ancak çocukluk dönemine bağlanmaz (Âl-i İmrân, 3/49). Bu yüzden apokrif anlatıları kesin bir bilgi olarak aktarmak doğru değildir. Kuş mucizesinin Kur’an’daki yeri ise “Allah’ın izniyle” kaydıyla sınırlandırılmıştır.
Yanlış Bilgi 9: Îsâ’nın Şu An Yeryüzünde Gizli Yaşadığı
Bazı akımlarda Îsâ’nın yeryüzünde gizlendiği ya da belirli kişilerle görüştüğü iddiaları dolaşır. Sahih bilgi şudur: Îsâ Allah katına yükseltilmiş, ahir zamanda yeryüzüne inecektir. Mehdi, Deccâl ve Îsâ ile ilgili tarih tahminleri dinî açıdan kabul görmez; kıyametin vaktini Allah’tan başka kimse bilmez (Lokmân, 31/34). Ahir zaman haberleri sansasyonel şekilde sunulmamalıdır.
Doğru Bilgiye Ulaşma Yolu
- Önce Kur’an ayetleri ve meallerinden Îsâ kıssasını okuyun.
- Hadis kaynaklarındaki rivayetleri sened ve kaynak belirterek öğrenin: Hz. Îsâ hadislerde nasıl anılır?
- Hristiyan kaynaklarını karşılaştırma amacıyla okuyun, hüküm çıkarmayın.
- Çocuklara anlatırken sade ve doğru bilgiyi tercih edin: çocuklar için Hz. Îsâ.
Böylece Hz. Îsâ’nın hayatına dair asıl mesaj, yani tevhid, ahlak ve tevekkül öne çıkar.
Sıkça Sorulan Sorular
Hz. Îsâ 25 Aralık’ta mı doğdu?
Kur’an ve sahih hadislerde doğum tarihi yoktur; Kur’an’da hurma ağacının olgunlaştığı döneme işaret eden ifade, kışın ortasından çok farklı bir mevsimi akla getirir.
Hz. Îsâ’nın Keşmir’de kabri var mı?
Hayır; bu iddia XIX. yüzyılda ortaya çıkmış bir görüştür ve Ehl-i Sünnet âlimlerince reddedilmiştir.
Barnaba İncili güvenilir mi?
Bilinen nüshaları sonraki yüzyıllara aittir; akademik çevrelerde ilk dönem kaynağı sayılmaz ve delil olarak kullanılması tavsiye edilmez.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm: Âl-i İmrân, Nisâ, Meryem, Mâide; Buhârî, Enbiyâ; Müslim, Fiten; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Îsâ", "Barnaba İncili" ve "Noel" md.
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Kur'an-ı Kerîm: Âl-i İmrân, Nisâ, Meryem, Mâide
- Buhârî, Enbiyâ; Müslim, Fiten
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Îsâ", "Barnaba İncili" ve "Noel" md.
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.