İkinci El Kıyafet Almak ve Bağışlamak

Bu yazıda öğrenecekleriniz

İkinci el kıyafetin hükmü
Temizlik ve necaset: yıkama kuralları
Alırken dikkat edilecekler

İkinci el kıyafet almak ve kullanmak, temiz olması ve haram unsur taşımaması şartıyla caizdir; hatta israfı önlediği için övülebilir. Bağış yapılırken iyi durumdaki, temiz ve kullanışlı giysiler verilmeli; yoksulu utandıracak ya da işe yaramaz eşyalar bağışlanmamalıdır. Zekât ise mal değerinde olmalı, eski giysi zekât yerine geçmez.

İkinci el kıyafetin hükmü

İkinci el kıyafet, başkası tarafından kullanılmış fakat temiz olan giysidir ve kullanımında dinî bir engel yoktur. Hz. Peygamber ve sahabe döneminde de elbiseler hediyeleşilir, el değiştirirdi; bir giysinin eski olması, onu giymeyi sakıncalı kılmaz. Önemli olan temizlik ve kıyafetin yasak unsur taşımamasıdır. Giysi, domuz derisi ya da necis bir maddeyle bulaşmışsa temizlenmesi gerekir; yıkandığında ise kullanımı caizdir. Alışveriş yaparken, giysinin dar, şeffaf, canlı resimli ya da erkekler için ipekli ve altın işlemeli olup olmadığına da bakılmalıdır. Dar ve şeffaf kıyafet giymenin hükmü yazısı bu ölçüleri anlatır.

Temizlik ve necaset: yıkama kuralları

Satın alınan ya da hediye edilen ikinci el elbisenin temizliği konusunda şüphe varsa, yıkamak yeterlidir; fıkıhta aslolan eşyanın temiz olmasıdır, temizliği şüpheli olan şey yıkanıp kullanılabilir. Elbiseye kan, idrar ya da necis bir madde bulaştığı bilinirse, bu maddenin giderilmesi gerekir; yıkama ile necasetin izi çıkarsa kıyafet temiz sayılır. Çamaşır makinesinde yıkama için çamaşır makinesinde necis elbise temizlenir mi yazısı ayrıntı verir. Namaz kılacağınız giysi temiz olmalıdır; bu nedenle ikinci el kıyafeti ilk kullanımdan önce yıkamak hem hijyen hem ibadet açısından yerindedir. Hijyen için bit, uyuz gibi sağlık sorunlarına karşı da önlem alınabilir.

Alırken dikkat edilecekler

Çıkış kaynağı: Güvenilir mağaza, hayır çarşısı ya da bilinen kişilerden alınması tercih edilir; hırsızlık ya da gasp malı olduğu bilinen eşya alınmaz.
Yasak ürünler: Erkek için ipek, altın işlemeli ve canlı resimli giysiler gibi ürünlerden kaçınmak gerekir.
Durumu ve sağlık: Kötü koku, küf ve leke içeren giysiler yıkanamıyorsa alınmamalıdır.
Fiyat ve pazarlık: Hak ettiğinden fazla fiyatla satmak ya da müşteriyi aldatmak yasaktır; ayıbı açıkça belirtmek gerekir. Ayıplı mal satmak ve satıcının sorumluluğu yazısı bunu işler.
Çevresel fayda: İkinci el alışveriş, israfı ve çevre kirliliğini azaltır; Müslümanın israf bilincine uygundur.

Kıyafet bağışlama adabı

Âl-i İmrân Suresi’nin 92. ayeti, “Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe iyiliğe asla erişemezsiniz” der. Bu ayet, bağışlanan şeyin değerli ve işe yarar olması gerektiğini vurgular. Kullanılmayacak kadar eskimiş, yırtık ya da lekeli giysileri bağışlamak, yardıma muhtaç kişiyi küçük düşürebilir. Bağış yapılırken şu hususlar gözetilmelidir: giysi temiz ve ütülü olmalı, onarılması gereken yerler tamir edilmeli, mevsime uygun ve beden ölçüsüne uygun olmalıdır. Çocuk giysileri, kışlık montlar ve ayakkabı gibi eşyalar gerçek ihtiyaç doğurur. Kıyafetleri fakirin onurunu kırmadan, gizlice ya da güvenilir bir kuruluş aracılığıyla vermek daha iyidir. Çocuklara paylaşmayı ve sadakayı öğretmek yazısı bu alışkanlığı kazandırma yollarını anlatır.

Zekât ve sadaka farkı

Zekât, belirli mal varlığına yıllık olarak düşen ve belirli kişilere verilmesi gereken bir farizadır; eski kıyafet ya da eşya, zekât yerine geçmez. Çünkü zekâtın niyeti ve miktarı mal değeriyle belirlenir. Eski giysi bağışı ise nafile sadaka sayılır ve sevabı vardır. Zekâtını ödeyen kişinin, bunun yanında kıyafet bağışı yapması güzel bir ilave iyiliktir. Fakat yalnızca eski kıyafet verip zekât verdiğini düşünmek yanlıştır. Bu konuda hayırseverlik ve gönüllülük: modern sadaka yolları yazısı geniş bir perspektif sunar. Bağışı helal kazançtan yapmak da şarttır; haram kazançtan sadaka verilir mi yazısı bu konuyu açıklar.

Giysi bağışı yapılan yerler ve güvenlik

Bağış için güvenilir hayır kuruluşları, camiler, belediyelerin sosyal yardım birimleri ve ihtiyaç sahibi komşular tercih edilebilir. Bağış kutularına ve yardım toplama kampanyalarına güvenmeden önce kurumun resmî izni ve şeffaflığı araştırılmalıdır. Bağışlanan giysinin yoksula ulaşıp ulaşmadığını takip etmek, özellikle kurumsal bağışlarda önemlidir. Aile içinde çocuk giysilerini kardeş, akraba ya da komşulara devretmek de güzel bir uygulamadır; bunu şeffaf ve nazik bir dille yapmak, utandırma ihtimalini azaltır. Mümkünse bağış yapmadan önce ihtiyaç sahibinin beden ölçüsü ve ihtiyacı öğrenilmelidir.

İsraf ve tüketim bilinci

Kıyafet alırken ihtiyaç duymadan almak ve sonra gardırobunda kullanılmadan bekletmek, israfın bir biçimidir. İsrâ Suresi’nin 26-27. ayetleri israf edenleri şeytanların kardeşleri olarak niteler. İkinci el alışveriş ve bağış kültürü, bu tüketim alışkanlığını dengeler. Lüks tüketim, israf ve harcama ahlakı yazısı bu ölçüyü anlatır. Gardırobu yılda iki kez gözden geçirip kullanılmayan giysileri bağışlamak, hem nimetin kıymetini bilmek hem de paylaşma bilincini geliştirmek için güzel bir alışkanlıktır.

Örnek senaryo: gardırop düzenleme günü

Hatice Hanım, ramazan öncesinde gardırobunu gözden geçirdi; kullanmadığı kıyafetleri ayırdı. Yırtık olanları atmadan önce kumaşlarını başka işlerde değerlendirmek üzere sakladı; temiz ve iyi durumda olanları yıkayıp ütüledi. Çocuk giysilerini bir komşusunun çocuklarına, kışlık montları camideki yardım koluna teslim etti. Bu süreçte, bağışladığı şeylerin iyi durumda olması için özen gösterdi ve verdiği kişilere “hayırlı olsun” diyerek nazik davrandı. Daha sonra yeni kıyafet almadan önce gerçekten ihtiyaç olup olmadığını düşünmeye başladı.

Sıkça Sorulan Sorular

İkinci el kıyafet giymek caiz mi?

Evet; temiz ve haram unsur taşımadığı sürece caizdir. Yıkayıp kullanmak hem hijyen hem ibadet açısından yerindedir.

Eski kıyafeti zekât olarak verebilir miyim?

Hayır; zekât mal değeriyle ödenir. Eski giysi bağışı nafile sadaka sayılır ve ayrıca sevaptır.

Bağışlanacak giysi nasıl olmalı?

Temiz, onarılmış ve kullanılabilir olmalıdır. Yoksulu küçük düşürecek derecede eskimiş eşyalar verilmemelidir.

Başkasının giydiği kıyafetle namaz kılınır mı?

Temiz ve avret yerlerini örten giysiyle kılınabilir. Şüphe varsa yıkamak ihtiyatlıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 22 Ekim 2026 · Kaynaklar: Âl-i İmrân Suresi 92. ayet (Diyanet Meali); Buhârî, Zekât ve Libâs; Müslim, Zekât; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Sadaka" ve "Hibe" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →