Nazar Gerçek midir? Hadislerde Göz Değmesi

Nazar, sahih hadislerde “haktır” diye bildirilen göz değmesi olgusudur. Kıskançlık veya beğeni yüzünden bir kimsenin bakışıyla başkasına zarar gelebileceği anlatılır. Etki Allah’ın iznine bağlıdır. Korunmanın yolu; mâşâallah demek, zikir ve dua okumak, tedbir almak ve nazarlık gibi dayanaksız uygulamalardan uzak durmaktır.

Hadislerdeki Nazar

Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: “Nazar haktır. Kaderin önüne geçecek bir şey olsaydı, nazar geçerdi. Sizden yıkanmanız istenirse yıkanın” (Müslim, Selâm 42). Buhârî’de de “Nazar haktır” ifadesi geçer (Buhârî, Tıb 36). Bu hadis, nazarın varlığını kabul etmekle birlikte, kaderin üstünde bir güç olmadığını da bildirir. Yani nazar da Allah’ın takdiri çerçevesindedir. Kur’an’da nazara doğrudan işaret eden ayetler arasında Kalem 68/51 gösterilir: “İnkâr edenler Zikr’i (Kur’an’ı) işittiklerinde neredeyse seni gözleriyle devirecekler.” Yûsuf Suresi’nde Hz. Yakub’un oğullarına “Bir kapıdan girmeyin, ayrı ayrı kapılardan girin” tavsiyesi (Yûsuf 12/67) bazı müfessirlerce nazar ihtimaline karşı alınan bir tedbir olarak yorumlanır; ancak bu yorum üzerinde farklı görüşler de vardır.

Sehl b. Huneyf Olayı

Ebû Ümâme b. Sehl anlatır: Babam Sehl b. Huneyf, Peygamberimizle birlikte yolculukta yıkanmak istedi. Üzerinden elbisesini çıkarınca, Âmir b. Rebîa ona baktı ve “Bugünkü gibi bir deri görmedim, bakire kızın derisi gibi” dedi. Sehl hemen yere yığıldı. Peygamberimiz bu olayı öğrenince Âmir’i çağırıp “Niçin kardeşini öldürmek istiyorsun? Güzel bir şey gördüğünde ona bereket duası etseydin ya (Allah sana bereket versin deseydin)” buyurdu ve Âmir’e yıkanmasını emretti; o da yıkandı, yıkanma suyu Sehl’in üzerine döküldü ve Sehl iyileşti (İbn Mâce, Tıb 32; Mâlik, Muvatta’, Ayn 1). Bu olay, nazarın etkisinin ve tedavisinin sünnette bildirilen en bilinen örneğidir. Rivayetteki yıkanma yöntemi (nazar eden kişinin yıkanma suyunu kullanma) uygulamasının nasıl yapılacağı hususunda âlimler ayrıntılı açıklamalar yapmıştır; günümüzde bu uygulamaya başvurmadan önce dua ve tıbbi tedavi esas alınmalıdır.

Nazarın Adabı: Mâşâallah Demek

Kehf Suresi’nde bahçesine hayran kalan kişiye “Bahçene girdiğinde ‘Mâşâallah, lâ kuvvete illâ billâh’ (Allah’ın dilediği olur, güç yalnız Allah’ladır) deseydin ya!” denir (Kehf 18/39). Bu adap hem beğenenin hem de beğenilenin korunmasına vesiledir. Peygamberimiz “Biriniz kardeşinde, kendisinde veya malında hoşuna giden bir şey görürse ona bereket duası etsin; çünkü nazar haktır” buyurmuştur (Ahmed b. Hanbel, Müsned; İbn Mâce, Tıb 32). Çocuk, bebek ya da yeni alınan bir eşya beğenildiğinde de “Allah bağışlasın, mâşâallah” demek bu sünnete uygundur.

Nazardan Korunma Yolları

1. Allah’a sığınmak: Felak ve Nâs, Âyetü’l-Kürsî, sabah-akşam zikirleri.
2. Peygamberimizin torunları için okuduğu dua: “Uîzüküme bi-kelimâtillâhi’t-tâmmeti min külli şeytânin ve hâmmetin ve min külli aynin lâmmeh” (Buhârî, Enbiyâ 10).
3. Mâşâallah demek: Hayranlık duyulan şey için bereket duası etmek.
4. Sade olmak: Gösterişten ve aşırı övünmeden kaçınmak.
5. Rukye: Peygamberimiz nazar için rukye yapılmasına izin vermiştir (Buhârî, Tıb 35; Müslim, Selâm 59).
6. Tıbbi tedbir: Hastalık belirtilerinde doktora başvurmak.

Nazara Aşırı Anlam Yüklememek

Toplumda nazar çoğu zaman büyütülür. Her başarısızlık, hastalık ya da kazanın nazara bağlanması, gerçek sebeplerin gözden kaçmasına, insanlara karşı kötü zan beslenmesine ve gereksiz korkulara neden olur. İslam kötü zandan sakındırır (Hucurât 49/12). Nazar bilinci, insanı kıskançlıktan ve gösterişten uzak tutan ahlaki bir uyarı olarak değerlendirilmelidir: Başkasının nimetini kıskanma, kendi nimetini gösteriş için sergileme. Aynı zamanda Felak Suresi, “haset ettiği zaman hasetçinin şerrinden” Allah’a sığınmayı öğretir (Felak 113/5).

Nazara Karşı Yasak Uygulamalar

• Nazar boncuğu, nazarlık veya muska takmak; ayrıntı için nazar boncuğu takmak caiz mi yazısına bakılabilir.
• Kurşun döktürmek ve benzeri uygulamalar; bu konuda kurşun döktürmek caiz mi yazısı okunabilir.
• Falcı ve kâhinlere başvurmak.
• Kimseyi delilsiz yere nazarla suçlamak.
• Nazar iddiasıyla kişiyi dışlamak veya ona karşı husumet beslemek.

Nazar ve Bilim

Bilimsel açıdan nazarın etkisini doğrulayan kanıt yoktur; ancak psikolojik etkiler, korku ve telkinin bedensel sonuçlar doğurabildiği bilinir. Dinî açıdan ise nazar bir gayb meselesi olarak, nasların bildirdiği ölçüde kabul edilir. Müslüman, hem nazarın varlığına iman eder hem de hastalıkta tıbbi tedaviyi ihmal etmez. Bu denge, tevekkül ve tedbirin bir arada yürütülmesidir.

Nazar ve Çocuklar

Bebek ve çocuklar toplumda nazara özellikle açık görülür; ebeveynler çoğu zaman bu endişeyle çocuklarını fazla sergilemek istemez. Dinî açıdan en güvenilir koruma, çocuğa her gün dua etmek, beğenilen çocuk için “Allah bağışlasın, mâşâallah” demek ve sünnette öğretilen koruma sözlerini okumaktır. Çocuk huzursuzlandığında önce sağlık nedenleri düşünülmeli, ardından dua ve rukye ile manevi destek sağlanmalıdır. Aşırı korku ve şüphe, çocuğun çevresiyle sağlıklı ilişki kurmasını engelleyebilir. Çocuklar için daha ayrıntılı bilgi çocukların nazardan korunması ve okunacak dualar yazısında bulunur.

Nazar Eden Kişinin Sorumluluğu

Güzel bir şey gören kişi, kıskançlık duymadan “Allah bereket versin” demeli; böylece hem kendisinin hem karşısındakinin zarar görmesi önlenir. Hasetin kalpte büyümesi, hem manevi hem ruhsal bir hastalıktır. Bu nedenle nazar konusu yalnızca korunma değil, aynı zamanda bir ahlak eğitimi içerir: Başkasının nimetine sevinmek, kendi nimeti için şükretmek ve kalbi kinden arındırmak. Peygamberimiz “Birbirinize haset etmeyin, kardeş olun” buyurmuştur (Müslim, Birr 28).

Özetle

• Sahih hadiste nazarın hak olduğu bildirilir; etkisi Allah’ın iznine bağlıdır.
• Mâşâallah demek, zikir ve dua en sünnete uygun korunma yoludur.
• Nazarlık, boncuk ve kurşun gibi uygulamaların dayanağı yoktur.
• Her olumsuzluğu nazara bağlamamak ve kötü zandan kaçınmak gerekir.

İlgili Konular

Büyüden korunma için büyüden korunma ve büyü bozma, muska için muska yazdırmak caiz mi, nazar boncuğu için nazar boncuğu takmak caiz mi, rukye için rukye nedir ve kurşun döktürme için kurşun döktürmek caiz mi yazıları okunabilir.

Sonuç olarak nazar, sünnette yeri olan bir gerçektir; ama mümin için asıl koruma Allah’a sığınmak, güzel söz söylemek, kıskançlıktan uzak durmak ve tedbirle tevekkülü birleştirmektir.

Sıkça Sorulan Sorular

Nazar gerçek midir?

Sahih hadislerde “Nazar haktır” buyrulur (Buhârî, Tıb 36; Müslim, Selâm 42). Nazarın etkisi Allah’ın izniyle gerçekleşir; ancak her olumsuzluğu nazara bağlamak doğru değildir.

Nazar kimden gelir?

Hadislerde kıskançlık ya da beğeni duyan kişinin gözünden kaynaklanabileceği anlatılır. Bu çoğu zaman kasıtsız olabilir; kimseyi suçlamadan dua ve tedbirle korunmak esastır.

Nazardan korunmak için ne yapılır?

Beğenildiğinde “Mâşâallah, lâ kuvvete illâ billâh” demek, sabah-akşam zikirleri, Felak ve Nâs sureleri, Âyetü’l-Kürsî ve sünnette öğretilen koruma duaları okunur.

Nazar için nazarlık takmak gerekir mi?

Hayır. Nazarlık veya boncuk takmak sünnette yoktur ve tevhide zarar verme riski taşır. Koruma yalnızca Allah’ın elindedir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 24 Nisan 2026 · Kaynaklar: Kalem Suresi (68/51) ve Kehf Suresi (18/39); Buhârî, Tıb 36 ve Müslim, Selâm 42; İbn Mâce, Tıb 32 ve Mâlik, el-Muvatta', Ayn 1; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Nazar" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →