Rukye Nedir? Şer’i Rukyenin Şartları ve Yapılışı

Rukye, Kur’an ayetleri, Allah’ın isimleri ve meşru dualarla yapılan şifa okumasıdır. Peygamberimiz, içinde şirk bulunmadıkça rukyede bir sakınca görmemiştir. Bu rukyenin şartları; Allah’ın kelamıyla yapılması, anlaşılır olması ve etkinin Allah’tan bilinmesidir. Rukye, tıbbi tedavinin yerine geçmez; onunla birlikte, Allah’a güvenle yürütülebilir.

Rukyenin Dayanağı

Avf b. Mâlik el-Eşcaî anlatır: Câhiliye döneminde rukye yapardık. Peygamberimize “Bu konuda ne dersin?” diye sorduk. “Rukyelerinizi bana arz edin. İçinde şirk bulunmadıkça rukyede bir sakınca yoktur” buyurdu (Müslim, Selâm 64). Ebû Saîd el-Hudrî’den rivayetle, bir seyahatte konakladıkları kabilenin reisini akrep sokmuş, sahabeden biri Fâtiha Suresi’ni okuyup tükürerek rukye yapmış, reis iyileşmiş ve karşılığında bir sürü koyun almışlardır. Peygamberimize olay anlatılınca “Onun rukye olduğunu nereden bildin? Aldığınız koyunları paylaşın, bana da bir pay ayırın” buyurmuş ve güldüğü rivayet edilmiştir (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân 9; Müslim, Selâm 65). Bu rivayetler rukyenin meşruluğuna, Fâtiha’nın şifa niteliğine ve rukye karşılığında ücret alınmasının caiz olabileceğine delil gösterilir.

İbn Hacer’e Göre Rukyenin Şartları

1. Allah’ın kelamı, isimleri ve sıfatlarıyla olmalı: Kur’an ayetleri, Allah’ın güzel isimleri ve sahih hadislerde geçen dualarla.
2. Anlaşılır bir dille olmalı: Anlamı bilinmeyen sözler, harfler ve rakamlar içermemeli; şirk, cin çağırma, tılsım bulunmamalı.
3. Etkinin Allah’tan olduğuna inanılmalı: Rukyenin kendi başına etkili olduğu düşünülmemeli, şifa verenin Allah olduğu bilinmeli.

Bu üç şart, Fethu’l-Bârî’de İbn Hacer tarafından ve diğer âlimlerce de ortak kabul edilen ölçüler olarak aktarılır. Şartlara uymayan okumalar şirk veya bid’at kapsamına girebilir.

Rukyede Okunabilecek Ayet ve Dualar

• Fâtiha Suresi: Hadiste rukye olarak okunmuştur.
• Âyetü’l-Kürsî: Koruyucu etkisi bildirilen ayettir.
• İhlâs, Felak ve Nâs: Peygamberimizin hasta olduğunda kendisi okuyup üflediği sureler (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân 14; Tıb 39).
• Bakara Suresi’nin son iki ayeti.
• “Bismillâhi erkîk min külli şey’in yü’zîk”: Cibrîl’in Peygamberimize okuduğu rukye duası; “Allah’ın adıyla seni sana eziyet veren her şeyden rukye ediyorum” (Müslim, Selâm 40).
• “Allâhümme rabbe’n-nâs, ezhibi’l-be’s, işfi ente’ş-şâfî”: “Ey insanların Rabbi Allah’ım! Sıkıntıyı gider, şifa ver; şifa veren sensin” (Buhârî, Tıb 38; Müslim, Selâm 46).

Rukye Nasıl Yapılır?

Rukye için özel bir ritüel gerekmez. Abdestli olmak güzel bir adaptır. Hastanın başucuna oturup elini ağrıyan bölgeye koyarak “Bismillah” demek ve okunacak ayet ve duaları okumak, ardından hafifçe üflemek (tükürük bulaştırmadan) sünnette bildirilen uygulamalardandır. Rukye kendi kendine de yapılabilir. Peygamberimiz hasta olduğunda mu’avvizât surelerini okuyup avuçlarına üfler ve bedenine sürerdi (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân 14). Önemli olan, okuyanın ve hastanın Allah’a tam güvenle yönelmesidir.

Rukye ile Tıbbi Tedavi

Peygamberimiz hastalık için tedaviyi teşvik etmiştir: “Ey Allah’ın kulları, tedavi olunuz” (Ebû Dâvûd, Tıb 1). Rukye de bir tedavi yöntemi olarak bildirilmiş, ancak bu iki yolun çelişmediği anlaşılmıştır. Hastalık belirtisi olan kişi önce doktora başvurmalı, tedavisini sürdürmeli ve rukyeyi manevi bir destek olarak yapmalıdır. Ruhsal rahatsızlıklarda, sara, psikoz, depresyon gibi durumlarda yalnızca rukyeyle yetinmek, hastanın zarar görmesine yol açabilir. Bu konuda cin çarpması ve cinlenme inancı: dinî ve tıbbi bakış yazısı okunabilir.

Yasak ve Sakıncalı Uygulamalar

• Cinlere hitap etmek, onlarla konuşmak ve onlardan bilgi almak.
• Hastayı dövmek, boğmak, aç bırakmak veya aşağılamak.
• Anlamı bilinmeyen sözler, yabancı harfler ve tılsımlar kullanmak.
• Korkutarak para koparmak ve bağımlılık oluşturmak.
• Kadın hasta ile yalnız kalmak veya mahremiyeti ihlal etmek.
• “Cin var” ya da “büyü yapılmış” iddialarıyla ailede suçlama başlatmak.

Rukye İstememek ve Tevekkül

Hadislerde hesapsız cennete girecek yetmiş bin kişinin “rukye istemeyen, uğursuzluğa inanmayan ve Rablerine tevekkül edenler” olduğu bildirilir (Buhârî, Tıb 42; Müslim, Îmân 374). Âlimler bunu, rukyenin haram olduğu değil, tevekkülün yüksek mertebesi olarak yorumlar: Başkasından rukye istemeden, kendisi Allah’a dua edip sabreden kimse. Bu durumda rukye yapmak veya yaptırmak caiz olmakla birlikte, sürekli başkasına muhtaç olmamak ve tevekkül ehli olmak daha faziletli sayılır.

Rukyenin Hikmeti

Rukye, hastanın Allah’a yönelmesini, Kur’an’la şifa aramasını ve ruhen rahatlamasını sağlayan bir manevi destektir. Kur’an kendisini “müminler için şifa ve rahmet” olarak tanıtır (İsrâ 17/82). Bu şifa, hem kalp hastalıkları hem de bedensel rahatsızlıklar için ümit kaynağıdır. Rukye, hastaya yalnız olmadığını, ailenin ve cemaatin yanında olduğunu hissettirir. Böylece psikolojik iyileşmeye de katkı sağlar. Bunun yanında rukyeyi kimseyi korkutarak ya da bağımlı kılarak yapmak, hikmetine aykırıdır.

Kendi Kendine Rukye

Müslümanın rukye için bir uzmana ihtiyacı yoktur; kişi kendisi, ailesi ve yakınları için ayet ve dua okuyabilir. Hz. Âişe, Peygamberimiz hastalandığında mu’avvizât okuyup ona üfleyerek ellerini bedenine sürdüğünü anlatır (Buhârî, Tıb 39). Sabah-akşam zikirleri, Âyetü’l-Kürsî, Felak ve Nâs surelerini düzenli okumak, aslında bir koruyucu rukyedir. Sürekli başkalarından rukye beklemek yerine, kişinin kendi duasıyla Allah’a yönelmesi esas olan ve daha faziletli bir tutumdur.

Özetle

• Rukye, şirk içermeyen Kur’an ve dua okumasıdır; Peygamberimiz buna izin vermiştir.
• Üç şart: Allah’ın kelamıyla olması, anlaşılır olması, etkinin Allah’tan bilinmesi.
• Rukye tıbbi tedavinin yerine geçmez; ikisi birlikte yürütülür.
• Şiddet, cin çağırma, tılsım ve dolandırıcılık haramdır.

İlgili Konular

Nazar için nazar gerçek midir, nazar boncuğu için nazar boncuğu takmak caiz mi, kurşun döktürme için kurşun döktürmek caiz mi, fal için fal, tarot ve burç inancı ve kahve falı için kahve falı baktırmak günah mı yazıları okunabilir.

Sonuç olarak rukye, sünnette yeri olan ve doğru şartlarla yapıldığında şifa duası niteliği taşıyan bir uygulamadır. Tevhid, ilim ve ahlak ölçüsüyle yürütüldüğünde hem manevi hem insani bir destek olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Rukye nedir?

Rukye, Kur’an ayetleri, Allah’ın isimleri ve meşru dualarla hasta veya sıkıntılı kimse için yapılan okuma ve şifa taleplerinin genel adıdır. Şirk içermeyen rukye caizdir.

Rukyenin şartları nelerdir?

Âlimlere göre rukye Allah’ın kelamı, isimleri ve sıfatlarıyla yapılmalı, anlaşılır bir dille olmalı ve rukyenin kendiliğinden değil Allah’ın izniyle etkili olduğuna inanılmalıdır.

Rukye için ücret alınabilir mi?

Fâtiha ile bir kabile reisini tedavi eden sahabenin koyun ücreti alması sahih hadislerde caiz görülmüştür (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân 9). Ancak sömürü ve dolandırıcılık yasaktır.

Rukye doktora gitmeye engel mi?

Hayır. Peygamberimiz tedavi olmayı teşvik etmiştir. Rukye manevi bir tedavi, doktor ise tıbbi tedavidir; ikisi birlikte yürütülebilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 4 Ekim 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Fezâilü'l-Kur'ân 9 ve Tıb 33; Müslim, Selâm 65; Müslim, Selâm 64 (şirk içermeyen rukye); Buhârî, Tıb 35 (nazar için rukye); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Rukye" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →