Nazar Gerçek mi? Ayet ve Hadislerde Nazar ile Korunma

Nazar, İslam’a göre gerçek olan ve Allah’ın izniyle etkili olabilen bir durumdur; Hz. Peygamber “Nazar haktır” buyurmuştur. Ancak nazardan korunmanın yolu boncuk, muska gibi nesneler değil, dua, zikir ve Allah’a tevekküldür. Her sıkıntıyı nazara bağlamak da yanlıştır.

Nazar Nedir?

Nazar, kelime olarak bakmak anlamına gelir; terim olarak bir insanın bir kişiye ya da nesneye hayranlık, kıskançlık veya şaşkınlıkla bakması sonucunda ona zarar verebileceği inancıdır. İslam öncesi toplumlarda da yaygın olan bu inanç, Türk kültüründe “göz değmesi” olarak bilinir. İslam, nazarın varlığını kabul etmiş fakat tevhid çerçevesine oturtmuştur: Zarar, Allah’ın izniyle olur; bakışın kendi başına bir gücü yoktur.

Kur’an’da Kalem Suresi’nde şöyle geçer: “Kâfirler, zikri (Kur’an’ı) işittiklerinde neredeyse seni gözleriyle devireceklerdi” (Kalem Suresi, 68/51). Müfessirler bu ayeti nazar kavramıyla ilişkilendirmişlerdir. Ayrıca Yusuf Suresi’nde Hz. Yakub’un oğullarına tek kapıdan değil, ayrı kapılardan girmelerini tavsiye etmesi (Yûsuf Suresi, 12/67), bazı müfessirlerce nazardan korunma tedbiri olarak yorumlanmıştır.

Hadislerdeki Nazar

Buhârî ve Müslim’de Hz. Peygamber’in “Nazar haktır” buyurduğu rivayet edilir. Müslim’in rivayetine göre “Kadere öncelik edecek bir şey olsaydı, nazar öncelik ederdi. Sizden nazar sebebiyle yıkanmanız istenirse yıkanın” buyrulmuştur (Müslim, Selâm). Bu hadis, nazarın etkisini kabul etmekle birlikte, kaderin üstünde bir güç olmadığını da vurgular. Ayrıca bu hadiste nazar değdiğinden şüphelenilen kişinin abdest suyunun, nazar değene yıkatılması gibi bir uygulamaya işaret edilir.

Hz. Peygamber’in Hasan ve Hüseyin için şu duayı okuduğu da rivayet edilir: “Euzü bi-kelimâtillâhi’t-tâmmeti min külli şeytânin ve hâmmetin ve min külli aynin lâmmeh” (Buhârî, Enbiyâ). Bu dua, nazara karşı en meşhur korunma yöntemlerinden biridir. Ayrıca Hz. Peygamber, bir kimse bir şeyden hoşlandığında “Allah bereket versin” demesini öğütmüştür (İbn Mâce, Tıb).

Nazar Boncuğu ve Benzeri Uygulamalar

Türkiye’de nazar boncuğu bir kültür sembolüdür: Mavi cam bir boncuk, kapılara, araçlara, çocukların kıyafetlerine takılır. Bu uygulama İslam öncesi eski Anadolu kültürlerinden gelir ve dinî bir temeli yoktur. Hz. Peygamber, tem’ime konusunda “Kim bir tem’ime takarsa Allah onun muradını vermesin” (Ahmed b. Hanbel, Müsned) ve “Tem’ime şirktir” (Ebû Dâvûd, Tıb) buyurduğu için, boncuğa koruyucu güç atfetmek tevhide aykırı görülür.

Sadece süs olarak veya hatıra amaçlı kullanılan boncuk ise itikadi bir sakınca taşımaz. Fakat çocuklara “nazardan korur” diye boncuk takarak onlara yanlış bir güven öğretmek sakıncalıdır. Aynı şekilde üzerine “Mâşâallah” yazılı hediyelikler de dua yerine geçmez. Bu konudaki genel uyarı için muskayı suya atmak ve okunmuş su içmek yazısına bakılabilir.

Nazardan Korunma Yolları

• Sabah–akşam zikirleri, Âyetü’l-Kürsî, Felak ve Nâs sureleri okumak.
• Güzel bir şey görünce “Mâşâallah, tebârekallah” demek.
• Nimetlerle gösteriş yapmamak, çocukları gereksiz abartılı övgülerle sergilememek.
• Başkasına ait bir güzellik gördüğümüzde kıskançlık yerine hayır dilemek.
• Nazar değdiğinden şüphelenilen kişi için rukye yapmak; kişinin abdest suyunu ona sürmek gibi uygulamalar için güvenilir bir hocaya danışmak.

Her Şeyi Nazara Bağlamak

Halk arasında hastalık, iş kazası, kaybolan eşya gibi pek çok olay “nazar” ile açıklanır. Oysa bunların çoğunun maddi, tıbbi veya psikolojik sebepleri vardır. Hz. Peygamber, hastalıkta tedaviyi emretmiştir. Aşırı nazar korkusu, insanı sürekli kaygı içinde yaşatır ve başkalarına hayranlık duymayı bile zorlaştırır. İslam ise güvenli bir denge sunar: Nazarın var olduğuna inan, ama Allah’a sığın ve tevekkül et.

Benzer biçimde çocukların nazardan korunması için aileler abartılı yollara başvurabilir: Çocuğun yüzüne kara sürmek, kırmızı kurdele takmak gibi. Bu uygulamalar da hurafe sınıfındadır. Sihir ve cin konularındaki benzer yanlışlar için büyü ve sihir gerçek mi yazısı okunabilir.

Sonuç

Nazar İslam’da kabul edilen ama tevhide uygun yorumlanması gereken bir kavramdır. Korunma yolu nesneler değil dua ve tevekküldür. Güzel bir şey görünce Allah’ı anmak, hem nazarı önler hem de kalpten kıskançlığı uzaklaştırır. Konuyu hurafeden arındırıp sünnet çerçevesinde yaşamak en güvenli yoldur. Uğursuzluk inançları için ayna kırılması uğursuzluk getirir mi yazısı da faydalıdır.

Nazar ile Kıskançlık (Hased) Arasındaki İlişki

Felak Suresi’nin son ayeti, “Haset ettiği zaman hasetçinin şerrinden” Allah’a sığınmayı öğretir (Felak Suresi, 113/5). Âlimler nazarın çoğunlukla kıskançlık duygusuyla bağlantılı olduğunu, ancak kıskançlık olmadan da hayranlıkla bakıldığında nazar değebileceğini söylemişlerdir. Bu nedenle sadece düşman veya kıskanç kimseler değil, sevenler ve yakınlar da bilmeden nazar sebebi olabilir. Hz. Peygamber, Sehl b. Huneyf’in yıkanırken kendisine hayranlıkla bakan Âmir b. Rebîa’nın bakışıyla hastalandığı hadisesinde, Âmir’i “Neden kardeşini öldürüyorsun? Bârekallah demen gerekmez miydi?” diye uyarmıştır (İbn Mâce, Tıb; Ahmed b. Hanbel, Müsned). Bu rivayet, hayranlığı dile getirirken Allah’ı anmanın önemini gösterir. Aynı şekilde kişinin kendi nimetlerine bakarken de “Mâşâallah, lâ kuvvete illâ billâh” demesi tavsiye edilir (Kehf Suresi, 18/39). Kıskançlık hastalığının tedavisi için kalbi arındırmak ve başkasının nimetine sevinmek gerekir. Hurafe boyutundaki uygulamalar için okunmuş tuz ve okunmuş yağ uygulamaları yazısı da okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Nazar gerçek midir?

İslam kaynaklarında nazarın varlığı kabul edilir. Hz. Peygamber “Nazar haktır” buyurmuştur (Buhârî, Tıb; Müslim, Selâm). Ancak etkisi Allah’ın izniyle olur ve her kötü olayı nazara bağlamak doğru değildir.

Nazar boncuğu takmak caiz midir?

Boncuğa koruyucu güç atfetmek tem’ime kapsamında değerlendirilir ve sakıncalıdır. Hz. Peygamber tem’imeyi şirk saymıştır (Ebû Dâvûd, Tıb). Korunma, dua ile yapılmalıdır.

Nazardan nasıl korunulur?

Felak ve Nâs sureleri, Âyetü’l-Kürsî, sabah-akşam duaları ve “Mâşâallah, lâ kuvvete illâ billâh” demek tavsiye edilir. Güzel bir şeyi görünce “Bârekallah” demek de sünnettir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 29 Nisan 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Nazar" maddesi; Kalem Suresi (68/51); Buhârî, Tıb; Müslim, Selâm ("Nazar haktır" hadisi); Diyanet İşleri Başkanlığı, Dinî Soru-Cevap (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →