Ölüm Meleği Azrail Adı Kur’an’da Geçer mi? Ayet ve Hadisler

Azrail ismi Kur’an-ı Kerim’de geçmez. Secde Suresi’nin 11. ayetinde “ölüm meleği” (melekü’l-mevt) ifadesi bulunur ve bu meleğin insanların canını almakla görevlendirildiği bildirilir. Azrail adı ise sonraki İslâmî kaynaklarda, özellikle tefsir ve kelâm geleneğinde yaygınlaşmış, halk arasında da çok bilinen bir isimdir; bu yazıda ayetler, hadisler ve âlimlerin değerlendirmeleri ışığında konu ele alınır.

Kur’an’da Ölüm Meleği Nasıl Anılır?

Secde Suresi (32/11) mealen şöyle der: “De ki: Size vekil kılınan ölüm meleği canınızı alacak, sonra Rabbinize döndürüleceksiniz.” Burada melek özel bir isimle değil, görevini belirten bir tamlamayla anılır. Kur’an’ın diğer ayetlerinde ise ölüm olayı çoğul sıygalarla, yani “elçilerimiz” diye ifade edilir. En’âm Suresi’nin 61. ayetinde “Birinize ölüm geldiği zaman elçilerimiz onun canını alır” buyrulur. Nahl Suresi’nin 28. ve 32. ayetlerinde de meleklerin ruhları kabzetmesinden söz edilir.

Zümer Suresi’nin 42. ayetinde ise “Allah, ölecek olanların ruhlarını ölümleri sırasında alır” buyrulur. Bu ayetlerin bir arada okunması, ölümün nihaî hâkiminin Allah olduğunu, meleklerin ise O’nun emrini yerine getiren vasıtalar olduğunu gösterir. Âlimler bu farklı ifadeleri çoğunlukla şöyle uzlaştırmıştır: Can alma işini Allah’ın izniyle başta ölüm meleği yürütür, ona bağlı diğer melekler de yardımcı olur.

Azrail İsmi Nereden Gelir?

Azrail (Azrâil) kelimesinin Arapça kökenli olmadığı, İbranice veya Süryanice kökenli bir özel isim olduğu belirtilir; kelimenin kökeni konusunda kesin bir görüş birliği yoktur. Sahih hadis kaynaklarında ölüm meleğinin adının “Azrail” olduğuna dair açık bir nass bulunmadığı için bu isim, daha çok tefsir ve siyer kitaplarında geçen rivayetlere ve kelâm literatürüne dayanır. Bu sebeple ilim ehli, Azrail ismini kullanmanın bir sakıncası olmadığını, ancak ismin bir akide esası olarak ileri sürülmemesi gerektiğini ifade eder.

Akâid kitaplarında dört büyük melek sayılırken Cebrail, Mikail, İsrafil ve Azrail birlikte anılır. Bu sıralama gelenekte yerleşmiştir; fakat dört melekten üçünün adı sahih nasslarda geçerken ölüm meleğinin adı ancak sonraki rivayetlerde ve ilmî gelenekte karşımıza çıkar. Dolayısıyla “ölüm meleğine inanmak” farzdır, “adının Azrail olduğuna inanmak” ise kaynakların sınırları içinde değerlendirilen bir bilgi düzeyindedir.

Hadislerde Ölüm Meleği

Hadis kaynaklarında ölüm meleğiyle ilgili birkaç önemli rivayet vardır. Bunların en bilineni, ölüm meleğinin Hz. Musa’ya geldiği kıssadır. Buhârî ve Müslim’de geçen rivayete göre ölüm meleği Hz. Musa’ya gelmiş, Hz. Musa ona bir tokat atmış, melek Allah’a dönüp durumu bildirmiştir. Bu rivayetin yorumunda âlimler farklı yollara gitmiştir; bir kısmı Hz. Musa’nın meleği insan suretinde görüp tanımadığını söylemiş, bir kısmı olayın bir imtihan boyutu taşıdığını belirtmiştir. Rivayetin lafzı ve yorumu konusunda ilmî tartışmalar vardır.

Başka bir sahih rivayette, Berâ b. Âzib’den gelen uzun hadiste, mümin kulun ruhunun alınışı sırasında beyaz yüzlü meleklerin geldiği, inkârcı kimsenin ruhu için ise farklı melek gruplarının geldiği anlatılır. Bu hadis, ölüm anını ve kabir hayatını anlatan klasik kaynaklarda sıkça kullanılır. Hadiste “ölüm meleği” başlığı altında bir isim geçmez; yine görev vurgulanır.

Halk İnançları ile Dinî Bilgi Arasındaki Fark

Toplumda Azrail hakkında anlatılan pek çok hikâye dinî kaynaklarda aynı biçimde yer almaz. Örneğin Azrail’in devasa bir cüsseyle tasvir edilmesi, her evi gözetleyen bir ağacın yapraklarının düşmesiyle ecel yaklaşan kimsenin ismini yazması gibi anlatılar israiliyyat veya halk hayalinin ürünüdür. Bunları dinî bir delil gibi sunmak doğru değildir. Ölüm gerçeği ve meleğin varlığı kesin bilgidir; ayrıntıları ise nass ile sabit olduğu kadarıyla kabul edilir.

Bir başka yaygın yanlış, ölüm meleğine “acımasız” bir figür gözüyle bakmaktır. Kur’an’a göre melekler “kendilerine emredileni yaparlar, kendilerine verilen emre karşı gelmezler” (Tahrîm 66/6). Ölüm meleği de Allah’ın takdir ettiği vakitte, O’nun izniyle görevini yerine getirir. Mümin için ölüm bir yok oluş değil, ahiret yurduna geçiştir; bu bakış, ölüm meleği karşısındaki korkuyu manevî bir hazırlığa çevirir.

Ölüm Anında Neler Yaşanır?

Kur’an, can çekişme anına dair ibretlik sahneler sunar. Vâkıa Suresi’nde (56/83-87) ruh gırtlağa dayandığında yakınların çaresizliği anlatılır ve insanın Allah’ın hâkimiyeti karşısındaki acizliği vurgulanır. Kâf Suresi’nde (50/19) “ölüm sarhoşluğu hakkın tâ kendisiyle gelir” buyrulur. Enfâl Suresi’nin 50. ayeti ise inkârcıların canı alınırken meleklerin yüzlerine ve sırtlarına vurduklarını haber verir. Bu ifadeler, ölümün herkes için aynı biçimde yaşanmadığını, mümin ile inkârcı arasında fark bulunduğunu gösterir.

Hadislerde ise müminin ruhunun kolayca, “kırbanın ağzından su akması gibi” alındığı anlatılır (Ahmed b. Hanbel; Ebû Dâvûd). Bu tasvirler mecazî ve manevî bir dil taşır; amaç, ölüm karşısında umut ve sorumluluk bilinci oluşturmaktır. Ölüm anında kelime-i şehâdet getirmek ve Yâsin okumak gibi uygulamalar da geleneğimizde yer alır; Yâsin okunmasına dair hadisin senedi tartışmalıdır, ancak ölmek üzere olan kişinin yanında dua ve Kur’an okunması makbul görülmüştür.

Meleklere İman ve İlgili Konular

Meleklere iman, imanın altı şartından biridir. Ölüm meleğinin yanı sıra kabir sorgusu yapan melekleri de bilmek gerekir; bu konuda Münker ve Nekir’in soruları yazımızı okuyabilirsiniz. İnsanın amellerini kaydeden meleklerle ilgili bilgi için Kiramen Katibin maddesine, meleklerle cinler arasındaki temel farklar için ise melekler ve cinlerin farkları yazısına bakılabilir.

Günlük hayatta ölüm hatırlandığında Müslümanın başvurduğu manevî korunma yolları da önemlidir. Bu çerçevede evlerde okunacak koruyucu sureler yazımız faydalı olabilir. Hz. Peygamber, ölümü çokça anmayı tavsiye etmiş; “Lezzetleri yok eden ölümü çokça anın” buyurmuştur (Tirmizî, Zühd 4). Bu tavsiye korkutmak için değil, hayatı bilinçle yaşatmak içindir.

Ölüm Meleğiyle İlgili Dinî Duruş

İslâm âlimleri, ölüm meleği hakkında şu temel ilkeleri vurgular: Ecel Allah’ın takdiridir ve ne öne ne ertelenir (A’râf 7/34). Ölüm meleği görev sahibi bir yaratıktır; ibadet, dua veya adak onun için değil yalnızca Allah için yapılır. Melekler kâinatın idaresinde Allah’ın emrini uygulayan varlıklar olup bağımsız bir irade ve güce sahip değildir. Azrail’den “korunmak” için tılsım, muska veya benzeri uygulamalara başvurmak ise dinî temeli olmayan bir davranıştır.

Ölümü anarken en doğru tutum, hazırlık yapmak, kul haklarını ödemek ve tövbe etmektir. Hz. Peygamber’in ölüm döşeğinde de dua ettiği, Allah’a sığındığı rivayet edilir. Dolayısıyla ölüm meleğinin adı kadar, ölümün anlamı da önemlidir: Her canlı ölümü tadacaktır (Âl-i İmrân 3/185).

Sıkça Sorulan Sorular

Azrail adı Kur’an’da geçiyor mu?

Hayır. Kur’an’da “ölüm meleği” (Secde 32/11) ifadesi geçer, Azrail adı geçmez. İsim sonraki kaynaklarda yaygınlaşmıştır.

Azrail inanılması gereken bir isim midir?

Ölüm meleğine inanmak imanın gereğidir. Adının Azrail olması ise âlimlerce kabul gören bir kullanımdır, fakat akide esası olarak sunulmaz.

Ölüm meleği can alırken yalnız mıdır?

Ayetlerde “elçilerimiz” ifadesi geçtiği için âlimler, ölüm meleğinin yardımcı meleklerle birlikte görev yaptığını, her şeyin Allah’ın izniyle olduğunu belirtirler.

Ölüm meleğini görmek mümkün müdür?

Melekler gayb âlemindendir. Normal şartlarda görülmezler; yalnızca Allah’ın dilemesiyle bazı peygamberler onları görmüştür. Rüyada veya halüsinasyonda görülen sahnelerin dinî delil değeri yoktur.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Mayıs 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Azrâil" md.; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Melek" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İman ve İbadetler); Kur'an-ı Kerim: Secde Suresi (32/11), Zümer Suresi (39/42)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →