Sosyal Medyada Dinî İçerik Üretmek: Sorumluluk ve Adap

Dinî içerik üretirken en önemli ilkeler, doğru kaynağa dayanmak, bilmediği konuda konuşmamak, farklı görüşleri adil biçimde aktarmak ve niyeti halis tutmaktır. Fetva ve hüküm bildirme ehil kişilere aittir; genel bilgi paylaşımı ise kaynak ve alçakgönüllülükle yapılırsa faydalıdır, bu nedenle üretici sorumluluk bilinciyle hareket etmelidir.

Kaynak doğruluğu

Peygamber, “Benim adıma yalan söylemek, başkası adına söylemek gibi değildir; kim bilerek bana yalan söylerse cehennemdeki yerini hazırlasın” buyurmuştur (Buhârî, Müslim). Sosyal medyada dolaşan “hadis” olarak sunulan metinlerin birçoğu kaynaksızdır. Paylaşmadan önce kitabı, bölümü ve hadisin sıhhat derecesini kontrol etmek gerekir. Bu ilke bilgi paylaşırken doğrulama yazısında da vurgulanır.

Ehliyet ve fetva

Dinî bir hüküm vermek, geniş bir ilmî birikim gerektirir; müftünün nitelikleri ayrı bir yazıda açıklanmıştır. Bir içerik üreticisi, dinî bir sorunun hükmünü kesin olarak bildirmek yerine “ilim ehline danışın” demelidir. Tartışmalı konularda tek görüşü mutlak gösterip diğerlerini dışlamak, hem bilgi hem adap açısından sorun yaratır. İlim ehli de alçakgönüllü olmalı, “Bilmiyorum” diyebilmelidir.

Üslup ve niyet

Kur’an, davetin hikmetle ve güzel öğütle yapılmasını emreder (Nahl Suresi, 16/125). Sosyal medyada sertlik, alay ve aşağılama, davet yerine nefret doğurur. Ayrıca beğeni ve takipçi arzusu, niyeti bozabilir. İçerik üreticisinin kendi samimiyetini sürekli gözden geçirmesi gerekir. Gösteriş tuzağı için gösteriş ve şöhret tutkusu yazısına bakılabilir.

Yeni araçlar ve riskler

Yapay zekâ ile üretilen dinî metinlerde kaynak ve hata riski vardır; ayrıntılar Kur’an ve hadis yorumu riskleri yazısında işlenmiştir. Ayrıca ayet ve duaların kesilip bağlamından koparılarak ticari ürünlere veya aldatıcı vaatlere alet edilmesi de sakıncalıdır.

Çocuklar ve genç izleyiciler

Dinî içerik genç kitleye ulaşırken, korkutma yerine müjdeleme ve sevdirme yöntemi tercih edilmelidir. Peygamber’in “Kolaylaştırın, zorlaştırmayın; müjdeleyin, nefret ettirmeyin” öğüdü (Buhârî, Müslim) bu alanda yol göstericidir. Özel hayat paylaşımlarında ise mahremiyet gözetilmelidir.

Yanlışı düzeltme erdemi

İçerik üreticisi hata yaptığını fark ettiğinde, paylaşımı düzeltmek veya silmek ve gerekirse takipçilerine açıklama yapmak ahlaki bir sorumluluktur. Gururdan dolayı hatada ısrar etmek, hem ilme hem insanlara karşı haksızlıktır. Hz. Ömer’in hatasını kabul eden tavırları, bu konuda örnek olarak anılır. Ayrıca eleştiriye açık olmak, ilim yolunun bir parçasıdır.

Okuyucu ise gördüğü içeriğin kaynağını sorgulamalı; bir kişinin popülerliği, söylediklerinin doğruluğunu göstermez.

Son olarak, dinî içeriğin ticari bir amaçla kullanıldığı durumlarda şeffaflık gerekir; ayetleri veya duaları aldatıcı vaatlerle satmak caiz değildir. İçerik üreticisi, kendi bilgisinin sınırlarını açıkça belirtmeli ve ilim ehline yönlendirmelidir.

Bir de farklı mezheplere ve görüşlere saygı meselesi vardır. Türkiye’de ağırlıklı Hanefî çizgide içerik üretirken diğer mezheplerin görüşlerini tahrif etmemek, onları küçümsememek gerekir. Konunun uzmanı olmayan kişinin “bence” ile “dinde hüküm şudur” arasındaki farkı belirtmesi dürüstlük gereğidir. Kendi tecrübelerini anlatırken bunu hüküm gibi sunmamalıdır.

Ayrıca tartışma yorumlarında sabırlı ve nazik kalmak, davetçinin en güçlü araçlarındandır. Sert tartışmalar çoğunlukla insanları dinden uzaklaştırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Herkes dinî içerik paylaşabilir mi?

Doğru bilgiyi, kaynağıyla ve alçakgönüllülükle paylaşmak teşvik edilir. Ancak fetva vermek ve hüküm çıkarmak ehil kişilere aittir.

Doğrulamadan hadis paylaşmak günah mı?

Peygamber’e ait olmayan sözü ona isnat etmek ağır bir günahtır. Kaynağı bilinmeyen sözleri paylaşmamak gerekir.

Dinî içerikten gelir elde edilebilir mi?

Reklam ve destek gelirleri bazı durumlarda tartışılır; içerik niyeti ve dürüstlük esas alınmalıdır. Gelir elde etmek için dini aldatma aracı yapmak sakıncalıdır.

Tartışmalı konularda nasıl davranılmalı?

Farklı görüşleri adil biçimde aktarmak, kişilere saldırmamak ve nihai hükmü yetkili kuruma bırakmak uygun olur.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 18 Temmuz 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hadis" ve "Mevzû" maddeleri; Buhârî, İlim bölümü; Diyanet İşleri Başkanlığı, kuran.diyanet.gov.tr; Hucurât Suresi (49/6)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →