Sübhânallahi ve Bihamdihi Zikri: Anlamı ve Fazileti
Sübhânallahi ve bihamdihi zikrinin anlamı, günde yüz kez okunmasına dair hadis, 'Sübhânallahi'l-azîm' ile birlikte iki kelime rivayeti ve uygulama önerileri.
“Sübhânallahi ve bihamdihi” zikri, “Allah’ı her türlü eksiklikten tenzih ederim ve O’na hamdederim” anlamına gelir. Müslim’de Ebû Hüreyre’nin aktardığı hadise göre günde yüz kez bu zikri söyleyen kişinin hataları, denizin köpüğü kadar da olsa bağışlanır. Buhârî ve Müslim’in sonunda yer verdiği bir diğer hadiste de dile hafif, mizanda ağır, Rahmân’a sevimli iki kelime olarak “Sübhânallahi ve bihamdihi, Sübhânallahi’l-azîm” anılır.
Zikrin anlamı
“Sübhân” kelimesi, Allah’ı eksiklik, ortak ve benzerden uzak tutmak anlamına gelir. “Bihamdihi” ise onun övgüye layık olduğunu ifade eder. İki kelime birleştiğinde hem tenzih hem tahmid yapılmış olur: Allah noksan sıfatlardan münezzehtir ve bütün kemal sıfatları ona aittir. Bu birliktelik, zikri hem inanç açısından zengin hem kısa ve akılda kalıcı kılar.
Günde yüz kez
Müslim’deki rivayette bu zikrin sabah ve akşam yüz kez söylenmesinden bahsedilir; Buhârî ve Müslim’de ise günde yüz kez söylenmesinin hataları silmesinden söz edilir. Metinlerdeki küçük farklar, rivayet vecihlerinin farklı olmasından kaynaklanır. Kişi yüz sayısını sabaha ve akşama bölebilir veya gün içine yayabilir. Yoğun bir tempoda çalışan biri için yolda yürürken, beklerken ve işlerin arasında bu zikri söylemek mümkündür.
Terazide ağır iki kelime
Buhârî ve Müslim’in sonunda geçen hadis, “dile hafif, mizanda ağır, Rahmân’a sevimli iki kelime” olarak bu ifadeyi andığı için çok bilinir. Hadis, zikrin ağır sorumluluk gerektirmeden büyük sevap kazandırabileceğini gösterir. Bu müjde, zikri kolay bir alışkanlığa dönüştürmeye teşvik eder ancak kişiyi farz ibadetlerden ve ahlaki sorumluluklardan müstağni kılmaz.
Tesbihatla ilişkisi
Namaz sonrası tesbihatta okunan “Sübhânallah” ile bu zikir arasında fark vardır; ilkinde “bihamdihi” eklenmeden sadece tenzih yapılır. Bu fark zikrin farklı biçimleri olduğunu gösterir. İlgili düzen için namaz sonrası tesbihat yazısına bakabilirsiniz. Sabah vakti de bu zikirle başlamak, sabah zikirleri arasında yer alır.
Namazda ve secdede
Rükûda “Sübhâne rabbiyel-azîm”, secdede “Sübhâne rabbiyel-a’lâ” denir; bu ifadeler de aynı kökten gelir. Hz. Âişe’den Buhârî ve Müslim’de aktarıldığına göre Resulullah rükû ve secdelerinde “Sübhânekellâhümme rabbenâ ve bihamdik, Allâhümmağfirlî” derdi. Dolayısıyla bu zikir, namaz içinde de kullanılan bir ifadedir.
Uygulama önerileri
- Sabah yürürken veya işe giderken kısa seri tekrar.
- Tesbih ya da parmaklarla sayarak yüze tamamlamak.
- Anlamını düşünerek söylemek.
- Zorlanılan günlerde daha az sayıyla devam etmek.
Genel zikir mantığı için zikir nedir ve benzer kısa zikirler için Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh yazılarına bakılabilir.
Yaygın sorular ve yanılgılar
Bazı kişiler bu zikri okuyunca bütün günahların otomatik olarak silineceğini düşünür. Âlimler, hadislerdeki bu tür müjdelerin genellikle küçük günahları kapsadığını, büyük günahlar ve kul haklarının tövbe, özür ve ödeme gerektirdiğini belirtir. Müjde, kişiyi sorumluluktan kurtarmak için değil, Allah’ın rahmetinin genişliğini göstermek için verilmiştir. Zikir sırasında dilin yanında kalbin de hazır olması, zikrin etkisini artırır.
Ayrıca bu zikri sadece yüz sayısını tamamlamak için aceleyle okumak yerine, anlamı üzerinde duyarak söylemek tavsiye edilir.
Hadisteki ifade farkları
Buhârî ve Müslim’de geçen hadiste “Sübhânallâhi ve bihamdihî” günde yüz kere söylendiğinde hataların deniz köpüğü kadar bile olsa silineceği bildirilir. Âlimler bunun küçük günahlar için geçerli olduğunu, büyük günahlarda tevbe gerektiğini belirtir.
Kalpte kalan zikir
Zikrin dille yapılması yanında anlamının düşünülmesi de önemlidir. Tesbihi sayarak değil, anlayarak söylemek, kalbi etkiler. Bu sebeple günlük yüz tekrar yapan bir kişi, her tekrarda Allah’ı noksan sıfatlardan tenzih ettiğini ve O’na hamd ettiğini aklında tutmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Sübhânallahi ve bihamdihi ne demektir?
“Allah’ı her eksiklikten tenzih ederim ve O’na hamd ederim” anlamına gelir.
Günde yüz defa okumak gerekir mi?
Yüz defa okunması hadiste tavsiye edilir; ancak zorunlu değildir. Sayıyı tamamlayamayan da daha azını okuyabilir.
Günahların denizin köpüğü kadar olsa bağışlanması ne demektir?
Hadiste küçük günahların silinmesi ve rahmetin genişliği anlatılır. Büyük günahlar ve kul hakları için tövbe ve ödeme gerekir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Deavât ve Tevhîd; Müslim, Zikir ve Dua; Tirmizî, Deavât; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tesbih" maddesi
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Deavât ve Tevhîd
- Müslim, Zikir ve Dua
- Tirmizî, Deavât
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tesbih" maddesi
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.