Şükür

Şükür Nedir?

Şükür, verilen nimetin farkına varıp nimeti vereni tanımak, O’na karşı minnet duymak ve bu minneti söz ve davranışlarla ortaya koymaktır. Kelime kökü itibarıyla, az bir yemle bile semiren hayvanın hâlini ifade eden bir anlamı da taşır. Yani şükreden insan, kendisine verilen az şeyin bile değerini bilen insandır.

Şükrün zıddı küfrândır; nimeti görmemek, onu inkâr etmek veya sahibini unutmaktır. Arapçada inkâr anlamına gelen “küfür” kelimesinin aslı da “örtmek” anlamına gelir; nankör, nimeti örten kimsedir.

Kur’an’da Şükür

Allah Teâlâ, İbrâhîm Suresi’nde şöyle buyurur: “Rabbiniz şöyle bildirmişti: Andolsun, eğer şükrederseniz elbette size nimetimi artırırım; eğer nankörlük ederseniz şüphesiz azabım çok şiddetlidir” (İbrâhîm Suresi, 14/7). Bu ayet, şükrün nimeti artırdığını açıkça bildirir.

Bakara Suresi’nde “Beni anın ki ben de sizi anayım. Bana şükredin, nankörlük etmeyin” buyrulur (Bakara Suresi, 2/152). Kur’an, kullarından şükredenlerin az olduğunu da hatırlatır (Sebe’ Suresi, 34/13). Lokmân Suresi’nde ise şükredenin ancak kendi faydasına şükrettiği, Allah’ın ise hiçbir şeye muhtaç olmadığı bildirilir (Lokmân Suresi, 31/12).

Kur’an’da nimetleri sayan pek çok ayet vardır. Nahl Suresi’nde “Allah’ın nimetini saymaya kalksanız sayamazsınız” buyrulur (Nahl Suresi, 16/18). İnsan, soluduğu havadan gördüğü gözüne kadar sayısız nimetin içinde yaşar.

Şükrün Üç Boyutu

Kalp ile Şükür

Nimetin Allah’tan geldiğini bilmek ve buna içtenlikle inanmaktır. İnsan başarısını yalnızca kendi zekâsına veya çabasına bağladığında şükrün ilk basamağını kaçırmış olur. Kârûn’un “Bu servet bana ancak bendeki bilgi sayesinde verildi” demesi (Kasas Suresi, 28/78), kalp ile şükrün zıddına bir örnektir.

Dil ile Şükür

Allah’a hamd etmek, “Elhamdülillah” demek, nimeti anmaktır. Duhâ Suresi’nde “Rabbinin nimetini anlat” buyrulur (Duhâ Suresi, 93/11). Nimeti anmak, böbürlenmek için değil, onun Allah’tan geldiğini ilan etmek içindir.

Beden ile Şükür

Her nimeti, veriliş amacına uygun kullanmaktır. Göz nimetinin şükrü haramdan sakınmak, mal nimetinin şükrü zekât ve sadaka vermek, sağlık nimetinin şükrü ibadet ve hizmette bulunmak, ilim nimetinin şükrü onu öğretmektir. Kur’an’da Hz. Dâvûd ailesine “Şükür olarak çalışın” buyrulması (Sebe’ Suresi, 34/13) şükrün amelle yapıldığını gösterir.

Peygamberimizin Şükrü

Resûlullah geceleri ayakları şişinceye kadar namaz kılardı. Hz. Âişe, Allah onun geçmiş ve gelecek bütün günahlarını bağışlamışken neden bu kadar zahmet çektiğini sorduğunda, “Allah’a çok şükreden bir kul olmayayım mı?” cevabını vermiştir (Buhârî, Teheccüd 6; Müslim, Münâfikîn 81).

Peygamberimiz, Hz. Muâz’a her namazın ardından şu duayı okumayı tavsiye etmiştir: “Allâhümme e’innî alâ zikrike ve şükrike ve husni ibâdetik” (Allah’ım, seni anmak, sana şükretmek ve sana güzelce ibadet etmek için bana yardım et) (Ebû Dâvûd, Vitir 26; Nesâî, Sehv 60).

Hadislerde Şükür

Peygamberimiz, dünya işlerinde kendimizden aşağıdakine, din işlerinde ise kendimizden yukarıdakine bakmamızı tavsiye etmiş; bunun Allah’ın nimetini küçümsememek için daha uygun olduğunu bildirmiştir (Müslim, Zühd 9). Bu, şükür ahlakını geliştirmenin en pratik yollarından biridir.

“İnsanlara teşekkür etmeyen Allah’a da şükretmez” hadisi (Ebû Dâvûd, Edeb; Tirmizî, Birr) ise şükrün insanlar arası ilişkilere de yansıması gerektiğini gösterir. Bize iyilik yapana teşekkür etmek de şükrün bir parçasıdır.

Şükür Secdesi

Sevindirici bir haber alındığında veya bir sıkıntıdan kurtulunduğunda şükür secdesi yapmak müstehaptır. Peygamberimizin sevindirici bir haber geldiğinde secdeye kapandığı rivayet edilmiştir (Ebû Dâvûd, Cihâd; Tirmizî, Siyer). Şükür secdesi, namaz dışında abdestli olarak kıbleye dönüp tekbir alarak yapılan tek bir secdedir; secdede Allah’a hamd ve şükredilir.

Günlük Hayatta Şükür

• Sabah uyandığında: “Elhamdülillâhillezî ahyânâ ba’de mâ emâtenâ ve ileyhi’n-nüşûr” (Bizi öldürdükten sonra dirilten Allah’a hamdolsun; dönüş O’nadır) (Buhârî, Deavât 7).
• Yemekten sonra Allah’a hamd etmek,
• Yeni bir elbise giyildiğinde, bir hastalıktan iyileşildiğinde, bir işte başarılı olunduğunda Allah’ı anmak,
• Nimetleri israf etmemek, ihtiyaç sahipleriyle paylaşmak.

Şükür ve Kanaat

Şükür, kanaatle yakından ilişkilidir. Kanaat, Allah’ın verdiğine razı olmak ve başkasının elindekine göz dikmemektir. Peygamberimiz, “Zenginlik mal çokluğu değil, gönül zenginliğidir” buyurmuştur (Buhârî, Rikāk 15; Müslim, Zekât 120). Şükreden insan, sahip olduklarının farkındadır ve bu yüzden daha huzurludur. Sürekli şikâyet eden ve elindekini az gören kişi ise ne kadar çok şeye sahip olursa olsun doyumsuzluktan kurtulamaz. Akşamları günün nimetlerini hatırlayıp Allah’a hamd etmek, şükür bilincini canlı tutmanın güzel bir yoludur.

Sonuç

Şükür, kalbi huzura kavuşturan, nimeti bereketlendiren ve insanı nankörlüğün karanlığından kurtaran bir erdemdir. Sahip olunana şükretmek, olmayanın hasretiyle yıpranmaktan çok daha fazla mutluluk getirir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: İbrâhîm Suresi (14/7); Bakara Suresi (2/152); Sebe' Suresi (34/13); Buhârî, Teheccüd 6; Müslim, Münâfikîn 81; Müslim, Zühd 9; Ebû Dâvûd, Vitir 26; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Şükür" md.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →