Sürekli İdrar Kaçıran Kişinin Abdesti: Özür Sahibi

Sürekli idrar kaçıran kişi, fıkıhta “özür sahibi” sayılır. Bu kişi her namaz vakti için bir abdest alır ve o vakit içinde idrar gelse bile abdesti bozulmuş kabul edilmez; yeni vakit girince ya da vakit çıkınca abdest bozulur. Bu hüküm, ibadeti kolaylaştırmak içindir.

Özür sahibi olmanın ölçüsü

Hanefî mezhebine göre özür sahibi olmak için şu ölçüler aranır: İdrar kaçırma, bir farz namazın vaktinin tamamında devam etmeli, yani kişi o vakit içinde abdest alıp farzı kılacak kadar bir süre bile idrarsız kalamamalıdır. Özür bir kere ortaya çıktıktan sonra her vakitte en az bir kere görüldükçe devam eder; bir vakit boyunca hiç görülmezse özür sona erer. Şâfiî mezhebinde ise sürekli hadesli kişi, her farz için yeniden abdest alır ve abdestle farz namaza hemen başlamak için gerekli temizlik hazırlıklarını (idrar yolunu pedle sarma gibi) yapar; Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde de benzer kolaylıklar tanınmıştır. Dayanak, Fatıma bint Ebî Hubeyş’in sürekli kan akıntısı olduğunu sorduğunda Hz. Peygamber’in her namaz için abdest almasını öğütlemesidir (Buhârî, Hayz).

Mezhep	Abdest ne zaman alınır	Abdest ne zaman biter
Hanefî	Her vakit için yeni abdest	Vaktin çıkmasıyla
Şâfiî	Her farz için ayrı abdest	Farz bitip başka farza geçince
Mâlikî	Özür sürekli değilse yeni abdest	Özrün dışındaki bir hadesle
Hanbelî	Her vaktin girişinde	Vaktin çıkmasıyla

Bu tablo özet niteliğindedir; kişisel durumlar için müftülüğe danışmak gerekir. Sürekli gaz kaçırma gibi benzer özürler için sürekli gaz ve idrar kaçırma özrü yazısına bakılabilir.

Her vakit için yapılacaklar

1. Vakit girince abdest alın. Abdestten önce idrar yolunu mümkün olduğunca temizleyin.
2. Önlem kullanın. Ped, bez veya hasta bezi ile elbiseye bulaşmayı azaltın.
3. Namazı geciktirmeden kılın. Abdest ve namaz arasında gereksiz bekleme yapmayın.
4. Vakit içinde istediğiniz kadar farz ve nafile kılın. Aynı abdest vakit çıkana kadar geçerlidir.
5. Vakit çıkınca yenileyin. Yeni vakit için yeniden abdest alın.

Elbise ve beden temizliği

Özür sahibi olmak, elbise ve bedenin necasetten temiz tutulması yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; ancak ağırlaştırıcı bir zorluk ortaya çıkarsa kolaylık tanınır. Hanefî mezhebinde necaset bir dirhemi aşmışsa elbise yıkanır; yıkamadan sonra yeniden bulaşma ihtimali ise özür kapsamında affedilir. Bu nedenle namaz için yedek temiz kıyafet taşımak, özellikle yolculukta ve işte faydalıdır. Erkeklerde idrar damlaması sorunu için idrar sıçraması ve damlama sorunu yazısı, idrar sonrası temizlik için ise istibra yazısı faydalı olur.

Kateter, ameliyat ve yaşlılık

Yaşlılık, prostat problemleri, nörolojik hastalıklar, doğum sonrası pelvik taban zayıflığı ve ameliyat sonrası dönem gibi durumlar idrar kaçırmaya yol açabilir. Sonda veya kateter kullanan kişilerin abdest ve namaz düzeni için ameliyat sonrası kateter ve torba ile abdest yazısı bilgi verir. Yaşlı ve kronik hasta kişiler için tanınan ibadet kolaylıkları ise yaşlı ve kronik hastaların ibadet ruhsatları yazısında anlatılmıştır. Böyle durumlarda kişi, namazı ayakta kılabiliyorsa ayakta, aksi hâlde oturarak kılar. Ameliyat sonrası sonda taşıyan kişinin sondanın bulunduğu süre boyunca özür sahibi hükmünde değerlendirildiği belirtilir; ayrıntıyı müftülüğe sormak gerekir.

Tedavi ve manevi rahatlık

İdrar kaçırma, utanç ve kaygıya yol açabilir; çoğu kişi ibadetten uzaklaşma düşüncesine kapılır. Oysa İslam, bu durumu ibadetten alıkoymaz, aksine bir kolaylık tanır. “Allah size kolaylık diler, zorluk dilemez” (Bakara 2/185) ayeti genel çerçeveyi çizer. Pelvik taban egzersizleri, ilaç ve ameliyat gibi tedavi seçenekleri için üroloji veya kadın doğum uzmanına başvurulmalıdır. Tedavi sonrası özür sona erdiğinde, kişi artık normal abdest hükümlerine döner. Dinî hükümler konusunda bir şüphe varsa Diyanet’e danışmak yerindedir; bu yazı genel bilgi sunar, fetva yerine geçmez.

{{SSS}}

İş, okul ve yolculukta uygulama

Özür sahibi bir kişi iş yerinde, okulda veya yolculukta ibadet düzenini nasıl kuracağını bilmelidir. Çalışan biri için pratik yöntem, namaz vakti girer girmez abdest alıp kısa sürede namazı kılmaktır; böylece vakit içinde abdest tazeleme sıkıntısı yaşanmaz. Yolculukta yedek iç çamaşırı ve ped bulundurmak, temizlik için küçük bir su şişesi taşımak, namazı geciktirmeden kılmaya yardımcı olur. Uzun toplantı ve sınavlarda vakit daralırsa, kişi imkânı olan en kısa sürede abdest alıp kılabilir; özür sahibi olmak kişiye aynı vakitte birden fazla namaz kılma imkânı da verir. Camide cemaatle namaz kılarken, saf düzeni ve temizlik konusunda ek bir sorun yaşanmaması için en arka safa durmak veya kenarı tercih etmek faydalı olabilir.

Özrün sona ermesi ve tekrar başlaması

Hanefî mezhebine göre özür sahibi olan kişi, özrün bir vakit boyunca hiç görülmemesi hâlinde bu hükmü yitirir. Örneğin tedavi sonrası bir namaz vaktinin tamamında idrar kaçırma yaşanmadıysa, kişi artık normal kişi hükmündedir ve idrar kaçırdığında abdesti bozulur. Özür sonra yeniden başlarsa, bir vakit boyunca devam ettiğinde yeniden özür sahibi olur. Bu ayrım, kişinin ibadet düzeninde esnek ama kontrollü olmasını sağlar. Hastalığın seyrini hekimle takip etmek ve belirtilerin günlük kaydını tutmak, hem tedavi hem dinî hüküm açısından yardımcı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Özür sahibi kimdir?

Hanefî mezhebine göre bir namaz vakti boyunca, abdest alıp farz namazı kılacak kadar süre idrar, kan veya benzeri bir şeyden dolayı abdestli kalamayan ve bu durum her vakit tekrarlayan kişidir. Böyle biri her vakit için abdest alır.

Abdestim vakit içinde bozulursa namazı bırakır mıyım?

Özür sahibinin abdesti, o vakit çıkana kadar devam eder; idrar gelmesi abdesti bozmaz. Vakit girince yeniden abdest alınır. Vakit çıkınca abdest bozulmuş sayılır.

Elbiseme idrar bulaşırsa ne olur?

Hanefî mezhebinde bir dirhemden fazla olursa ve namaz sırasında yeniden bulaşma ihtimali yoksa elbisenin temiz olması beklenir. Özür sahibi, namaz için temiz bir elbise bulundurmak ve üzerine tekrar bulaşmayacak şekilde hazırlanmalıdır.

Tedavi olmam gerekir mi?

Evet. Özür sahibi olmak, tedaviden vazgeçmek için gerekçe değildir. İdrar kaçırma bazen tedavi edilebilen ürolojik veya nörolojik bir sorundan kaynaklanır; uzman hekime başvurmak hem dinî hem sağlık açısından yerindedir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 1 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Tahâret (İstihâze hadisi); Buhârî, Hayz; Kudûrî, Muhtasar; İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr (özür sahibi bahsi); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Özür" ve "Tahâret" maddeleri; Diyanet İşleri Başkanlığı, fetva birimi (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →