Tesbihatta 33 Sayısı Neden Önemli?

Namaz sonrası tesbihatta 33 sayısı, sahih hadislerde Hz. Peygamber’in tavsiyesi olarak geçer: Her farz namazdan sonra 33 kez sübhanallah, 33 kez elhamdülillah, 33 kez Allahu ekber ve yüzü tamamlamak için “Lâ ilâhe illallâhü vahdehû lâ şerîke leh…” demek. Sayının hikmeti rivayetlerde açıklanmaz; Müslümanlar bunu sünnete uyma bilinciyle uygular.

Sahih Hadislerdeki Dayanak

Ebû Hüreyre’nin rivayetinde Hz. Peygamber şöyle buyurur: “Kim her namazdan sonra 33 kere sübhanallah, 33 kere elhamdülillah, 33 kere Allahu ekber der ve yüzü tamamlamak için ‘Lâ ilâhe illallâhü vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr’ derse, günahları deniz köpüğü kadar bile olsa bağışlanır” (Müslim, Mesâcid 146). Buhârî ve Müslim’de aynı konuyu anlatan diğer rivayetler de bulunur (Buhârî, Ezân 155; Müslim, Mesâcid 142).

Yoksul Muhacirlerin Hikâyesi

Rivayete göre Medine’deki yoksul muhacirler Hz. Peygamber’e gelerek zenginlerin yüksek derecelere ulaştığını, çünkü onların da namaz kılıp oruç tuttuğunu, ancak ayrıca mallarıyla sadaka verip köle azat ettiğini söyledi. Peygamber, onlara kendilerini yakalayabilecekleri ve kimsenin geçemeyeceği bir amel öğretti: Her namazdan sonra 33 kez tesbih, tahmid ve tekbir (Buhârî, Ezân 155). Zenginler de bunu öğrendi, yoksullar tekrar şikâyet etti; Hz. Peygamber “Bu, Allah’ın dilediğine verdiği lütuftur” cevabını verdi. Bu hadis, zikrin sevabının mal sahibi olmakla sınırlı kalmadığını gösterir.

Tesbihatın Bileşenleri

Türkiye’de uygulanan tesbihat genellikle şu şekilde yapılır: Selamdan sonra “Estağfirullah” üç kez, ardından “Allahümme ente’s-selâm…” duası, Ayetü’l-Kürsî, 33 sübhanallah, 33 elhamdülillah, 33 Allahu ekber, tevhid duası ve duayla bitirilir. Ayetü’l-Kürsî okumanın fazileti Nesâî’nin rivayetinde anlatılır (“Her farz namazdan sonra Ayetü’l-Kürsî okuyanı ölüm dışında cennetten alıkoyan bir şey yoktur” anlamında). Bu rivayetin senedi bazı hadisçilerce sahih, bazılarınca zayıf değerlendirilmiştir.

Sayı Farklılıkları

Hadislerde tesbih sayısı konusunda farklı rivayetler vardır. Bazılarında 33+33+33 ve yüzü tamamlama; bazılarında 33+33+34; bir diğerinde her birinden 10’ar kez anlatılır. Bu çeşitlilik, sayıda esneklik olduğunu gösterir. Fakihler genel olarak 33 kez uygulamayı daha yaygın ve sahih bulmuştur. Bazı Şâfiî ve Hanbelî kaynaklarında tesbihin parmaklarla yapılması önerilir; Hz. Peygamber’in parmaklarla saydığı rivayet edilmiştir (Ebû Dâvûd, Salât).

Tesbih ve Tespih Kullanımı

Tesbihat için tespih kullanımı Hz. Peygamber döneminde bilinmiyordu. Sonradan, sayımı kolaylaştırmak için çekirdek, taş veya iplikle yapılan tespihler yaygınlaştı. Tespihin kullanılması caizdir ve bidat sayılmaz; çünkü zikir sayısını kolaylaştıran bir araçtır. Bazı alimler parmakla saymayı daha faziletli bulur. Osmanlı ve Türk kültüründe tespih, hem ibadet hem de sanatsal bir nesne olmuştur.

Sessiz mi, Yüksek mi?

Namaz sonrası zikrin sesli mi sessiz mi yapılacağı konusunda mezhepler arasında farklılıklar vardır. İbn Abbâs’ın rivayetinde Hz. Peygamber döneminde farz namazdan sonra yüksek sesle zikretmenin yaygın olduğu anlatılır (Buhârî, Ezân). Hanefîler zikri gizli yapmayı tercih ederken, bazı topluluklar cemaatle sesli yapmayı sürdürür. Diyanet, Türkiye’de uygulanagelen biçimi tavsiye eder ve namaz kılan diğer kimseleri rahatsız etmemeyi hatırlatır.

Zikrin Manevi Anlamı

Sübhanallah, Allah’ı her noksanlıktan tenzih etmek; elhamdülillah, her güzelliğin ve nimetin Allah’tan olduğunu ifade etmek; Allahu ekber ise Allah’ın her şeyden büyük olduğunu kabul etmek anlamına gelir. Bu üç ifade tevhid inancının özetidir. Kur’an’da zikrin önemi vurgulanır: “Beni zikredin ki ben de sizi anayım” (Bakara 2/152). Gönlün huzuru da zikirle bulunur (Ra’d 13/28). Zikir, ibadetin sadece biçimsel değil, kalbî bir yönünün de olduğunu hatırlatır.

İlgili Yazılar

Namazın diğer ayrıntıları için Namazda elleri nereye bağlamak gerekir ve Kadınların namazı erkeklerden farklı mı yazılarına, cuma namazının hükümleri için Cuma hutbesinde konuşmak namazı bozar mı ve kaza konusunda Kaza namazı olan nafile kılamaz mı yazılarına bakabilirsiniz. Abdestle ilgili tartışmalar için Abdestte ense meshi yazısı da yararlıdır.

Tesbihatın uzun veya kısa yapılması kişinin durumuna bağlıdır; vakit ve imkân sıkıntısında kısa yapılabilir. Önemli olan, zikrin dil ile birlikte gönülle de yapılmasıdır.

Bu ibadet, günlük hayatın koşuşturması içinde kısa bir manevi duraklama sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Farz namazdan sonra 33 sayısının dayanağı nedir?

Ebû Hüreyre’nin rivayet ettiği hadise göre farz namazdan sonra 33 kez sübhanallah, 33 kez elhamdülillah ve 33 kez Allahu ekber demek, ardından yüzü tamamlamak için “lâ ilâhe illallâhü vahdehû…” okumak sevap kazandırır (Müslim, Mesâcid 146).

Yoksul sahabelerin şikâyeti hadisi nedir?

Muhacirlerin yoksulları, zenginlerin sadaka ve hacla sevap kazandığını söyleyince Hz. Peygamber onlara, her namazdan sonra tesbih, hamd ve tekbirle onlara yetişebileceklerini öğretti (Buhârî, Ezân 155).

33 sayısı neden seçilmiş?

Hadisler sayının hikmetini açıklamaz. Âlimler bu sayıyı ibadette bir ölçü olarak görür ve hikmetini Allah’a bırakır. Her zikrin 33 kez, toplam 99 ve sonra 100’e tamamlanması bilinen şekildir.

Tesbihat zorunlu mudur?

Hayır. Farz namazdan sonraki tesbihat sünnet ve müstehap niteliğindedir; terk edilmesi günah olmaz ancak sevabı kaçırılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Ezân 155; Müslim, Mesâcid 142; Müslim, Mesâcid 146; Nesâî, Sehv ve Amelü'l-yevm ve'l-leyle; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tesbih" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →