Türkmenistan’da Ramazan ve Bayram Gelenekleri Nasıldır?

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Oraza ayı ve oruç anlayışı
İftar sofrası
Teravih ve camilerde Ramazan

Türkmenistan’da Ramazan “Oraza” adıyla anılır; Müslümanlar oruç tutar, iftar sofralarında bir araya gelir ve camilerde teravih kılar. Ramazan’ın son on gününde Gadyr gijesi (Kadir Gecesi) özel olarak yaşanır, Oraza ve Gurban baýramy ise resmî tatil olarak kutlanır.

Oraza ayı ve oruç anlayışı

Türkmenlerde oruç, İslam’ın temel ibadetlerinden biri olarak kabul edilir ve köy ile kırsal bölgelerde yaygın biçimde tutulur. Şehirlerde ise oruç tutan sayısı kişiden kişiye değişir. Dinî idare tarafından yayımlanan Ramazan vakit çizelgeleri uygulanır. Ülkede Hanefî mezhebi esas alınır; sahur, iftar ve teravih bu mezhebin hükümlerine göre yapılır. Dinî yapı hakkında geniş çerçeve için Türkmenistan’da Müslüman nüfusu ve dinî yapı yazısına bakılabilir.

İftar sofrası

Türkmen mutfağı etli yemeklerle bilinir. İftar sofrasında şunlar sık görülür:

Çorba: Genellikle et suyu, bulgur veya sebze ile hazırlanır.
Palaw (pilav): Et, havuç ve pirinçle yapılan ana yemek.
Dograma: Ekmek parçalarının et suyuna doğranmasıyla yapılan geleneksel bir yemek.
Çörek ve ekmek: Tandırda pişen Türkmen ekmeği (çörek) saygı gösterilen bir gıdadır.
Çay: Özellikle yeşil çay sofranın vazgeçilmezidir; sıcak ve açık içilir.

İftar çoğunlukla ailecek yapılır, akraba ve komşular birbirini davet eder. Yoksullara iftar yemeği ikram etme alışkanlığı vardır.

Teravih ve camilerde Ramazan

Camilerde yatsı namazının ardından yirmi rekât teravih kılınır. Aşkabat’taki Ertuğrul Gazi Camii ve diğer merkezi camiler Ramazan akşamlarında kalabalık olur. Başlıca camiler ve tarihî mekânlar için Türkmenistan’ın camileri ve tarihî eserleri yazısı yararlıdır. Cuma ve Kadir Gecesi’nde camiler yoğundur.

Gadyr gijesi

Ramazan’ın son on gününe denk gelen Kadir Gecesi, Türkmenistan’da “Gadyr gijesi” adıyla bilinir. Bu gece, Kur’an’ın indirildiği gece olarak kabul edilir ve camilerde ibadet, dua ve Kur’an okuma ile geçirilir. Ülkede bu geceye resmî düzeyde de özel bir önem verilmiş, devlet tarafından anma programları düzenlenmiştir. Aileler bu gece ölenlerin ruhuna dua eder, sadaka verir ve hayır yemekleri hazırlar.

Bayramlar

Ramazan Bayramı’nda sabah bayram namazı için camilere gidilir. Ardından aileler büyüklerini ziyaret eder, mezarlıklarda Kur’an okunur. Çocuklara şeker, kuru yemiş ve küçük hediyeler verilir. Kurban Bayramı’nda koyun, keçi veya sığır kurban edilir ve etin bir bölümü yoksullara dağıtılır. Bazı bölgelerde hayvan kesimi ve dağıtımı için yerel düzenlemeler yapılabilir. Bayramların resmî tatil süresi her yıl duyurulur.

Hayır ve geleneksel dayanışma

Türkmen toplumunda “hasar” adı verilen toplu yardım geleneği vardır; komşular birlikte iş yapar, yemek pişirir. Ramazan’da bu gelenek hayır yemekleri, yetim ziyareti ve ihtiyaç sahiplerine gıda yardımı biçimini alır. Zekât ve fitre miktarı dinî idare tarafından duyurulur.

Ramazan öncesi hazırlık

Ramazan yaklaşırken çarşılarda un, pirinç, et, kuru meyve ve hurma alışverişi artar. Köylerde ev kadınları iftar için özel yemek hazırlığına başlar; bazı bölgelerde Şaban ayının sonunda ölenlerin ruhuna Kur’an okutulur ve yemek verilir. Camilerde Ramazan öncesi vaazlarla cemaat bilgilendirilir. Şehirlerde ise dinî idare, Ramazan boyunca camilerin açık kalma saatlerini ve teravih düzenini duyurur.

Türkmen halısı ve sofra kültürü

Türkmen sofra kültürü ayrı bir önem taşır. Yemekler yere serilen sofra bezi (sofra) üzerinde, halı veya keçe üstünde yenir. Ekmek (çörek) saygı gösterilen bir gıda olup yere düşürülmesi hoş karşılanmaz. İftar sofrasında ilk lokmayı büyüklerin almasını beklemek, misafire en iyi payın ayrılması gibi adetler yaşatılır. Bu nezaket kuralları, İslam’ın ikram ve misafirperverlik anlayışıyla örtüşür.

Ramazan’ın günlük hayata etkisi

Ramazan’da çalışma saatleri çoğu yerde değişmez; oruç tutanlar günlük işlerine devam eder. Yaz aylarına denk geldiğinde Karakum Çölü’nün sıcağı orucu zorlaştırır, bu yüzden öğle saatlerinde dinlenmek yaygındır. İftara yakın saatlerde çarşılar kalabalıklaşır, ekmek ve ikram edilecek yiyecekler için fırınlarda sıra oluşur. Ezanla birlikte sokaklar boşalır, aileler sofraya oturur. Bu anlarda çocuklar için tatlı ve meyve ikramı yapılır, komşulara küçük tabaklarla yemek götürülür; Türkmen karpuzu ve kavunu yaz iftarlarının sevilen meyveleri arasındadır.

Ramazan ve devlet takvimi

Resmî makamlar Ramazan’ın başlangıcını ve bayram günlerini her yıl dinî idarenin takvimine göre duyurur. Bayram tatilinin kaç gün süreceği ve hangi günlerde iş yapılacağı ilgili kararnameyle belirlenir. Bu nedenle seyahat veya iş planı yapanların resmî duyuruları önceden takip etmesi yararlı olur.

Yabancılar için notlar

Türkmenistan’da seyahat eden yabancılar Ramazan döneminde yerel dinî duyarlılığa saygı göstermelidir. Bazı kafe ve lokantalar gündüz saatlerinde daha az hizmet verebilir. Komşu ülkelerdeki Ramazan uygulamaları ile karşılaştırma için Tacikistan’da Ramazan ve bayram gelenekleri ve Kırgızistan’da Ramazan ve bayram gelenekleri yazıları faydalı olacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkmenistan’da Ramazan’a ne denir?

Türkmencede oruç “oraza”, Ramazan Bayramı “Oraza baýramy” olarak adlandırılır. Kurban Bayramı ise “Gurban baýramy”dır.

Gadyr gijesi nedir?

Kadir Gecesi’nin Türkmencesidir. Ramazan’ın son on günündeki bu gece, ibadetle geçirilir ve ülkede özel bir gün olarak anılır.

İftarda neler yenir?

Hurma ve su veya çayla iftar açılır; ardından çorba, pilav (palaw), mantı, çörek ve ekmek ikram edilir.

Bayramlar resmî tatil midir?

Evet. Oraza ve Gurban bayramı gibi dinî bayramlar resmî tatil günleri arasında yer alır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 19 Temmuz 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Türkmenistan" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı (diyanet.gov.tr); Türkmenistan resmî tatil takvimi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →