Güney Afrika’nın En Ünlü Camileri ve Tarihî İslami Eserleri

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Auwal Camii ve Bo-Kaap
Kramat: Cape'in türbeleri
Durban: Juma Camii

Güney Afrika’nın başlıca camileri Cape Town’daki Auwal Camii ve Bo-Kaap camileri, Cape çevresindeki Kramat türbeleri, Durban’daki Juma Camii ve Johannesburg’daki camilerdir. Bu yapılar Cape Malay ve Hint kökenli toplulukların farklı mimari ve kültürel mirasını yansıtır.

Auwal Camii ve Bo-Kaap

Cape Town’un Bo-Kaap (Malay Quarter) mahallesindeki Auwal Camii, 1794’te kurulan ve Güney Afrika’nın ilk camisi kabul edilen yapıdır. Tuan Guru (İmam Abdullah Kadi Abdus Salam), Robben Adası’nda mahkûm olduğu dönemde Kur’an’ı hafızadan yazmış ve Cape’in Müslüman topluluğu için bir eğitim ve ibadet merkezi kurmuştur. O dönemde Hollanda yönetimi açık ibadete izin vermediğinden ibadetler gizlice ve özel evlerde yapılıyordu. Bo-Kaap mahallesi, parlak renkli evleri, dar sokakları ve düzinelerce camisiyle Cape Malay kültürünün kalbidir. Mahalle sakinleri günün ezanlarıyla uyanır; mahallenin siluetini minareler tamamlar. Mahalledeki Nurul Islam, Palm Tree ve Boorhaanol camileri tarihî yapılardandır. Bo-Kaap, soylulaştırma baskısı altındadır ve mahalle halkı kültürel mirasını korumaya çalışmaktadır.

Kramat: Cape’in türbeleri

“Kramat” kelimesi Arapça “keramet” kelimesinden gelir ve Cape bölgesinde Müslüman âlimlerin ve evliyaların türbelerini ifade eder. Şeyh Yusuf’un Faure’daki türbesi, bu çemberin en bilinen noktalarından biridir. Signal Hill’deki Kramat, Robben Adası’ndaki Kramat ve çevre türbeleri ziyaretçilere açıktır. Cape Müslümanlarının tarihinde bu türbeler hem bir hafıza mekânı hem de dua yeridir. Yerel Müslüman topluluk, bu “Kramat Çemberi”nin Cape’i koruyan manevi bir kuşak olduğuna inanır.

Durban: Juma Camii

Durban şehir merkezindeki Juma Camii (Grey Street Mosque), 1927’de açılmış, Güney Yarımküre’nin en büyük camilerinden biri olarak tanıtılır. Hint-Mogul üslubundaki kubbeleri, minareleri ve geniş avlusuyla Durban’ın Hint kökenli Müslüman topluluğunun merkezidir. Çevresindeki Grey Street, Hint çarşısı ve baharat satıcılarıyla canlı bir mahalledir. Durban’da ayrıca Memon Camii, Cator Manor Camii ve birçok mahalle camisi vardır. Hint Okyanusu’nun tarihî ticaret ağı Durban’ı Mumbai, Zanzibar ve Mombasa ile bağlamıştır; Kenya ve Tanzanya’daki benzer Hint kökenli camiler için Kenya’nın camileri ve tarihî İslami eserleri yazısına bakılabilir.

Johannesburg ve Pretoria

Johannesburg’da Fordsburg Camii (Newtown) ve Mayfair Camii, Hint ve Cape Malay topluluğunun merkezleridir. Fordsburg, apartheid yıllarında zorla çıkarılan mahalle sakinlerinin hatırasını taşır. Pretoria ve diğer Gauteng şehirlerinde de camiler vardır. Son yıllarda şehir merkezlerinde yeni gelen Afrikalı Müslümanların camileri ve mescitleri çoğalmıştır.

Eastern Cape ve Doğu bölgesi

Port Elizabeth (Gqeberha), East London ve Kimberley’de küçük camiler ve topluluklar vardır. Bu şehirlerde Hint ve Cape Malay cemaatleri ibadet eder. Kırsal bölgelerde ve eski maden kasabalarında da küçük mescitler bulunur.

Mimari özellikler

Güney Afrika’daki camiler iki ana üslupta toplanır: Cape Malay camileri, sade, beyaz sıvalı, Hollanda sömürge mimarisinden etkilenmiş binalardır; Hint kökenli camiler ise kubbeli, çok minareli, kemerli Mogul tarzı yapılardır. Yeni camilerde modern mimari ve çağdaş Arap tasarımları da görülür. Cami çevresinde genellikle medrese, kütüphane ve mezarlık bulunur.

Camilerin toplumsal rolü

Güney Afrika camileri ibadet dışında hafta sonu okulları, gıda dağıtımı, nikâh hizmetleri ve toplumsal tartışma platformu olarak çalışır. Apartheid döneminde camiler, siyasi örgütlenmenin ve sosyal dayanışmanın merkezleri olmuştur. Bugün camilerde toplumsal adalet, yoksulluk ve işsizlik konuları hutbelerde sıkça ele alınır. COVID-19 döneminde camiler gıda paketi dağıtım noktası olarak hizmet vermiştir.

Ziyaret için notlar

Bo-Kaap’ta camilere girişte kıyafet kurallarına uyulmalı, yerel rehberlerle mahalle gezisi yapılması önerilir.
Durban Juma Camii’ni ziyaret için önceden randevu alınabilir.
Müslüman nüfusun çerçevesi için Güney Afrika’da Müslüman nüfusu yazısı, Ramazan için Güney Afrika’da Ramazan ve bayram gelenekleri yazısı okunabilir.

Cape Malay camilerinin özellikleri

Cape Malay camileri çoğunlukla Bo-Kaap’ın dar sokaklarına sıkışmış, beyaz veya pastel renkli, sade cephelerle yapılmıştır. Ahşap tavanlar, ince minareler ve avlulardaki küçük şadırvanlar dikkat çeker. Camilerin birçoğu ibadet dışında mahalle kültür merkezidir; Ramazan’da iftar sofraları buralarda kurulur. Cami komitelerinin bir kısmı, mahalle halkı ve yerel bağışçılar tarafından yönetilir. Cape Town’daki Müslüman mezarlıkları da Bo-Kaap ve çevresinde ayrı bir miras oluşturur; mezar taşlarında Arapça ve Afrikaans yazıtlar bir arada görülür.

Tarihî hafıza ve miras koruma

Apartheid döneminde District Six gibi mahallelerin yıkılması, camilerin ve cemaatlerin dağılmasına yol açmıştır. Bugün District Six Müzesi bu hafızayı korur. Bo-Kaap’ta soylulaştırma, mahalle sakinlerinin yerinden olma kaygısını artırmaktadır. Cape Town’daki dinî miras alanları Güney Afrika miras kurumları tarafından koruma altına alınmaya çalışılmaktadır. Tanzanya’daki Zanzibar’la benzer koruma sorunları için Tanzanya’nın camileri ve tarihî İslami eserleri yazısına bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Güney Afrika’nın ilk camisi hangisidir?

Cape Town’daki Auwal Camii (1794), Tuan Guru’nun öncülüğünde kurulmuş ve ülkenin ilk camisi olarak kabul edilmiştir. Bo-Kaap mahallesinde Dorp Caddesi üzerinde bulunur.

Bo-Kaap neden renklidir?

Cape Town’un Bo-Kaap (Malay Quarter) mahallesi, parlak renkli evleriyle tanınır. Mahalle Cape Malay topluluğunun tarihî merkezi ve çok sayıda cami barındırır.

Kramat nedir?

Cape bölgesinde Müslüman âlimlerin ve evliyaların türbelerine verilen addır. “Kramat çemberi” olarak anılan bu türbeler Cape Town çevresindeki ziyaret yerleridir.

Durban Juma Camii ne kadar büyüktür?

Durban’daki Juma Camii (Grey Street), 1927’de açılmış ve güney yarımkürenin en büyük camilerinden biri olarak tanıtılır. Hint-Mogul tarzı kubbe ve minarelere sahiptir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 15 Temmuz 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Güney Afrika" md.; Muslim Judicial Council kaynakları; Diyanet İşleri Başkanlığı (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →