Bedel Hac Nedir? Kimler Adına Yapılır, Şartları Nelerdir?

Bedel hac, kendisine hac farz olduğu hâlde sürekli bir engel sebebiyle hacca gidemeyen ya da haccını yapmadan vefat eden bir kimse adına, onun masraflarıyla başka birinin hac yapmasıdır. Hanefî mezhebine göre bedel hac; yaşlılık, iyileşmesi beklenmeyen hastalık veya kalıcı bedensel engel gibi ömür boyu sürmesi muhtemel bir mazeret bulunduğunda caizdir. Vekil, hacca kendisi adına değil, kendisini gönderen kişi adına niyet eder.

Bedel Haccın Dayanağı

Has’am kabilesinden bir kadın Peygamberimize, babasına hac farz olduğunu, fakat yaşlılığı sebebiyle binek üzerinde duramadığını söyleyerek onun adına hac yapıp yapamayacağını sormuş; Peygamberimiz “Evet” buyurmuştur (Buhârî, Hac; Müslim, Hac). Başka bir rivayette, annesinin hac adayıp ölmeden yerine getiremediğini söyleyen birine, annesinin borcu olsa ödeyip ödemeyeceği sorulmuş ve “Allah’a olan borç ödenmeye daha lâyıktır.” buyrulmuştur (Buhârî, Cezâü’s-sayd).

Bedel Hac Kimler Adına Yapılır?

• Hac farz olduktan sonra iyileşme ümidi olmayan bir hastalığa yakalanan kişi,
• İleri yaşlılık nedeniyle yolculuğa ve menasike güç yetiremeyen kişi,
• Görme engeli, felç gibi kalıcı bir engeli bulunan ve yanında götürecek kimse olmayan kişi,
• Hac farz olduğu hâlde haccını yapmadan vefat eden ve bunu vasiyet eden kişi.

Geçici bir hastalığı olan kişi ise iyileşip hacca gidebileceği için bedel göndermez. Eğer bedel gönderdikten sonra umulmadık şekilde iyileşirse, Hanefîlere göre haccı kendisinin yapması gerekir.

Bedel Haccın Şartları

1. Emir: Hayatta olan kişinin vekâlet vermesi gerekir. Vefat eden kişi vasiyet etmişse vasiyete göre hareket edilir; vasiyet etmemişse mirasçılar kendi istekleriyle onun adına hac yaptırabilir ve kabulü Allah’tan umulur.
2. Masraf: Masrafların tamamı veya büyük kısmı adına hac yapılan kişinin malından karşılanmalıdır.
3. Niyet: Vekil, ihrama girerken gönderen kişi adına niyet etmelidir.
4. Talimata uymak: Vekil, kendisine hangi hac türü söylendiyse onu yapar. Hanefîlere göre asıl olan ifrad haccıdır; temettu veya kıran için izin alınması gerekir.
5. Haccın geçerli olarak eda edilmesi: Vekil haccı bozacak bir hata yaparsa masrafları öder.

Vekil Kim Olmalı?

Hanefîlere göre daha önce kendi farz haccını yapmamış birinin bedel hacca gitmesi caiz olmakla birlikte mekruhtur. Şâfiî ve Hanbelîlere göre ise önce kendi haccını yapmamış kişinin başkası adına haccı geçerli olmaz. Bu sebeple ihtiyatlı olan, menasiki bilen, güvenilir ve kendi farz haccını yapmış bir kişiyi vekil seçmektir. Kadın erkek adına, erkek de kadın adına bedel hac yapabilir.

Vekilin Ücret Alması

Vekile yol, konaklama ve yeme-içme masrafları verilir. Artan para, aksi kararlaştırılmadıkça gönderen kişiye veya mirasçılarına iade edilir. Hanefî âlimlerin çoğu, hac gibi bir ibadeti ücret karşılığı yapmayı doğru bulmaz; verilen para ücret değil masraf karşılığıdır.

Vasiyet Edilen Hac

Hac farz olduğu hâlde gidemeyen kişinin ölmeden önce hac vasiyet etmesi gerekir. Vasiyet edilen bedel hac, geride kalan malın üçte birinden karşılanır. Üçte bir yetmezse ve mirasçılar kabul ederse fazlası da harcanabilir. Mirasçıların, vefat eden yakınlarının bu borcunu ödemeye çalışması, onlar için de bir vefa ve sevap vesilesidir.

Sık Sorulan Sorular

Bedel hacca giden kişinin kendi haccı da düşer mi?

Hayır. Yapılan hac, gönderen kişi adına sayılır. Vekile daha sonra hac farz olursa ayrıca kendi haccını yapması gerekir.

Bedel hac umre ile yapılabilir mi?

Farz olan hac borcu umre ile ödenmiş olmaz. Umre ayrı bir ibadettir; başkası adına umre yapmak mümkündür, fakat haccın yerine geçmez.

Bedel hac için Diyanet’e başvurulabilir mi?

Diyanet İşleri Başkanlığı zaman zaman bedel hac organizasyonu yapmaktadır. Güncel başvuru şartlarını müftülüklerden ve Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nden öğrenmek en doğrusudur.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Hac; Müslim, Hac; Buhârî, Cezâü's-sayd; Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac İlmihali; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hac" maddesi