Besmelesiz Kesilen Hayvanın Eti Yenir mi? Unutma ve Kasıt

Hanefî mezhebine göre hayvan keserken besmele kasten terk edilirse o hayvanın eti yenmez; unutarak terk edilirse yenir. Şâfiî mezhebine göre ise besmele çekmek sünnettir; kasten terk edilse bile, Allah’tan başkası adına kesilmedikçe et helaldir. Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinin tercih edilen görüşü de Hanefîlere yakındır.

Konuyla İlgili Ayetler

Kur’an’da bu konuya doğrudan temas eden iki ayet vardır:

“Üzerine Allah’ın adı anılmayan (hayvan)lardan yemeyin; çünkü bu, yoldan çıkmaktır.” (En’âm Suresi, 6/121)

Aynı surenin 118. ayeti ise olumlu yönden emreder: “Üzerine Allah’ın adı anılanlardan yiyin.” Hanefîler bu ayetlerin açık anlamını esas alarak besmeleyi kesimin şartı saymışlardır. Şâfiîler ise 121. ayetteki yasağın, ayetin devamındaki “fısk” kelimesi ve En’âm 145’teki “Allah’tan başkası adına kesilen” ifadesiyle birlikte okunması gerektiğini, dolayısıyla burada kastedilenin putlar adına kesilen hayvanlar olduğunu söylemişlerdir.

Hz. Âişe Hadisi

Konunun en önemli hadis delili Hz. Âişe’den (r.anhâ) nakledilir. Bazı kimseler Hz. Peygamber’e (s.a.v.) gelerek, “Yeni Müslüman olmuş bir topluluk bize et getiriyor; keserken Allah’ın adını anıp anmadıklarını bilmiyoruz” demişler, Resûlullah da şöyle buyurmuştur:

“Siz üzerine Allah’ın adını anın ve yiyin.” (Buhârî, Zebâih 21)

Bu hadisten iki önemli sonuç çıkarılmıştır. Birincisi, Müslümanın kestiği hayvanda asıl olan usulüne uygun kesilmiş olmasıdır; araştırma ve sorgulama yükümlülüğü yoktur. İkincisi, yemeğe başlarken çekilen besmele sofra adabıdır; kesim besmelesinin yerine geçmez, ancak şüphe hâlinde müminin yapabileceği şey de budur.

Unutma Hâli Neden Affedilmiştir?

Hanefîler, unutarak besmeleyi terk eden Müslümanın kestiğini helal sayarken, unutmanın sorumluluğu kaldıran bir mazeret olduğu ilkesine dayanırlar. Bakara Suresi’nin son ayetindeki “Rabbimiz! Unutur veya yanılırsak bizi sorumlu tutma” duası ve İbn Abbas’tan nakledilen “Müslümanın kalbinde Allah’ın adı vardır” anlamındaki söz bu görüşü destekler. Kasten terk ise Allah’ın adını anmayı önemsememek anlamı taşıdığından mazeret sayılmaz.

Besmele Nasıl ve Ne Zaman Çekilir?

• Kesim besmelesi “Bismillâhi Allâhu ekber” şeklinde söylenir; yalnızca “Bismillâh” demek de yeterlidir.
• Besmele, bıçağı çalmadan hemen önce ve o hayvana yönelik olarak çekilmelidir. Araya uzun bir iş veya konuşma girerse yenilenmesi gerekir.
• Besmeleyi bizzat kesen kişi çeker; başkasının çekmesi yeterli olmaz. Bıçağı iki kişi birlikte tutuyorsa ikisi de çekmelidir.
• Her hayvan için ayrı besmele çekilir. Art arda kesilen hayvanlarda tek besmele ile yetinilmez.
• Besmelenin yanında başka bir ismin, Allah’a ortak koşacak biçimde anılması eti haram kılar.

Avda Besmele

Av hayvanlarında besmele, ok atılırken veya eğitimli av hayvanı salınırken çekilir. Adiy b. Hâtim hadisinde Hz. Peygamber, “Eğitilmiş köpeğini Allah’ın adını anarak salarsan, tuttuğundan ye” buyurmuştur (Buhârî, Zebâih; Müslim, Sayd 1). Bu da besmelenin hayvanı helal kılan işlemin başlangıcında aranacağını gösterir.

Günümüzdeki Yansımaları

Bu mesele, seri üretim yapan kesimhanelerde önem kazanır. Kesimcinin her hayvan için besmele çekmesi, kayıttan çalınan bir besmelenin kesim besmelesi yerine geçmemesi, Hanefî görüşüne göre dikkat edilmesi gereken hususlardır. Müslüman bir ülkede, Müslüman kesimcilerin çalıştığı bir tesisten çıkan ette ise Hz. Âişe hadisinin gösterdiği yol esastır: delilsiz şüpheyle et haram sayılmaz.

Gündelik Hayatta Karşılaşılan Durumlar

Besmele meselesi teoride açık görünse de gündelik hayatta bazı pratik sorular doğurur. Bu soruların cevabı, bilerek terk ile unutma arasındaki ayrım ve Müslüman toplumda asıl olanın helallik olduğu ilkesi üzerinden verilir.

Kasaptan alınan et

Müslüman bir ülkede, Müslüman bir kasaptan alınan etin besmeleyle kesildiği kabul edilir. Her seferinde kasaba besmele çekilip çekilmediğini sormak gerekmez; bu, dinin istemediği bir vesvese kapısı açar.

Kesimde besmelenin dil ile söylenmesi

Besmelenin kalpten geçirilmesi yeterli değildir; kesen kişinin dili ile söylemesi gerekir. Dilsiz kişi ise işaretle veya kalbiyle niyet ederek kesebilir.

Birden fazla hayvan kesilirken

Hanefilere göre besmele her hayvan için ayrı ayrı çekilir. Bir hayvan için çekilen besmele, yanındaki başka bir hayvanın kesimi için yeterli olmaz. Ancak tek bir hareketle birden fazla kuşun kesildiği durumda tek besmele yeterlidir.

Besmeleye başka isim eklemek

Kesim sırasında Allah’ın adıyla birlikte bir başkasının adını anmak, örneğin “Allah ve falan adına” demek, kesimi sakıncalı hâle getirir. Kesim yalnızca Allah’ın adıyla yapılmalıdır. Kesimin ardından kurban sahibinin adını söyleyerek dua etmek ise caizdir.

Bu ayrıntılar, besmelenin sadece bir söz değil, hayvanın canını alma izninin Allah’tan geldiğini ikrar eden bir tevhid ifadesi olduğunu gösterir.

Sık Sorulan Sorular

Kesimden sonra besmeleyi unuttuğumu fark ettim, et yenir mi?

Evet. Unutarak terk, dört mezhebin çoğunluğuna göre eti haram kılmaz. Gönül rahatlığıyla yenebilir.

Besmele Türkçe söylenirse geçerli olur mu?

Hanefî âlimlere göre maksat Allah’ın adını anmaktır; “Allah’ın adıyla” demek de yeterlidir. Bununla birlikte sünnet olan Arapça lafzıyla söylemektir.

Marketten aldığım etin besmeleyle kesildiğini nasıl bileceğim?

Müslüman toplumda satılan ette araştırma yükümlülüğü yoktur. Aksine açık bir bilgi bulunmadıkça helal kabul edilir; yerken besmele çekilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: En'âm Suresi (6/118, 121, 145); Bakara Suresi (2/286); Buhârî, Zebâih 21; Müslim, Sayd 1; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal II