Gusülde Ağıza ve Burna Su Vermek Farz mı? Hanefi ve Şafii Farkı

Gusülde ağza ve burna su vermek Hanefi mezhebine göre farzdır; bunlardan biri yapılmadan alınan gusül geçerli olmaz. Şafii ve Mâlikî mezheplerinde ise ağza ve burna su vermek guslün farzı değil sünnetidir. Hanefilere göre guslün farzları üçtür: ağzı çalkalamak, burna su çekmek ve bütün bedeni yıkamak. Şafiilere göre ise guslün farzı niyet ve bedenin tamamını yıkamaktır.

Farklılığın kaynağı

Kur’an-ı Kerim’de cünüp olanlara “iyice temizlenin” diye emredilir (Mâide Suresi, 5/6). Abdestte ise yıkanacak organlar tek tek sayılmıştır. Hanefi âlimleri, guslü emreden ifadenin bir abartı kalıbıyla gelmesinden hareketle, bedende zahmetsizce yıkanabilen her yerin yıkanmasının istendiğini söylemişlerdir. Ağız ve burnun içi, suyun kolayca ulaşabildiği yerler olduğundan gusülde yıkanması farz kabul edilmiştir. Abdestte ise yüz yıkamak emredildiği ve ağız ile burnun içi yüzün dış kısmı sayılmadığı için bu ikisi abdestte sünnettir.

Şafii âlimleri ise Hz. Peygamber’in gusülde ağzına ve burnuna su verdiğine dair rivayetleri, farziyet için değil, sünnet olarak uyguladığı bir davranış şeklinde değerlendirmişlerdir. Hz. Âişe ve Hz. Meymûne’nin Hz. Peygamber’in guslünü anlattığı rivayetlerde ağza ve burna su verme de yer alır (Buhârî, Gusl 1; Müslim, Hayz 35-37).

Mezheplere göre guslün farzları

• Hanefi: Ağza su vermek (mazmaza), burna su vermek (istinşak) ve bütün bedeni yıkamak.
• Şafii: Niyet etmek ve bütün bedeni yıkamak. Ağız ve burun sünnettir.
• Mâlikî: Niyet, bütün bedeni yıkamak, organları ovmak (delk) ve ara vermeden yıkamak.
• Hanbelî: Niyet ve bütün bedenin yıkanması; ağız ve burun da bedenin kapsamında görülerek farz sayılır.

Hangi mezhebe göre hareket etmeliyim?

Türkiye’de Müslümanların büyük çoğunluğu Hanefi mezhebine göre ibadet eder ve Diyanet İşleri Başkanlığı’nın ilmihali de bu mezhebi esas alır. Hanefi mezhebine göre ibadet eden birinin gusülde ağza ve burna su vermeyi ihmal etmesi, guslünün geçersiz olması sonucunu doğurur. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Şafii mezhebine göre ibadet edenler için ise bunlar sünnettir; yine de terk edilmemesi daha faziletlidir.

Mezhepler arasındaki bu tür farklar, Allah’ın ve Resûlü’nün sözlerini anlamadaki içtihat farklılığından doğar ve ümmet için bir genişliktir. Her Müslüman mensubu olduğu mezhebin görüşüne göre amel eder; zorluk ve ihtiyaç durumlarında başka mezhebin görüşünü taklit edip edemeyeceğini ehline danışır.

Ağıza ve burna su nasıl verilir?

1. Sağ elle ağza su alınır, iyice çalkalanıp atılır. Oruçlu değilse gargara yapılır; bu işlem üç kez tekrarlanır.
2. Sağ elle burna su çekilir, sol elle burun temizlenir. Oruçlu değilse su burnun yumuşak kısmının üstüne kadar çekilir; bu da üç kez yapılır.
3. Farz olan miktar, suyun ağzın ve burnun içine bir kez ulaşmasıdır; üç kez yapmak sünnettir.

Oruçlu kişinin gargara yapmaması ve suyu burnun derinine çekmemesi gerekir. Hz. Peygamber, abdestte burna iyice su çekilmesini emretmiş, ancak oruçlu olan kişiyi bundan istisna etmiştir (Ebû Dâvûd, Tahâret 55; Tirmizî, Savm 69).

Gusülde ağza ve burna su vermeyi unutan ne yapar?

Hanefi mezhebine göre gusül aldıktan sonra ağzına veya burnuna su vermediğini hatırlayan kişinin yeniden baştan gusletmesi gerekmez. Sadece unuttuğu işlemi yapması yeterlidir; çünkü Hanefilerde organların ara vermeden yıkanması farz değildir. Ancak unutulan bu işlem yapılmadan kılınmış namazlar varsa, gusül tamamlanmamış olduğundan bu namazların kaza edilmesi gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Dişlerde kalan yemek artığı gusle engel olur mu?

Hanefi âlimlerine göre dişler arasında kalan küçük yemek artıkları, altına su sızabildiği için guslün sıhhatine engel değildir. Yine de gusülden önce dişleri fırçalamak veya misvaklamak temizlik açısından daha uygundur.

Ağzımı çalkalarken suyu yutsam gusül geçerli olur mu?

Evet, geçerlidir. Farz olan suyun ağzın her tarafına ulaşmasıdır; suyun dışarı atılması sünnettir. Ancak oruçluysanız suyu yutmak orucu bozar.

Şafii biri Hanefi imama uyarsa gusül farkı sorun olur mu?

Her mükellef kendi mezhebine göre ibadetinin sıhhatinden sorumludur. İmamın kendi mezhebine göre geçerli gusül almış olması, genel kural olarak cemaatin namazına engel görülmez.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Mâide Suresi (5/6); Buhârî, Gusl 1; Müslim, Hayz 35-37; Ebû Dâvûd, Tahâret 55; Tirmizî, Savm 69; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Gusül" maddesi