Emlakçılık ve Aracılık Komisyonu Almak Caiz mi? Simsarlık Ücreti

Kısa cevap: Alıcı ile satıcıyı buluşturan, pazarlığa aracılık eden kişinin emeği karşılığında ücret veya komisyon alması caizdir. Fıkıhta buna “simsarlık” denir. Ücretin baştan belirlenmesi, aracının tarafları aldatmaması ve temsil ettiği kişinin çıkarını gözetmesi şarttır. Satış bedelinin belli bir yüzdesi olarak belirlenen komisyon da örf hâline geldiği için çağdaş âlimlerin çoğunluğu tarafından caiz görülür.

Simsarlık nedir?

Simsar, alım satımda taraflar arasında aracılık yapan kişidir. Peygamber Efendimiz döneminde Medine’de tüccarlar arasında aracılık yapanlar bulunuyordu. Rivayete göre Efendimiz, simsar diye anılan bu tüccarlara “tâcir” adını vermiş ve ticarette boş söz ile yemin sık karıştığından, alışverişi sadakayla temizlemelerini tavsiye etmiştir (Ebû Dâvûd, Büyû 1; Tirmizî, Büyû 4). Bu rivayet, aracılık mesleğinin varlığını ve meşruiyetini gösterirken, bu meslekte dile ve söze dikkat etmenin önemini de vurgular.

Buhârî, Sahîh’inde simsarlık ücretine dair bir bab açmış ve İbn Sîrîn, Atâ, İbrâhîm en-Nehaî ve Hasan-ı Basrî gibi âlimlerin simsarlık ücretinde sakınca görmediklerini nakletmiştir (Buhârî, İcâre 14).

Komisyonun helal olmasının şartları

1. Ücretin baştan belli olması: Komisyon miktarı veya oranı işe başlamadan önce taraflarla konuşulmalı ve tercihen yazılı hâle getirilmelidir.
2. Gerçek bir hizmet verilmesi: Aracı; ilan, gösterim, bilgi sağlama, pazarlık ve evrak takibi gibi fiili bir emek ortaya koymalıdır.
3. Tarafları aldatmamak: Mülkün kusurlarını gizlemek, sahte talep göstermek veya fiyatı yapay olarak şişirmek haramdır.
4. Kimin adına çalışıldığının açık olması: Aracı hem alıcıdan hem satıcıdan komisyon alacaksa bunu her iki tarafa da açıkça bildirmelidir.
5. Meşru bir işe aracılık: Haram bir işin veya malın satışına aracılık yapmak ve bundan ücret almak caiz değildir.

Yüzdelik komisyon belirsizlik doğurur mu?

Klasik fıkıhta ücretin baştan kesin bir miktar olarak belirlenmesi esas alınmış ve satış bedelinin yüzdesi şeklinde belirlenen ücret konusunda bazı âlimler belirsizlik (garar) endişesiyle çekince koymuştur. Ancak Hanbelî âlimlerin ve günümüz âlimlerinin çoğunluğu, satış gerçekleştiğinde oranın kesin bir miktara dönüşeceğini, bu uygulamanın toplumda yerleşik bir örf hâline geldiğini ve anlaşmazlığa yol açmadığını dikkate alarak yüzdelik komisyonu caiz görmüştür. Din İşleri Yüksek Kurulu da aracılık ücretinin örfe ve anlaşmaya göre belirlenebileceği görüşündedir.

Aracının dikkat etmesi gereken ahlaki ilkeler

• Emanete riayet: Aracı, kendisine güvenilen bir emanetçidir. Satıcının “şu fiyatın altına inme” talimatını gizlice bozmak ya da alıcının bütçesini satıcıya sızdırmak emanete hıyanettir.
• Gizli kâr yapmamak: Mülkü satıcıdan düşük fiyata alıyormuş gibi gösterip alıcıya yüksek fiyata satarak aradaki farkı gizlice cebe koymak açık bir aldatmadır.
• Doğru bilgi vermek: İmar durumu, tapu kaydı, hasar ve borç bilgileri gibi önemli konularda bilinenleri gizlememek.
• Baskı yapmamak: “Başka alıcı var, hemen karar verin” gibi gerçek dışı ifadelerle alıcıyı acele ettirmek, neceş denen yasak davranışa benzer.

Çağdaş aracılık türleri

Günümüzde aracılık emlakla sınırlı değildir. Oto galericilik, iş bulma aracılığı, internet üzerinden ürün yönlendirme (satış ortaklığı), sigorta ve seyahat acenteliği gibi birçok alanda komisyon esasıyla çalışılmaktadır. Bu işlerin hükmü, aracılık yapılan malın veya hizmetin helal olup olmamasına ve yukarıdaki şartlara uyulup uyulmamasına göre belirlenir. Örneğin faizli kredi pazarlamasından alınan komisyon, faize aracılık olduğundan sakıncalıdır; helal bir ürünün tanıtımından alınan satış ortaklığı komisyonu ise caizdir.

Şehirliyle köylü arasına girme yasağı

Peygamber Efendimiz, şehirlinin köyden gelen satıcı adına satış yapmasını ve kervanları şehre girmeden karşılayıp mallarını ucuza almayı yasaklamıştır (Buhârî, Büyû 68, 71; Müslim, Büyû 19). Âlimler bu yasağın hikmetini, piyasa fiyatını bilmeyen satıcının veya şehir halkının zarara uğratılmasının önlenmesi olarak açıklamıştır. Bu ilke, günümüz aracılarına da önemli bir mesaj verir: Aracılık, bilgi eksikliği olan tarafı istismar etmek için değil, piyasayı işler kılmak ve tarafları doğru bilgiyle buluşturmak için yapılmalıdır. Örneğin yaşlı bir mülk sahibinin piyasa değerini bilmemesinden faydalanarak evini ucuza kapatmak ve kısa süre sonra yüksek fiyata satmak, bu yasağın ruhuna aykırıdır.

• Tarafları piyasa değerleri konusunda doğru bilgilendirin.
• Bilgi eksikliğini kazanç fırsatına çevirmeyin.
• Uzun vadeli güveni kısa vadeli kazanca tercih edin.

Aracılık mesleği, doğru yapıldığında topluma önemli bir hizmet sunar: Ev arayanın aradığını bulmasını, satıcının malını değerinde satmasını kolaylaştırır. Bu hizmeti dürüstlükle yapan kişinin kazancı helal ve bereketlidir. Güvenilir aracı, kısa sürede çevresinde tanınır ve işi tavsiye yoluyla büyür.

Sık Sorulan Sorular

Satış gerçekleşmezse aracı ücret alabilir mi?

Bu durum anlaşmaya bağlıdır. Komisyon satışa bağlanmışsa satış olmadan ücret istenemez. Ancak gösterim veya danışmanlık için ayrıca ücret konuşulmuşsa o ücret alınabilir.

Akrabama ev bulup komisyon almam doğru mu?

Emeğiniz karşılığında, baştan konuşulmuş bir ücret almanız caizdir. Ancak akrabalık ilişkisinde karşılıksız yardım etmek daha faziletli bir tercihtir.

Hem alıcıdan hem satıcıdan komisyon almak caiz mi?

Her iki tarafa da bilgi verilip rızaları alınmışsa ve örf de bu yöndeyse caizdir. Ancak aracı bu durumda iki tarafa karşı da adil davranmak zorundadır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Nisâ Suresi (4/29, 58); Buhârî, İcâre 14; Ebû Dâvûd, Büyû 1; Tirmizî, Büyû 4; Din İşleri Yüksek Kurulu, Fetvalar (aracılık ücreti)