İsrâ ve Miraç: Ayet ve Sahih Hadislerle Olayın Ayrıntıları

Kısa cevap: İsrâ, Peygamberimizin bir gece Mescid-i Harâm’dan Mescid-i Aksâ’ya götürülmesi; Miraç ise oradan semalara yükseltilmesidir. İsrâ, İsrâ Suresi’nin ilk ayetinde açıkça bildirilir. Miraç’a ise Necm Suresi’nin 13-18. ayetleri işaret eder; ayrıntıları Buhârî ve Müslim’deki sahih hadislerde anlatılır. Bu yolculukta beş vakit namaz farz kılınmış, Bakara Suresi’nin son ayetleri verilmiş ve şirk koşmayanlar için bağışlanma müjdelenmiştir. Türkiye’de Miraç Kandili Recep ayının 27. gecesi idrak edilir; tarih için dini günler takvimine bakabilirsiniz.

İsrâ ve Miraç Kavramları

“İsrâ” kelimesi Arapçada “geceleyin yürütmek, gece yolculuğu yaptırmak” anlamına gelir. “Miraç” ise “yükselme aracı, merdiven” demektir. Terim olarak İsrâ, Mekke’den Kudüs’e yapılan yeryüzü yolculuğunu; Miraç da Kudüs’ten semalara yükselişi ifade eder. Bu yazı olayın siyerdeki yerinden çok metinlerine odaklanır: Kur’an ne söylüyor, sahih hadisler hangi aşamaları anlatıyor. Olayın Mekke dönemindeki yeri ve müşriklerin tepkisi için İsrâ ve Mi’rac’ın siyerdeki yeri yazısına bakabilirsiniz.

Kur’an’da İsrâ: İsrâ Suresi 1. Ayet

“Bir gece, kendisine ayetlerimizden bir kısmını gösterelim diye kulunu Mescid-i Harâm’dan, çevresini mübarek kıldığımız Mescid-i Aksâ’ya götüren Allah’ın şanı yücedir. Şüphesiz O, hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir.” (İsrâ, 17/1)

Bu ayetin dikkat çeken noktaları şunlardır:

• “Sübhâne” ile başlaması: Ayet, Allah’ı her türlü eksiklikten tenzih eden bir ifadeyle başlar. Müfessirler bunu, anlatılan olayın insan aklının sıradan ölçülerini aşan olağanüstü bir olay olduğuna işaret saymıştır.
• “Kulunu” (abdihî) ifadesi: Peygamberimiz en yüce makamda bile “kul” sıfatıyla anılır. Bu, kulluğun en şerefli makam olduğunu gösterir.
• “Leylen” (bir gece): Yolculuğun bir gecenin bir kısmında gerçekleştiği vurgulanır.
• “Çevresini mübarek kıldığımız”: Kudüs ve çevresi, pek çok peygamberin yaşadığı bereketli bir bölge olarak nitelenir.
• “Ayetlerimizden bir kısmını gösterelim diye”: Yolculuğun amacı, Peygamberimize Allah’ın kudretinin delillerini göstermektir.

Kur’an’da Miraç: Necm Suresi 1-18. Ayetler

Necm Suresi’nin ilk ayetleri vahyin mahiyetini ve Peygamberimizin Cebrâil’i (a.s.) asıl sûretinde görmesini anlatır. Müfessirlerin çoğunluğu, 13-18. ayetlerin Miraç gecesine işaret ettiğini kabul eder:

“Andolsun onu bir başka inişte de gördü; Sidretü’l-müntehâ’nın yanında. Me’vâ cenneti onun yanındadır. O zaman Sidre’yi kaplayan kaplıyordu. Göz kaymadı ve sınırı aşmadı. Andolsun o, Rabbinin en büyük ayetlerinden bir kısmını gördü.” (Necm, 53/13-18)

• Sidretü’l-müntehâ: “En son sınırdaki sidre ağacı” demektir. Hadislerde, yaratılmışların bilgisinin ulaşabildiği son sınır olarak anlatılır.
• “Göz kaymadı ve sınırı aşmadı”: Peygamberimizin gördükleri karşısında edebini koruduğu, bakışının şaşmadığı ifade edilir.
• “Rabbinin en büyük ayetleri”: İsrâ Suresi’ndeki “ayetlerimizden bir kısmını gösterelim” ifadesiyle uyum içindedir.

Necm Suresi’nde “gördü” fiilinin öznesinin kim olduğu, yani Peygamberimizin Cebrâil’i mi yoksa Allah’ı mı gördüğü tartışılmıştır. Hz. Âişe, Peygamberimizin Allah’ı gördüğünü söyleyenlere karşı çıkmış ve bu ayetlerde kastedilenin Cebrâil olduğunu, bunu bizzat Resûlullah’a sorduğunu bildirmiştir (Müslim, Îmân). Hz. Ebû Zer’in sorusuna Peygamberimizin “O bir nurdur, onu nasıl görebilirim?” anlamındaki cevabı da Müslim’de yer alır. İbn Abbâs’tan ise kalp gözüyle gördüğüne dair rivayet nakledilmiştir. Ehl-i sünnet âlimleri bu konuda farklı görüşler ileri sürmüş; meseleyi iman esası değil, ilmî bir tartışma olarak görmüşlerdir.

Sahih Hadislerde Miraç’ın Aşamaları

Miraç’ın ayrıntılı anlatımı başta Enes b. Mâlik ve Mâlik b. Sa’sa’a rivayetleri olmak üzere Buhârî (Bed’ü’l-halk, Menâkıbü’l-ensâr, Salât) ve Müslim’de (Îmân, İsrâ babı) yer alır. Bu rivayetlerin ortak çerçevesi şöyledir:

1. Göğsün yarılması ve hazırlık: Peygamberimiz Kâbe’nin yanında (Hatîm’de) iken melekler gelir, göğsü açılıp zemzemle yıkanır, iman ve hikmetle doldurulur.
2. Burak: Katırdan küçük, eşekten büyük, adımını gözünün gördüğü yere atan beyaz bir binek getirilir.
3. Beytü’l-Makdis: Peygamberimiz Kudüs’e götürülür. Müslim’in rivayetinde orada namaz kıldığı ve peygamberlere imam olduğu bildirilir.
4. Süt ve şarap ikramı: Cebrâil, Peygamberimize bir kap süt ve bir kap şarap sunar; Peygamberimiz sütü seçer. Cebrâil “Fıtratı seçtin” der.
5. Yedi kat sema: Her semada bir peygamberle karşılaşır. Rivayetlerin yaygın sıralamasına göre birinci semada Hz. Âdem, ikincide Hz. Yahyâ ve Hz. Îsâ, üçüncüde Hz. Yûsuf, dördüncüde Hz. İdrîs, beşincide Hz. Hârûn, altıncıda Hz. Mûsâ, yedincide Hz. İbrâhîm. Hz. İbrâhîm, Beytü’l-Ma’mûr’a sırtını dayamış hâlde görülür.
6. Beytü’l-Ma’mûr: Her gün yetmiş bin meleğin girip bir daha dönmediği semavi mabet olarak anlatılır.
7. Sidretü’l-müntehâ: Yaprakları fil kulakları, meyveleri büyük testiler gibi olan ağaç; dibinden dört nehrin çıktığı bildirilir.
8. Namazın farz kılınması: Önce elli vakit namaz farz kılınır; Hz. Mûsâ’nın tavsiyesiyle Peygamberimiz defalarca hafifletme ister ve sonunda beş vakte indirilir. “Bunlar beştir ve ellidir” buyrulur. Bu konu beş vakit namazın farz kılınışı yazısında ayrıntılı işlenmiştir.

Müslim’de İbn Mes’ûd’dan gelen rivayette bu gecede üç şey verildiği bildirilir: beş vakit namaz, Bakara Suresi’nin son ayetleri ve ümmetten Allah’a şirk koşmadan ölenlerin büyük günahlarının bağışlanabileceği müjdesi (Müslim, Îmân).

Ruh mu Beden mi?

Ehl-i sünnet âlimlerinin büyük çoğunluğu İsrâ ve Miraç’ın uyanıkken, ruh ve beden birlikte gerçekleştiği görüşündedir. Delilleri şunlardır: Ayetin “kulunu” ifadesi ruh ve beden bütünlüğünü gösterir; olay rüya olsaydı müşriklerin bu kadar şiddetle itiraz etmesi ve bazı Müslümanların tereddüde düşmesi anlamsız olurdu; Hz. Ebû Bekir’in “O söylüyorsa doğrudur” diyerek “Sıddîk” lakabını alması da olayın olağanüstülüğüne işarettir. Hz. Âişe ve Muâviye’den, olayın ruhanî olduğunu ifade eden rivayetler de nakledilmiştir. Diyanet ilmihali çoğunluk görüşünü esas alır. İsrâ Suresi 60. ayetteki “sana gösterdiğimiz rüyayı insanlar için bir imtihan kıldık” ifadesindeki “rü’yâ” kelimesini İbn Abbâs, gözle görme olarak açıklamıştır (Buhârî, Tefsîr).

Tarih Meselesi

İsrâ ve Miraç’ın hicretten önce Mekke döneminde gerçekleştiği kesindir; ancak yılı ve ayı konusunda kaynaklarda farklı görüşler vardır. Hicretten bir buçuk yıl veya bir yıl önce olduğu, Recep, Rebîülevvel veya Ramazan ayında gerçekleştiği gibi rivayetler bulunur. Recep ayının 27. gecesi görüşü yaygınlık kazanmış ve İslam dünyasının pek çok yerinde, Türkiye’de de Miraç Kandili bu geceye göre kutlanmıştır. Bu, kesin bir tarih değil, yaygın bir kabuldür.

Bu Gece Yapılabilecek İbadetler

Miraç gecesine mahsus sahih bir namaz veya ibadet bildirilmemiştir. Ancak Miraç’ın mesajlarına uygun şekilde gece şöyle değerlendirilebilir:

1. Beş vakit namazı vaktinde ve huşu ile kılmak; namazla ilişkiyi gözden geçirmek. Bunun için Miraç Kandilinde namaz muhasebesi yazısı faydalı olabilir.
2. İsrâ Suresi’nin ilk ayetlerini ve Necm Suresi’ni meali ile okumak.
3. Bakara Suresi’nin son iki ayetini anlamını düşünerek okumak.
4. Kaza veya nafile namaz kılmak; namaz rehberinden yararlanmak.
5. Şirkten uzak, tevhid bilinciyle tövbe ve dua etmek.

Uydurma ve Zayıf Rivayetler

• Miraç’a ait uzun ve ayrıntılı “cennet-cehennem gezisi” anlatıları: Sahih hadislerde bazı sahnelere kısaca değinilir; ancak halk kitaplarındaki çok uzun ve ayrıntılı tasvirlerin önemli bir kısmı zayıf veya uydurmadır.
• “Peygamberimiz Allah’ın arşına ayakkabısıyla çıktı” sözü: Dayanaksızdır.
• Recep’in 27. günü veya gecesine özel namaz ve sevap vaatleri: Bu konudaki rivayetler hadis âlimlerince uydurma kabul edilmiştir.
• Kudüs’teki Kubbetü’s-Sahra kayasının havada asılı kaldığı: Halk arasında yaygın bir efsanedir; sahih bir dayanağı yoktur. Bu konuda Kubbetü’s-Sahra ile Mescid-i Aksâ farkı yazısına bakılabilir.

Miraç’ın Mesajları

İsrâ ve Miraç yalnız olağanüstü bir olay değil, aynı zamanda müminler için derin mesajlar taşıyan bir yolculuktur. Âlimlerin üzerinde durduğu başlıca mesajlar şunlardır:

• Zorluktan sonra kolaylık: Olay, Peygamberimizin amcası Ebû Tâlib’i ve eşi Hz. Hatice’yi kaybettiği, Tâif’te ağır muameleye maruz kaldığı sıkıntılı bir dönemin ardından gerçekleşmiştir. Bu, Allah’ın kuluna sıkıntıdan sonra ikram ettiğini gösterir: “Şüphesiz zorlukla beraber bir kolaylık vardır” (İnşirâh, 94/6).
• Kulluğun yüceliği: Ayetin Peygamberimizi “kulu” diye anması, insanın en yüksek makamının Allah’a kulluk olduğunu öğretir.
• Mescid-i Harâm ile Mescid-i Aksâ’nın bağı: Yolculuğun bu iki mescid arasında yapılması, Kudüs’ün Müslümanlar için taşıdığı değeri ve peygamberlerin getirdiği tevhid mesajının birliğini gösterir. Peygamberimiz, “Yolculuk ancak üç mescide yapılır: Mescid-i Harâm, benim şu mescidim ve Mescid-i Aksâ” buyurmuştur (Buhârî, Fazlü’s-salât; Müslim, Hac).
• Fıtratı seçmek: Peygamberimizin süt ile şarap arasında sütü tercih etmesi, İslam’ın insan fıtratına uygun bir din olduğunu simgeler.
• İman ve teslimiyet imtihanı: Hz. Ebû Bekir’in tereddütsüz tasdiki, gaybe iman konusunda müminlere örnek olmuştur. İsrâ Suresi 60. ayet de bu olayın insanlar için bir imtihan olduğunu bildirir.
• Namazın merkezî yeri: Yolculuğun zirvesinde namazın farz kılınması, namazın dindeki yerini en açık şekilde ortaya koyar.

Miraç gecesini idrak eden bir mümin, bu mesajları kendi hayatına uyarlayarak düşünebilir: Sıkıntı anlarında ümitsizliğe düşmemek, kulluk bilincini tazelemek, namazı hayatın merkezine almak ve imanın gerektirdiği teslimiyeti göstermek. Miraç’ı yalnızca bir yıl dönümü olarak değil, her gün kılınan namazla tekrar tekrar hatırlanan bir yolculuk olarak görmek, gecenin ruhuna en uygun yaklaşımdır.

Miraç’ı Anlatırken Dikkat Edilecekler

Miraç’ı ailede, camide veya derslerde anlatırken sahih rivayetleri esas almak gerekir. Anlatımı Kur’an ayetleriyle başlatmak, ardından Buhârî ve Müslim’deki ana çerçeveyi aktarmak, zayıf rivayetlere değinilecekse bunların zayıf olduğunu açıkça belirtmek sağlıklı bir yöntemdir. Olayın olağanüstü yönlerini akılla tamamen açıklamaya çalışmak da, aşırı hayalî tasvirlerle süslemek de doğru değildir; ölçü, metinlerin söylediği kadarını söylemektir. Gecenin mesajı olan namaz, tevhid ve teslimiyet her anlatımda merkezde tutulmalıdır. Kudüs’ün ve Mescid-i Aksâ’nın Müslümanlar için önemi de bu vesileyle hatırlatılabilir; çünkü İsrâ yolculuğu, ilk kıble olan bu mescidin ümmet için değerini ebedî olarak kayda geçirmiştir. Böyle bir anlatım hem bilgiyi doğru aktarır hem de dinleyenlerin imanını güçlendirir.

Sık Sorulan Sorular

Miraç Kur’an’da geçer mi?

“Miraç” kelimesi bu anlamda geçmez; ancak İsrâ Suresi 1. ayet İsrâ’yı açıkça, Necm Suresi 13-18. ayetler ise müfessirlerin çoğunluğuna göre Miraç’ı anlatır.

Peygamberimiz Miraç’ta Allah’ı gördü mü?

Bu konuda sahabe döneminden itibaren görüş farkı vardır. Hz. Âişe görmediğini, İbn Abbâs kalp gözüyle gördüğünü bildirmiştir. Bu bir iman esası değil, ilmî bir tartışmadır.

Miraç rüya mıydı?

Ehl-i sünnet âlimlerinin çoğunluğuna göre Miraç uyanıkken, ruh ve beden birlikte gerçekleşmiştir.

Mescid-i Aksâ’da peygamberlere imamlık doğru mu?

Evet, Müslim’deki rivayette Peygamberimizin Beytü’l-Makdis’te peygamberlere namaz kıldırdığı bildirilir.

Miraç kesin olarak Recep’in 27. gecesinde mi oldu?

Hayır. Bu yaygın bir kabuldür; kaynaklarda başka ay ve tarihler de rivayet edilmiştir.

Burak nedir?

Sahih hadislerde Peygamberimizin İsrâ yolculuğunda bindiği, adımını gözünün gördüğü yere atan beyaz bir binek olarak tarif edilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 7 Nisan 2026 · Kaynaklar: İsrâ Suresi (17/1, 17/60); Necm Suresi (53/1-18); Buhârî, Bed’ü’l-halk; Menâkıbü’l-ensâr; Salât (Miraç hadisleri); Buhârî, Tefsîr (İsrâ 60 hakkında İbn Abbâs); Müslim, Îmân (İsrâ babı; Hz. Âişe ve Ebû Zer rivayetleri; İbn Mes’ûd rivayeti); Taberî, Câmiu’l-beyân; TDV İslâm Ansiklopedisi, “İsrâ” ve “Mi’rac” maddeleri; Diyanet İlmihali